Welke soorten wiet zijn er? Cannabissoorten, strains en variëteiten

Soorten wiet zorgen voor verwarring en over hun indeling bestaat geen consensus. Zelfs bij een eenvoudige zoekopdracht op internet sta je ervan versteld dat je bij de eerste resultaten totaal verouderde informatie vindt. En dat is normaal: zelfs wetenschappers zijn het er niet over eens.

In de blog van vandaag ontdek je wat soorten wiet, strains en variëteiten van cannabis zijn. We leggen uit waarom “indica”, “sativa” en “ruderalis” niet meer worden gebruikt, en je ontdekt hoe de hoogwaardige soorten wiet tot stand komen die je vandaag de dag kunt kopen.

Wat zijn soorten wiet: cannabissoorten, strains en variëteiten

De cannabisplant is ongelooflijk divers wat genetica en uiterlijk betreft. Elke plant heeft een unieke combinatie van genen, wat leidt tot verschillen in vorm, grootte, kleur, cannabinoïdengehalte en aroma's. Dankzij deze genetische diversiteit kan de plant een grote verscheidenheid aan stoffen produceren en zeer uiteenlopende exemplaren voortbrengen.

Door de eeuwen heen heeft de mens deze eigenschap van cannabis benut om met de plant te experimenteren via kruisingen en genetische verbeteringen. Dat heeft geleid tot de CBD-wiet die je in onze cannabiswinkel vindt, en tot honderden andere soorten wiet met en zonder THC, in alle denkbare vormen en kleuren.

Wat is precies een wietsoort?

Als we het over soorten wiet hebben, bedoelen we een combinatie van onderling verbonden termen: de botanische soort, de strains en de variëteiten van cannabis. Deze begrippen hangen nauw met elkaar samen en worden gebruikt om de verschillende categorieën binnen de wereld van wiet te beschrijven.

Cannabissoorten: sativa, indica en ruderalis

Alle cannabisvariëteiten, inclusief industriële hennep en wiet, behoren tot een en dezelfde soort: Cannabis sativa. Hoewel er verschillen zijn tussen deze planten, kunnen ze allemaal met elkaar kruisen en vruchtbare nakomelingen voortbrengen, waardoor ze per definitie tot dezelfde soort behoren (1). Het bestaan van drie cannabissoorten (Cannabis sativa, Cannabis indica, Cannabis ruderalis) is daarom volledig uitgesloten.

Ook de indeling in soorten op basis van de vorm van de wietbladeren of de hoogte van de plant klopt niet (1, 2). Op internet vind je pagina's die het bestaan van de drie soorten sativa, indica en ruderalis noemen. Die informatie is verouderd, maar niet absurd: ze heeft een interessante historische basis. Op basis van een van de meest gedetailleerde actuele monografieën over de classificatie van cannabis (1) vatten we het hieronder voor je samen:

Cannabis sativa: de enige aanvaarde soort

Vroeger werd hennep in Europa gebruikt voor de vezels en om zaden en olie te winnen. In 1753 gaf Linnaeus deze plant de naam Cannabis sativa (“sativa” = gekweekt). Later, in 1785, beschreef de botanicus Lamarck een type cannabis uit India dat voor verdovende doeleinden werd gebruikt en grote toppen had; hij noemde het Cannabis indica (“indica” = uit India). Door de verschillende toepassingen van de plant ontwikkelden zich genetische variaties en uiteenlopende kenmerken. Met andere woorden: de domesticatie van cannabis bracht ogenschijnlijk verschillende planten voort.

Maar volgens taxonomen en Linnaeus zelf leidt domesticatie niet tot nieuwe soorten, maar tot variaties binnen dezelfde soort. Daarom is Cannabis sativa de enige aanvaarde naam voor de cannabisplant, waaronder zowel industriële hennep als de verschillende soorten wiet vallen. In de blog over de verschillen tussen hennep en wiet gaan we hier dieper op in.

Cannabis indica: het type wiet dat Lamarck in India ontdekte

Cannabis indica is geen aanvaarde botanische soort, al is de naam wel voorgesteld als ondersoort voor planten met een hoog THC-gehalte (de psychoactieve stof in wiet) en een matig gehalte aan cannabidiol (CBD).

Commercieel gezien wordt daarnaast gezegd dat variëteiten met een “indica-effect” ontspannende effecten op het lichaam hebben, voor verlichting van pijn, slapeloosheid en angst. Daartegenover spreekt men ook van variëteiten met een “sativa-effect”: variëteiten met een hoog THC-gehalte en stimulerende, euforische mentale effecten, die worden gebruikt om stress, depressie en gebrek aan eetlust te verlichten. Hoe dan ook: de vermeende sativa- en indica-effecten zijn begrippen die buiten de plantkunde vallen, puur commerciële claims die bovendien omstreden zijn. Als het je interesseert: we bespreken het in de verschillen tussen indica en sativa.

