Tetrahydrocannabinol of THC: het psychoactieve bestanddeel van wiet
De cannabisplant is een van de eerste planten die door de mens werden geteeld. Er zijn aanwijzingen dat hij al meer dan twee millennia wordt gebruikt als voedsel, als medicijn en bij religieuze rituelen (1, 2). Zoals we in dit artikel zullen zien, hebben de stoffen die hij aanmaakt, vooral THC, veel te maken gehad met het gebruik van de plant.
THC: de psychoactieve stof in wiet
Wat is THC?
Tetrahydrocannabinol, beter bekend als THC, is een soort cannabinoïde en het belangrijkste psychoactieve bestanddeel van de cannabisplant. De volledige naam is delta-9-tetrahydrocannabinol, afgekort delta-9-THC, en dat is de bekendste en meest bestudeerde vorm van THC.
Wanneer werd THC ontdekt?
THC werd in 1964 door de beroemde onderzoeker Raphael Mechoulam uit de Cannabisplant geïsoleerd.
Waar zit THC in de plant?
THC zit, net als andere cannabinoïden en de terpenen van cannabis, in de klierachtige trichomen van de bloem van Cannabis. Deze trichomen komen vaker voor op planten met onbevruchte vrouwelijke bloemen (10). Via een ingewikkeld proces in de trichomen (de biosynthese van cannabinoïden) worden de terpenoïden en de fytocannabinoïden gevormd uit een gemeenschappelijke voorloper, geranylpyrofosfaat (11).
Bij dit proces ontstaan de cannabinoïden in hun zure vorm, aangeduid met een “A” aan het einde van de naam van de cannabinoïde. Delta-9-tetrahydrocannabinolzuur (THCA) is dus de stof die van nature in de plant voorkomt. Hoewel dit molecuul op zichzelf al een reactie in het lichaam kan opwekken, zorgt verhitting voor decarboxylatie: het molecuul verliest zijn zure eigenschap en wordt het krachtige, bioactieve neutrale molecuul dat we kennen als THC.
Wat is het THC-gehalte van wiet?
Tot nu toe zijn er meer dan 100 fytocannabinoïden in de bloemen van Cannabis geïdentificeerd, waaronder delta-9-tetrahydrocannabinol (THC), cannabidiol (CBD), cannabinol (CBN), cannabigerol (CBG), cannabichromeen (CBC), tetrahydrocannabivarine (THCV), cannabidivarine (CBDV), cannabinodiol (CBND), cannabinidiol (CBDL) en andere (4). Hiervan is THC de cannabinoïde die in de grootste hoeveelheid voorkomt en waaraan het psychoactieve effect van de plant wordt toegeschreven.
De concentratie tetrahydrocannabinol in cannabisplanten kan per soort verschillen, maar ligt over het algemeen boven de 18% THC voor commerciële doeleinden. Dit percentage is het resultaat van jarenlange veredeling om chemotypen of soorten met veel THC te ontwikkelen en zo de effecten bij gebruikers te versterken (12).
Op dezelfde manier zijn er tegenwoordig soorten wiet ontwikkeld met een zeer laag gehalte aan tetrahydrocannabinol. Daarom kun je in veel Europese landen CBD-wiet kopen, die wordt aangeprezen als “legale wiet”, omdat het THC-gehalte onder de wettelijke grens blijft (tussen 0,3 en 1%, afhankelijk van het land).
Fytocannabinoïden zoals THC zijn chemische stoffen die een wisselwerking kunnen aangaan met het endocannabinoïdesysteem. Ze komen niet alleen in cannabis voor, maar ook in planten zoals *Echinacea (E. purpurea, E. angustifolia en E. pallida)*, de huzarenknoop of elektrische bloem (Acmella oleracea), de papierbloem (Helichrysum umbraculigerum) en het levermos of radula (Radula marginata; 3).
Effecten van THC
Hoe werkt THC?
Cannabis sativa is een plant met uiteenlopende tinten die zich van andere planten onderscheidt door haar aroma, een eigenschap die ze dankt aan bepaalde chemische stoffen in haar bloem. Deze stoffen, terpenen en terpenoïden genoemd, vormen samen met de fytocannabinoïden de belangrijkste bestanddelen van de cannabisbloem, en er worden therapeutische en psychoactieve effecten aan toegeschreven.
Tetrahydrocannabinol is de fytocannabinoïde die verantwoordelijk is voor het psychoactieve effect van de Cannabisplant. Dit effect treedt op omdat THC een partiële agonist is van cannabinoïdereceptor 1 (CB1) en cannabinoïdereceptor 2 (CB2).
