Effecten van terpenen in cannabis: van aroma tot entourage-effect
Wanneer je een zakje CBD-wiettoppen openmaakt en het doordringende, onmiskenbare aroma van cannabis diep inademt, ruik je eigenlijk de terpenen. Deze onzichtbare verbindingen zijn grotendeels verantwoordelijk voor het unieke aromaprofiel van de verschillende cannabissoorten. Maar de terpenen van cannabis zijn veel meer dan alleen aroma's.
Terpenen roepen een scala aan sensaties en effecten op bij cannabisgebruikers.
De wereld van cannabis is veel complexer en fascinerender dan hij op het eerste gezicht lijkt. Ga met ons mee in dit themaartikel over de effecten en gewaarwordingen van cannabisterpenen.
De 3 belangrijkste punten
- Terpenen zijn de aromatische verbindingen uit de trichomen: wiet produceert er meer dan 200 en zij geven elke soort zijn kenmerkende geur.
- Ze zijn niet alleen aroma: ze moduleren het effect van cannabis en versterken of verzwakken via het entourage-effect cannabinoïden zoals THC en CBD.
- De meest voorkomende en hun effecten: myrceen (sederend en “couch-lock”), limoneen (verbetert de stemming), pineen (alertheid) en bèta-caryofylleen (pijnstillend, bindt aan CB2-receptoren).
Ontdek terpenen en verbeter je cannabiservaring
Wat zijn terpenen en wat is hun functie?
Kort gezegd zijn terpenen aromatische verbindingen die veel planten hun geur geven, waaronder wiet. De terpenen van cannabis zitten in de trichomen: de kleverige, bolvormige, met hars gevulde haartjes die de toppen bedekken. In deze hars zitten ook de cannabinoïden.
De cannabisplant produceert meer dan 200 verschillende terpenen, die werken als een soort “chemisch wapen” tegen haar belagers. De meeste daarvan zijn in zeer kleine hoeveelheden aanwezig, en slechts een tiental komt in beduidend grotere hoeveelheden voor dan de rest.
De unieke combinatie van hoofd- en bijterpenen geeft de verschillende cannabissoorten hun kenmerkende geurprofiel.
Cannabinoïden daarentegen, zoals cannabidiol (CBD) of tetrahydrocannabinol (THC), hebben geen enkele geur.
De basisfunctie van deze verbindingen is ons informatie te geven waarmee we snel herkennen welke stof we voor ons hebben. Maar dat instinctieve mechanisme is inmiddels enorm verfijnd. Tegenwoordig worden de terpenen en andere aromatische stoffen van cannabis gebruikt om een unieke zintuiglijke ervaring te bieden.
Effecten van cannabisterpenen
Welk effect hebben terpenen?
Terpenen spelen een cruciale rol in de manier waarop we cannabis ervaren. Hun effecten hebben niet alleen te maken met het geurgenot van de gebruiker, maar ook met het moduleren en de sterkte van het effect van de cannabinoïden.
Alleen al de geur van de toppen kan ons de ogen half doen sluiten en ons terugvoeren naar een herinnering, een glimlach op ons gezicht toveren of ons de neus doen optrekken. Die kleine, ogenschijnlijk zo eenvoudige gebaren zijn in werkelijkheid onderdeel van complexe chemische reacties die deze piepkleine aromatische moleculen in onze hersenen teweegbrengen, en dat in slechts een paar seconden!
Van zoete, bloemige tonen tot verleidelijke, doordringende en houtige aroma's: elke soort wekt andere sensaties bij ons op.
En alsof dat nog niet ongelooflijk genoeg is, is het nog verrassender dat iedereen dezelfde aroma's anders kan waarnemen. Daar zit de complexiteit van de effecten van cannabisterpenen!
Typen cannabisterpenen en hun effecten
Belangrijkste terpenen in cannabis en hun effecten
- Myrceen: dit is de overheersende terpeen in cannabissoorten. Het geeft een diep, licht zoet, kruidig en aards aroma, met een pittige ondertoon en subtiele fruitige tonen. Het staat bekend om zijn kalmerende en sederende effecten, en vermoedelijk kan het de sederende eigenschappen van cannabis versterken. Soorten met veel myrceen worden in verband gebracht met de bekende couch-lock, het effect waarbij cannabis je knock-out op de bank achterlaat.