Cannabis ruderalis: een verouderde benaming

Cannabis ruderalis is een soort die de Russische botanicus Yanischevsky in 1924 voorstelde op basis van wilde cannabisexemplaren die spontaan buiten de akkers groeiden. Deze planten waren aangepast aan korte seizoenen en hadden dus geen tijd om groot en krachtig te worden. Tegenwoordig wordt aangenomen dat de soort C. ruderalis niet bestaat (niet als soort, niet als ondersoort en niet als variëteit): het zijn gewoon cannabisplanten die zich in een stressvolle omgeving hebben ontwikkeld (blijkbaar zag zelfs Yanischevsky zelf dat de planten van zijn vermeende soort 2 meter of hoger werden als ze goed bemest waren).

Hoe noemen we wilde cannabisplanten dan? Zoals De Meijer (4) samenvatte, is de huidige Cannabis-plant het resultaat van een lang, uitgebreid en complex domesticatieproces door de mens. De hybridisatie, vermenging of genetische variatie is tegenwoordig zo groot dat elk natuurlijk evolutionair patroon is vervaagd. Daarom wordt betwijfeld of er vandaag de dag nog “echt” wilde soorten wiet bestaan.

Belangrijk: dit moet je onthouden

Omdat er maar één soort bestaat, Cannabis sativa, hebben we het bij “soorten wiet” over commerciële variëteiten, en niet over een botanisch begrip. In het dagelijks leven zijn strains en variëteiten de meest gebruikte termen voor soorten wiet.

Soorten wiet van nu: strains en variëteiten

Alle soorten wiet die we kennen, zijn ontstaan via een proces van genetische verbetering dat kunstmatige selectie heet. Daarbij kruisen kwekers en breeders bepaalde wietplanten om gewenste eigenschappen te verkrijgen, zoals bloemen met grote toppen, bepaalde cannabinoïdenprofielen (THC-dominant, CBD enz.), ziekteresistentie en opbrengst. Zo ontstonden variëteiten als de Blue Dream CBD, bekend om haar zoete, fruitige smaak met tonen van bosbessen en andere bessen.

Deze ontwikkeling is te danken aan een combinatie van verschillende factoren, waaronder de genetica van de plant, samen met verbeteringen in de omstandigheden en technieken die met het type teelt samenhangen.

Verschillen tussen strain en variëteit

Het onderscheid tussen strains en variëteiten kan ingewikkeld zijn, door het gebrek aan standaardterminologie en de invloed van het alledaagse taalgebruik in de cannabisindustrie. Meestal worden de termen door elkaar gebruikt.

In principe staan wietstrains voor een specifieke genetische lijn, terwijl variëteiten een onderverdeling zijn op basis van fysieke kenmerken en cannabinoïdengehalte. Anders dan strains zijn variëteiten niet per se gekoppeld aan een specifieke genetische lijn.

Elke strain heeft een eigen naam en wordt als uniek beschouwd qua genetica en chemisch profiel: Purple Haze, White Widow...

Of dat is tenminste de theorie. Uit de analyse van verschillende producten op de recreatieve wietmarkt (3) is gebleken dat de meeste soorten wiet met dezelfde naam een verschillende genetica hebben. Dat komt doordat de handelsnamen geen standaardindeling volgen. Uiteindelijk zijn het de kwekers die de strains naar eigen inzicht een naam geven. Daardoor zijn er op de markt 40 Purple Haze met totaal verschillende genetica.

Commercieel wordt “strain” vaak gebruikt voor wietvariëteiten, of om de nakomelingen van een bepaalde variëteit aan te duiden: purple strains (paarse wiet), white strains (wiet met witte toppen)... Er zijn diverse iconische wietstrains die in de wereldwijde cannabisgemeenschap een legendarische status hebben verworven. Enkele van de bekendste zijn Skunk #1, Haze, White Widow, OG Kush en Purple Haze.

Kush-wiet: lees meer over deze strain van Cannabis indica.

Breeding: zo ontstaan wietstrains

Dit proces van genetische verbetering van wiet staat bekend als breeding van wiet. Moderne breeding profiteert van de vooruitgang in genetica en biotechnologie, maar in werkelijkheid gaat de veredeling van wiet veel verder terug: gedurende het grootste deel van de moderne geschiedenis van cannabis gebeurde dat in het geheim en op basis van ervaring, in kasten, garages en kelders.