Door deze affiniteit activeert THC het endocannabinoïdesysteem en zet het mechanismen in gang die neurogedragsmatige verschijnselen veroorzaken.
Wat betekent het dat THC psychoactief is?
Elke stof die een veranderde bewustzijnstoestand veroorzaakt of de mentale activiteit beïnvloedt, wordt als psychoactief beschouwd. Tetrahydrocannabinol veroorzaakt bijvoorbeeld verschijnselen of symptomen zoals verminderde beweeglijkheid, hypothermie, analgesie en catalepsie, wat de cannabinoïde tetrade wordt genoemd (6).
Het entourage-effect en THC
Het effect van cannabis komt niet alleen doordat THC zich bindt aan de endocannabinoïdereceptoren (CB1 en CB2). De potentie zou samenhangen met de terpenen en terpenoïden die eveneens in de bloem zitten. De kruidensynergie (7) die ontstaat uit de combinatie van alle bestanddelen van de cannabisplant, resulteert in het entourage-effect (entourage effect).
Het entourage-effect verwijst naar de versterking of vermindering van de effectiviteit van cannabis wanneer de verschillende bestanddelen samenwerken.
Zo is de werkzaamheid van cannabisolie bij de behandeling van acne misschien niet alleen te danken aan de aanwezigheid van cannabinoïden, maar ook aan de synergie met limoneen, een terpenoïde die in cannabisbloemen voorkomt en bekendstaat om zijn antibacteriële werking. Een ander voorbeeld: de aanwezigheid van CBD of cannabidiol in de cannabisplant vermindert de bijwerkingen die kunnen optreden wanneer alleen THC wordt toegediend (8).
In de Cannabisplant is het entourage-effect te wijten aan het feit dat de plant meer dan 500 terpenen, terpenoïden en cannabinoïden bevat (9), waardoor zeer veel combinaties mogelijk zijn die het effect van THC kunnen moduleren. Daarom is hun reproductie in het laboratorium niet mogelijk en blijft het entourage-effect een hypothese.
Het feit dat het entourage-effect niet kunstmatig kan worden gereproduceerd, bewijst dat natuurlijke producten krachtige hulpmiddelen kunnen zijn die de wetenschap niet nauwkeurig kan meten.
Gebruik van THC: therapeutisch potentieel van wiet
In het verleden, zelfs vóór de isolatie van THC, hadden wietplanten evenwichtigere concentraties fytocannabinoïden, en misschien hadden ze daardoor betere therapeutische effecten. Hoewel wiet nu, met zulke krachtige planten, wetenschappelijk in verband is gebracht met negatieve effecten, is niet alles verloren. Medicinale cannabis is nog altijd een geldig concept, want er zijn effecten die voor gebruikers nog steeds een voordeel betekenen.
THC kan in de hersenen werken als ontstekingsremmer (13, 14), een lichte bronchusverwijdende werking hebben (15, 16) en als pijnstiller (16, 17) worden gebruikt. Het gebruik ervan moet echter worden onderworpen aan een strikte afweging van risico's en voordelen, idealiter onder toezicht van een zorgprofessional.
Langdurig, regelmatig gebruik van wiet met veel THC kan onomkeerbare schade veroorzaken als gevolg van het effect van THC op de hersenen.
THC als behandeling
Bij welke ziekten wordt cannabis gebruikt?
Hoewel THC een risicofactor is voor de werking van de neuronen, wordt het gebruik ervan aangemoedigd om complexe aandoeningen waarvoor geen effectieve behandelingen bestaan te verlichten.
Enkele van deze aandoeningen zijn multiple sclerose, neuropathische pijn en fibromyalgie. Daarnaast kan cannabis een palliatieve behandeling zijn om de effecten van chemotherapie te verlichten bij kankerpatiënten (18).
Bij gebruik van cannabis voor andere ziekten of voor recreatieve doeleinden wordt aangeraden soorten met een lage THC-concentratie te kiezen.
Cannabisplanten die overwegend rijk zijn aan CBD en zeer weinig THC bevatten, zoals hennep, voorkomen de ongewenste psychoactieve effecten die wiet kan veroorzaken.
Goedgekeurde medische toepassingen van THC
- Chronische pijn (19, 20)
- Multiple sclerose (21)
- Pijn, misselijkheid en braken door chemotherapie (22, 23)
- Behandeling van fibromyalgie (24)
- Rescue-analgesie na een operatie (25). Vereist nauwlettend toezicht door een zorgprofessional.
- Verbeterde eetlust (26)
Wat zijn de langetermijneffecten van THC?