- Bèta-caryofylleen: dit is de op één na meest voorkomende terpeen in cannabissoorten. Het geeft scherpe, kruidige en pittige tonen. Het zit ook in zwarte peper en is een van de weinige terpenen met aangetoonde cannabinoïde eigenschappen. Er worden onder meer pijnstillende, ontstekingsremmende, angstremmende en ontspannende eigenschappen aan toegeschreven.
- Limoneen: zoals de naam al zegt, is het verantwoordelijk voor het citrusachtige en verfrissende aroma van citrusvruchten. Maar het is ook de kenmerkende geur van veel wietsoorten en wordt door cannabisgebruikers zeer gewaardeerd. Het opvallendste effect is dat het de stemming verbetert.
- Humuleen: humuleen is de kenmerkende terpeen van hop, de smaakmaker van bier. Het aroma is complex, kruidachtig en verfrissend, aards, houtig en harsig. Het valt op door zijn ontstekingsremmende en pijnstillende eigenschappen.
- Alfa- en bèta-pineen: Deze twee terpenen, die onder pineen vallen, staan bekend om hun frisse en doordringende geur, kenmerkend voor dennen en terpentijn, die ons rechtstreeks naar een dicht bos voert – denk aan de geur van vers gezaagd hout! Ze houden ons alert en kalm. Studies suggereren dat ze ontstekingsremmende en geheugenverbeterende eigenschappen hebben.
- Linalool: dit is de bloemige, kruidige terpeen van lavendel, die ook in cannabis voorkomt. Er worden ontspannende en angstremmende effecten aan toegeschreven, en het wordt onderzocht vanwege zijn werking op neurotransmitters zoals GABA.
- Terpinoleen: dit is de kenmerkende terpeen van veel Haze-soorten. Het geeft een fris, bloemig en kruidig aroma met citrusachtige tonen en wordt vaak in verband gebracht met een licht stimulerend effect.
Wietproeverij: de nieuwe cannabiservaring
De tijd dat cannabisbloemen alleen werden gekozen op hun gehalte aan de cannabinoïden THC of CBD ligt achter ons. Tegenwoordig gaat de aandacht ook naar de echte hoofdrolspelers die de geurervaring van de gebruiker bepalen: de terpenen.
Bij een wietproeverij ga je op zintuiglijk avontuur en verken je het aroma van harsrijke bloemen met zoete, bittere, aardse, pittige, bloemige en fruitige tonen.
Tegenwoordig is de veredeling (breeding), oftewel het ontwikkelen van nieuwe wietsoorten, sterk gericht op de terpenen in de plant, en niet alleen op de cannabinoïden. Want het is bekend dat unieke terpeenprofielen een ongeëvenaarde trip kunnen opleveren.
Geheimen van cannabisterpenen: hoe beïnvloeden ze de high?
Het entourage-effect
Het effect van cannabis, met zijn bioactieve eigenschappen, komt voort uit het grote aantal secundaire metabolieten van de plant, waaronder cannabinoïden, terpenoïden, sterolen en flavonoïden. In gewone taal: zoals in een orkest werken de verschillende stoffen van de cannabisplant samen en geven ze een sterker effect dan je zou verwachten als je ze afzonderlijk nam.
Dit bijzonder interessante fenomeen, bekend als het entourage-effect van cannabis (in het Engels entourage effect), werd eind jaren negentig beschreven door de Israëlische onderzoeker Raphael Mechoulam. Sindsdien is het tientallen jaren onderzocht.
Het entourage-effect verklaart dat terpenen in synergie werken met cannabinoïden, waardoor hun effecten op het lichaam worden versterkt.