Tegenwoordig heeft de breeding van wiet flinke vooruitgang geboekt dankzij de legalisering en regulering van de teelt in verschillende landen. Dankzij de huidige technologie en de waardevolle genetische erfenis van jaren clandestiene teelt is het gelukt om nieuwe soorten wiet met nooit eerder vertoonde chemische profielen te ontwikkelen. Zo is wiet in minder dan drie decennia van 4% naar 35% THC gegaan.

De diversiteit aan soorten wiet zie je terug in het brede scala aan aroma's, vormen en kleuren die we vandaag de dag op de markt vinden. Enkele voorbeelden zijn variëteiten als: Lemon Haze CBD (citrusaroma), Zkittlez CBD (zoet als Skittles®-snoepjes), Gorilla Glue CBD (vanwege de lijmgeur) en Sour Diesel CBD (zure diesel).

Hoe ontstaan de verschillende soorten wiet?

De huidige soorten wiet zijn ontwikkeld door middel van kunstmatige selectie, dat wil zeggen: door planten met gewenste eigenschappen te selecteren om gelijke nakomelingen voort te brengen. Zo gaat dat in zijn werk:

1 – Selectie van de ouders

Wiet is een tweehuizige plant: er zijn mannelijke en vrouwelijke exemplaren nodig om zaden te produceren en zich voort te planten. De eerste stap is dus het selecteren van de mannelijke en vrouwelijke wietplanten die als ouders voor de kruising zullen dienen. Deze planten zijn meestal variëteiten met gewenste eigenschappen, zoals aroma, cannabinoïdengehalte of een krachtige groei.

2 – Kruising van variëteiten

Zodra de ouders geselecteerd zijn, worden de variëteiten gekruist. Dat houdt in dat de vrouwelijke plant gecontroleerd wordt bestoven. De vrouwelijke bloemen (toppen) worden bevrucht en produceren zaden. Elk zaadje kan andere genetische eigenschappen erven, wat zorgt voor een zekere genetische diversiteit binnen de nakomelingen.

3 – Observatie en selectie van eigenschappen

Na de kruising moet je de dochterplanten die eruit voortkomen zorgvuldig observeren. Elk zaadje kan uitgroeien tot een plant met unieke eigenschappen, ook al kunnen ze overeenkomsten vertonen. Het is zaak te bekijken of de nakomelingen de specifieke eigenschappen hebben die we zoeken, zoals een hogere harsproductie of een bepaald aroma. De planten die de gewenste eigenschappen vertonen, worden geselecteerd voor toekomstige kruisingen en voortplanting.

4 – Stabilisatie van de genetische lijn

Zodra de planten met de gewenste eigenschappen geselecteerd zijn, wordt er gewerkt aan de stabilisatie van de genetische lijn. Dat houdt in dat de geselecteerde planten gedurende meerdere generaties met elkaar worden gekruist, om de gewenste genetische eigenschappen vast te leggen en de mogelijke variabiliteit tot een minimum te beperken.

5 – Tests en verfijning

Tijdens de ontwikkeling van de soorten wiet worden uitgebreide tests uitgevoerd om de kwaliteit en consistentie van de gewenste eigenschappen te beoordelen. Daarbij worden de planten onder verschillende omstandigheden geteeld en worden laboratoriumanalyses gedaan om de cannabinoïden- en terpenenprofielen te bepalen.

6 – Vermeerdering en distributie

Zodra de genetische lijn gestabiliseerd en verfijnd is, worden de nieuwe wietvariëteiten vermeerderd en gedistribueerd. Dat betekent dat er zaden worden geproduceerd en via zaadbanken worden verkocht.

Soorten CBD-wiet: de beste strains van Europa

Bij Cannactiva hebben we de beste CBD-wiet van Europa ontwikkeld:

Indeling van soorten wiet: het wetenschappelijke debat

De indeling van de verschillende soorten wiet is een complex en omstreden onderwerp. Er is geen consensus over hoe je de verschillende soorten cannabis moet indelen, en er is geen overeenstemming in zicht. Zelfs de vader van de taxonomie, Linnaeus, was terughoudend om een binomiale methode toe te passen op gedomesticeerde soorten die andere vormen kunnen aannemen dan de wilde, zoals cannabis. Het debat gaat eeuwen terug: Charles Darwin bracht het al ter sprake in “Over het ontstaan van soorten”.