Wat er gebeurt als je regelmatig wiet gebruikt, is niet bepaald wat je voor je hersenen zou willen. Hoewel cannabis op korte termijn aangename en prettige gevoelens kan geven, zijn er ook risico's voor de geestelijke gezondheid die het gevolg zijn van chronisch THC-gebruik. Houd er rekening mee dat de gunstige en risicovolle effecten van wiet op de hersenen van persoon tot persoon verschillen. Het kan zeker een ondersteunend hulpmiddel zijn voor mensen met kanker, multiple sclerose, fibromyalgie of chronische pijn, maar uiteindelijk beslist de arts of het bij een bepaalde ziekte kan helpen.
Er moet nog veel ontdekt worden over THC en cannabis
De samenstelling van cannabisbloemen is complex en moeilijk volledig te karakteriseren. Alle cannabisplanten, ongeacht of ze van dezelfde soort of hetzelfde chemotype zijn, zullen een zekere mate van onderlinge verschillen vertonen, omdat de vorming van terpenen, terpenoïden en cannabinoïden afhangt van de kwaliteit van de grond, de kweekomstandigheden en het specifieke fenotype.
Na de isolatie van THC werd de cannabisplant meer in detail bestudeerd, maar de ingewikkelde samenstelling van de plant biedt een breed scala aan mogelijkheden die tot op de dag van vandaag onderwerp van onderzoek zijn.
* Deze post is ter nagedachtenis aan de vader van de cannabinoïdenwetenschap, professor Raphael Mechoulam, die op 9 maart 2023 is overleden.
Referenties
- Cohen, K., Weizman, A., & Weinstein, A. (2019). Positive and Negative Effects of Cannabis and Cannabinoids on Health. Clinical pharmacology and therapeutics, 105(5), 1139–1147. https://doi.org/10.1002/cpt.1381
- Russo E. B. (2007). History of cannabis and its preparations in saga, science, and sobriquet. Chemistry & biodiversity, 4(8), 1614–1648. https://doi.org/10.1002/cbdv.200790144
- Messina, F., Rosati, O., Curini, M & Marcotullio, M.C. (2015) Chapter 2 – Cannabis and Bioactive Cannabinoids. Studies in Natural Products Chemistry. Elsevier. Pages 17-57, https://doi.org/10.1016/B978-0-444-63473-3.00002-2
- Salami, S. A., Martinelli, F., Giovino, A., Bachari, A., Arad, N., & Mantri, N. (2020). It Is Our Turn to Get Cannabis High: Put Cannabinoids in Food and Health Baskets. Molecules (Basel, Switzerland), 25(18), 4036. https://doi.org/10.3390/molecules25184036
- Tagen, M., & Klumpers, L. E. (2022). Review of delta-8-tetrahydrocannabinol (Δ8 -THC): Comparative pharmacology with Δ9 -THC. British journal of pharmacology, 179(15), 3915–3933. https://doi.org/10.1111/bph.15865
- Wiley, J. L., & Martin, B. R. (2003). Cannabinoid pharmacological properties common to other centrally acting drugs. European journal of pharmacology, 471(3), 185–193. https://doi.org/10.1016/s0014-2999(03)01856-9
- Williamson E. M. (2001). Synergy and other interactions in phytomedicines. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 8(5), 401–409. https://doi.org/10.1078/0944-7113-00060
- Russo, E., & Guy, G. W. (2006). A tale of two cannabinoids: the therapeutic rationale for combining tetrahydrocannabinol and cannabidiol. Medical hypotheses, 66(2), 234–246. https://doi.org/10.1016/j.mehy.2005.08.026
- Gould J. (2015). The cannabis crop. Nature, 525(7570), S2–S3. https://doi.org/10.1038/525S2a
- Russo E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British journal of pharmacology, 163(7), 1344–1364. https://doi.org/10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x
- Fellermeier, M., Eisenreich, W., Bacher, A., & Zenk, M. H. (2001). Biosynthesis of cannabinoids. Incorporation experiments with (13)C-labeled glucoses. European journal of biochemistry, 268(6), 1596–1604. https://doi.org/10.1046/j.1432-1033.2001.02030.x
- Vergara, D., Gaudino, R., Blank, T., & Keegan, B. (2020). Modeling cannabinoids from a large-scale sample of Cannabis sativa chemotypes. PloS one, 15(9), e0236878. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0236878
- Evans F. J. (1991). Cannabinoids: the separation of central from peripheral effects on a structural basis. Planta medica, 57(7), S60–S67.