Cannabinoïden en terpenen werken dus synergetisch op elkaar in. Sommige van deze stoffen kunnen het ontspannende effect van CBD versterken, meer kracht geven aan de psychoactieve effecten van THC, of de psychoactieve effecten van wiet afzwakken, om maar een paar voorbeelden van terpenen en hun effecten te noemen.
Hoe werken terpenen en cannabinoïden op elkaar in?
Helaas worden de interacties tussen terpenen en cannabinoïden nog niet volledig begrepen, hoewel er veel onderzoek loopt en er veel gegevens over zijn. Hoewel het spannend zou zijn om te beschrijven welke terpeen het mentale of fysieke effect van cannabis verzwakt of versterkt, hebben we op dit moment nog niet genoeg overtuigende gegevens voor zulke beweringen.
Wat we wel weten, is bijvoorbeeld dat de terpeen bèta-caryofylleen zich kan binden aan de cannabinoïde receptoren CB2, die betrokken zijn bij de regulering van pijn en ontsteking, en zo de pijnstillende effecten van cannabinoïden kan versterken.
Bepalen terpenen het indica- of sativa-effect?
Door alle bovenstaande mechanismen beïnvloeden de terpenen in cannabis direct de effecten van een cannabissoort en bepalen ze of het effect meer ontspannend of meer cerebraal zal zijn. Het is echter onmogelijk om te negeren dat cannabinoïden ook een cruciale rol spelen in het effect van cannabis.
Hoewel het verschil tussen indica- en sativasoorten van oudsher aan genetische factoren wordt toegeschreven, heeft recent onderzoek aangetoond dat het chemotype het belangrijkst is om het effect van cannabis te bepalen; daarmee wordt de meting van het terpenoïde- en cannabinoïdeprofiel van de toppen bedoeld. Daarom stellen steeds meer wetenschappers een nieuw model voor om cannabisplanten in te delen op basis van hun unieke fytochemische profiel (chemotypen), in plaats van op basis van de aanduidingen indica of sativa.
Voordelen van cannabisterpenen
De ontdekking van de voordelen van cannabisterpenen
Toen de medicinale eigenschappen van cannabis begonnen te worden onderzocht, richtte alle aandacht zich op cannabinoïden, met name THC. Onderzoekers realiseerden zich echter al snel dat pure THC niet dezelfde therapeutische voordelen had als het plantenextract. Zo werd ontdekt dat terpenen ook een belangrijke rol spelen in de therapeutische effecten van de plant.
Omdat ze de effecten van wiet moduleren en versterken, zijn terpenen interessant voor wie op zoek is naar een plezierige zintuiglijke ervaring, en openen ze de mogelijkheid om nieuwe cannabissoorten te ontwikkelen die gericht zijn op bepaalde effecten. We weten nu dat terpenen cannabis niet alleen hun unieke aroma's geven, maar ook worden onderzocht op hun mogelijke effecten op het lichaam.
Eigenschappen van cannabisterpenen
De meeste voordelen van cannabisterpenen kennen we dankzij de aromatherapie, die al eeuwenlang de etherische oliën van planten bestudeert – die voornamelijk uit terpenen bestaan.
Terpenen kunnen effecten uitoefenen op de elektrische activiteit en neurotransmitters in de hersenen, waardoor de activiteit in bepaalde delen van de hersenen wordt opgewekt of verminderd.
Maar weet je zeker dat een simpele geur zo'n impact kan hebben op je lichaam? Ja, daar lijkt het wel op! Dit is niet overdreven. Wetenschappelijke studies tonen aan dat terpenen een effect hebben op het lichaam, zelfs in zeer kleine doses.
Hoe werken terpenen in het lichaam?
Deze kleine maar krachtige aroma's kunnen worden opgenomen via de luchtwegen – door inademing –, via het spijsverteringskanaal, als ze via de mond worden ingenomen, en via de huid, als ze op de huid worden aangebracht.
Vanwege hun lipofiele chemische aard worden terpenen zeer snel opgenomen en bereiken ze snel de hersenen, waar ze gemakkelijk de bloed-hersenbarrière passeren en veel van hun mentale effecten uitoefenen.
Zoals hierboven vermeld, bevat cannabis honderden terpenen. Proberen om al hun voordelen op te sommen is uiterst complex, omdat elk van deze verbindingen net iets andere eigenschappen heeft en ze ook op elkaar inwerken. En het wordt nog lastiger wanneer cannabinoïden in het spel komen, vanwege het eerder genoemde entourage-effect.
Met dat in het achterhoofd zetten we, in algemene zin, de mogelijke gunstige effecten van terpenen op een rij:
Stemming verbeteren
Het meest voor de hand liggende voordeel van terpenen is ongetwijfeld dat ze onze geest en onze realiteit overspoelen met aangename en plezierige aroma's, die in staat zijn om de andere zintuigen te ontspannen, zodat we in een puur zintuiglijke ervaring terechtkomen.
Zoete, bloemige geuren kunnen ons meevoeren naar een herinnering aan de lente of een mand met zomerfruit; de doordringende, kruidige of aardse geur naar een vredig bos midden in de natuur, of naar de geur van het gras in de ochtend.
De waarneming van geuren is irrationeel en onwillekeurig, en daarom nemen ze ons mee naar het diepst van onze belevingen en stellen ze ons in staat – of dwingen ze ons – om even los te komen van alles.
Kun je niet stoppen met denken aan iets dat je zorgen baart? Probeer iets aangenaams te ruiken en bedenk waar het je aan doet denken. Of probeer je de geur van een aangename plek te herinneren. Je zult merken dat al je gedachten meteen even stilvallen. Want weinig dingen vragen zoveel aandacht als de reukzin, en weinig dingen zijn zo krachtig als geuren.
Geur is een andere informatiebron dan onze gedachten, en daar maakt de aromatherapie gebruik van vanwege de voordelen bij angst, depressie en slaapproblemen.
Sommige onderzoeken hebben het angstremmende en antidepressieve effect van terpenen aangetoond. Van sommige terpenen, zoals pineen en linalool, is bijvoorbeeld aangetoond dat ze effecten hebben op neurotransmitters zoals GABA.
Sederend en ontspannend
Een andere kenmerkende eigenschap van terpenen is hun sederende en ontspannende werking. Vooral myrceen, de meest voorkomende terpeen in wietsoorten, staat erom bekend dat het slaperigheid bevordert en stress verlicht.
Pijnstillend, tegen pijn en ontsteking
Terpenen hebben grote voordelen met betrekking tot pijnstilling, vanwege hun potentieel als natuurlijke ontstekingsremmers. Van sommige terpenen is aangetoond dat ze cannabimimetische effecten hebben, wat de pijnstilling door cannabinoïden zou kunnen versterken (1).
Enkele van de meest bestudeerde terpenen die bekend staan om hun ontstekingsremmende en pijnstillende eigenschappen zijn limoneen en caryofylleen.
Toepassingen van cannabisterpenen
Vaporizen van cannabisterpenen
Als je net in de wereld van terpenen bent beland, hou je dan goed vast. Er bestaat inmiddels een zeer grote industrie rond het vaporizen van cannabis, die terpenen mengt om te proberen de smaken van bepaalde legendarische commerciële wietsoorten te evenaren.
Vape-liquids mengen terpenen zorgvuldig om de aroma's en effecten van cannabis na te bootsen. Deze bedrijven bieden een heel scala aan cannabis-e-liquids aan, die wietsoorten en hun mogelijke effecten nabootsen.
Cannabisgummies
Terpenen worden veel gebruikt bij het maken van cannabisgummies, die al dan niet cannabinoïden bevatten.
Medicinale cannabis en terpenen
Bij cannabis trekken de eigenschappen van terpenen vooral de aandacht voor de ontwikkeling van soorten medicinale cannabis, bedoeld voor mensen met aandoeningen die met ontstekingen gepaard gaan. De terpenen van wiet kunnen de activiteit van cannabinoïden moduleren, en dat wordt ingezet als krachtig therapeutisch hulpmiddel om de cannabinoïdetherapie te verbeteren.