- Anil, S. M., Peeri, H., & Koltai, H. (2022). Medical Cannabis Activity Against Inflammation: Active Compounds and Modes of Action. Frontiers in pharmacology, 13, 908198. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.908198
- Tashkin, D. P., & Roth, M. D. (2019). Pulmonary effects of inhaled cannabis smoke. The American journal of drug and alcohol abuse, 45(6), 596–609. https://doi.org/10.1080/00952990.2019.1627366
- Russo E. B. (2011). Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British journal of pharmacology, 163(7), 1344–1364. https://doi.org/10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x
- Ware, M. A., Jensen, D., Barrette, A., Vernec, A., & Derman, W. (2018). Cannabis and the Health and Performance of the Elite Athlete. Clinical journal of sport medicine : official journal of the Canadian Academy of Sport Medicine, 28(5), 480–484. https://doi.org/10.1097/JSM.0000000000000650
- MacCallum, C. A., & Russo, E. B. (2018). Practical considerations in medical cannabis administration and dosing. European journal of internal medicine, 49, 12–19. https://doi.org/10.1016/j.ejim.2018.01.004
- Russo, E. B., Guy, G. W., & Robson, P. J. (2007). Cannabis, pain, and sleep: lessons from therapeutic clinical trials of Sativex, a cannabis-based medicine. Chemistry & biodiversity, 4(8), 1729–1743. https://doi.org/10.1002/cbdv.200790150
- Haroutounian, S., Ratz, Y., Ginosar, Y., Furmanov, K., Saifi, F., Meidan, R., & Davidson, E. (2016). The Effect of Medicinal Cannabis on Pain and Quality-of-Life Outcomes in Chronic Pain: A Prospective Open-label Study. The Clinical journal of pain, 32(12), 1036–1043. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000000364
- Notcutt, W., Langford, R., Davies, P., Ratcliffe, S., & Potts, R. (2012). A placebo-controlled, parallel-group, randomized withdrawal study of subjects with symptoms of spasticity due to multiple sclerosis who are receiving long-term Sativex® (nabiximols). Multiple sclerosis (Houndmills, Basingstoke, England), 18(2), 219–228. https://doi.org/10.1177/1352458511419700
- Johnson, J. R., Burnell-Nugent, M., Lossignol, D., Ganae-Motan, E. D., Potts, R., & Fallon, M. T. (2010). Multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled, parallel-group study of the efficacy, safety, and tolerability of THC:CBD extract and THC extract in patients with intractable cancer-related pain. Journal of pain and symptom management, 39(2), 167–179. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2009.06.008
- Abrahamov, A., Abrahamov, A., & Mechoulam, R. (1995). An efficient new cannabinoid antiemetic in pediatric oncology. Life sciences, 56(23-24), 2097–2102. https://doi.org/10.1016/0024-3205(95)00194-b
- Fiz, J., Durán, M., Capellà, D., Carbonell, J., & Farré, M. (2011). Cannabis use in patients with fibromyalgia: effect on symptoms relief and health-related quality of life. PloS one, 6(4), e18440. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0018440
- Holdcroft, A., Maze, M., Doré, C., Tebbs, S., & Thompson, S. (2006). A multicenter dose-escalation study of the analgesic and adverse effects of an oral cannabis extract (Cannador) for postoperative pain management. Anesthesiology, 104(5), 1040–1046. https://doi.org/10.1097/00000542-200605000-00021
- Cota D, Marsicano G, Lutz B, Vicennati V, Stalla GK, Pasquali R, Pagotto U. Endogenous cannabinoid system as a modulator of food intake. Int J Obes Relat Metab Disord. 2003 Mar;27(3):289-301. doi: 10.1038/sj.ijo.0802250. PMID: 12629555.
Informatie over THC (veelgestelde vragen)
Waar staat de afkorting THC voor?
De afkorting THC staat voor tetrahydrocannabinol, een soort cannabinoïde die chemisch is opgebouwd uit koolstof, waterstof en zuurstof.
Wat is de chemische formule van THC?
Chemische formule van THC: C21H30O2
Wat zijn de verschillen tussen delta-9-THC en delta-8-THC?
Delta-9 verwijst naar de configuratie van de moleculaire structuur van THC. Delta-8-THC heeft dezelfde chemische samenstelling als delta-9-THC, maar een andere configuratie, met andere moleculaire bindingen. Hoewel het een klein verschil lijkt, geeft deze isomerie de twee THC-moleculen verschillende eigenschappen, en daardoor hebben ze ook verschillende effecten in het lichaam (5). Daarbij moet worden opgemerkt dat de afkorting THC in de literatuur uitsluitend wordt gebruikt voor delta-9-THC.