Therapieën met cannabinoïden kunnen psychoactieve en somatische bijwerkingen veroorzaken. Zo zou de ontwikkeling van medicinale wietsoorten met een bepaald chemotype het psychoactieve effect van THC kunnen moduleren en de mentale effecten van de behandeling kunnen verzachten. Daardoor maken cannabisterpenen het niet alleen mogelijk om de therapeutische werkzaamheid van cannabinoïden te maximaliseren, maar ook om ongewenste psychoactieve bijwerkingen te verminderen.
De wereld van terpenen: ze zijn veel meer dan alleen aroma's!
Zoals we in een eerder artikel hebben besproken, is de plant Cannabis sativa uitzonderlijk rijk aan fytochemische stoffen en kan ze honderden verschillende cannabinoïden en terpenen produceren.
Hoewel de eerste altijd in het middelpunt van de belangstelling hebben gestaan, beïnvloeden de terpenen in cannabis ook het effect dat elke cannabissoort produceert. Verschillende combinaties van cannabinoïden, terpenen en andere geurstoffen kunnen de effecten en sensaties van elke cannabissoort beïnvloeden. Daarom vinden steeds meer cannabisliefhebbers het leuk om te experimenteren en vast te stellen welke terpenen in hun gekozen top aanwezig zijn en hoe die aanvoelen.
Ik hoop dat je je door dit artikel bewust bent geworden van het potentieel van cannabisterpenen. Maar geloof ons niet op ons woord, ervaar het zelf! De volgende keer dat je cannabis ruikt, concentreer je dan en dompel je onder in de sensaties die het je geeft. Denk aan de honderden verbindingen en chemische reacties die erbij betrokken zijn, en aan hoe terpenen je begeleiden in je cannabiservaring.
Bronnen
- LaVigne JE, Hecksel R, Keresztes A, Streicher JM. Cannabis sativa terpenes are cannabimimetic and selectively enhance cannabinoid activity. Sci Rep. 2021 Apr 15;11(1):8232. doi: 10.1038/s41598-021-87740-8. PMID: 33859287; PMCID: PMC8050080.
- Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011 Aug;163(7):1344-64. doi: 10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x. PMID: 21749363; PMCID: PMC3165946.
Veelgestelde vragen over cannabisterpenen
Wat zijn terpenen en waarvoor dienen ze?
Terpenen zijn de aromatische verbindingen die zich vormen in de trichomen van de plant. Ze zijn verantwoordelijk voor de geur van elke cannabissoort en moduleren bovendien, naast het geven van aroma, het effect dat de plant teweegbrengt.
Welke effecten hebben de terpenen van wiet?
Hun effecten variëren van puur geurgenot tot het moduleren van het effect van cannabinoïden: ze kunnen de ervaring meer richting ontspanning of meer richting het mentale duwen. Aan elke terpeen worden verschillende effecten toegeschreven (kalmerend, stimulerend, pijnstillend, enz.).
Zorgen terpenen voor een high?
Op zichzelf zijn ze niet psychoactief: ze geven geen “high”. Het psychoactieve effect wordt veroorzaakt door THC. Wat terpenen doen, is de algehele ervaring beïnvloeden via het entourage-effect, door het effect van de cannabinoïden te moduleren of te nuanceren.
Wat is de meest ontspannende terpeen?
Myrceen, de meest voorkomende terpeen in de meeste soorten, wordt het sterkst geassocieerd met sederende en ontspannende effecten en met de bekende “couch-lock” (vastgeplakt aan de bank).
Bepalen terpenen of een soort indica of sativa is?
Ze beïnvloeden het effect sterk, maar de huidige wetenschap hecht meer waarde aan het chemotype (het concrete profiel van terpenen en cannabinoïden) dan aan het traditionele label indica of sativa.
Let op: dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies. De terpenen en CBD-producten van Cannactiva zijn geen geneesmiddelen of voedingssupplementen en worden in de EU verkocht voor uitwendig gebruik. Het onderzoek naar de terpenen van cannabis is nog gaande; raadpleeg een zorgprofessional voordat je beslissingen neemt over je welzijn.