Cannabis indelen in ondersoorten en variëteiten

In 1976 stelden Small en Cronquist voor om de soorten wiet in te delen in ondersoorten en variëteiten op basis van hun THC-gehalte en hun herkomst (gekweekte of spontaan groeiende planten). Dit zou de eerste aanzet kunnen zijn tot het huidige idee van een chemotype. Het voorstel was:

• De ondersoort “sativa” voor planten met een laag THC-gehalte (0,3-1%) en dus zonder psychoactieve effecten: C. sativa subsp. sativa var. indica (gekweekt met een laag THC-gehalte) en C. sativa subsp. sativa var. spontanea (wild met een laag THC-gehalte).
• De ondersoort “indica” voor planten met een hoog THC-gehalte en intense psychoactieve effecten: C. sativa subsp. indica var. indica (gekweekte planten met een hoog THC-gehalte) en C. sativa subsp. indica var. kafiristanica (wilde planten met een hoog THC-gehalte).

Hoewel je deze aanduiding in sommige onderzoeken tegenkomt, wordt verreweg het vaakst alleen de soortnaam Cannabis sativa L. gebruikt.

Indelen op strains

De cannabisindustrie gebruikt de term “strains” veel om naar een specifieke genetica te verwijzen of om reclame te maken voor de nakomelingen van een bepaalde variëteit.

Omdat er geen consensus is over een “officiële” indeling, labelen de wietzaadbanken elke variëteit met de naam van een strain en een code. Aan die informatie zijn gegevens gekoppeld als genetica, cannabinoïdengehalte, aroma en bloeitijd. Dat helpt om de aangeboden soorten wiet op hun eigenschappen te onderscheiden en stelt kwekers in staat zaden te kiezen op basis van hun voorkeuren.

Strain- of variëteitnamen gebruiken om verschillende soorten wiet te herkennen is erg handig voor kwekers.

Maar er is geen “universele” genetica die een White Widow of een Purple Haze definieert. Dat blijkt uit de analyse van de verschillende wietvariëteiten die in de dispensaries in de Verenigde Staten worden verkocht: elke commerciële strain heeft een andere genetica en samenstelling, ook al draagt ze dezelfde naam (3).

Elke zaadbank heeft strains en variëteiten met unieke kenmerken, die kunnen verschillen van die van een andere zaadbank, ook al dragen ze dezelfde handelsnaam.

Het systeem van commerciële strains en variëteiten is dus nuttig en wordt nu gebruikt om, zeg maar, de uitkomst van een teelt te voorspellen, maar er bestaat geen standaarddefinitie of “universele” indeling van wietstrains: elke zaadbank of kweker gebruikt een eigen indeling.

Indelen op chemotype (cannabinoïdenprofiel)

Het chemotype is een manier om de verschillende soorten wiet in te delen op basis van hun chemische profiel of chemisch fenotype, dat wil zeggen de concentraties cannabinoïden en terpenen in de hars of de essentiële olie.

Dit voorstel lijkt het breedst aanvaard door de wetenschappelijke gemeenschap, omdat het wordt gepresenteerd als een standaardmanier om variëteiten te onderscheiden. Het is bijvoorbeeld erg nuttig bij onderzoek naar medicinale cannabis. Het zou een eerste stap zijn om de interacties tussen de verschillende bestanddelen van cannabis in hun therapeutische effect te onderzoeken, wat bekendstaat als het entourage-effect.

Soorten wiet: samenvatting en conclusies

• De overgrote meerderheid van wetenschappers en experts is het erover eens dat er maar één soort is: Cannabis sativa L. Er bestaan alternatieve voorstellen voor de indeling, zoals de ondersoorten “indica” en “sativa” en verschillende variëteiten, maar het chemotype lijkt de meest aanvaarde benadering.
• Commercieel worden namen van wietstrains en -variëteiten gebruikt. Deze categorieën zijn nuttig en praktisch, en worden veel gebruikt door kwekers. Elke zaadbank ontwikkelt zijn eigen genetica en geeft die een naam (die is dus niet “universeel” of “standaard”).
• De soorten wiet die je in de winkels ziet, zijn het resultaat van breeding van wiet, waarmee variëteiten met ongelooflijke genetische en chemische profielen zijn ontwikkeld.

Tot zover het onderwerp van de verschillende soorten wiet, met alle informatie en de controverse eromheen, wat niet bepaald kort is. We hopen dat je iets hebt geleerd op deze reis door de cannabisvariëteiten. Nu hoef je de soorten wiet alleen nog zelf te ervaren!

Veelgestelde vragen over soorten wiet

Hoeveel soorten wiet zijn er?

Soorten wiet kun je op veel manieren indelen. Volgens de botanische benaming bestaat er maar één soort, Cannabis sativa L. (de benamingen Cannabis ruderalis en Cannabis indica zijn verouderd en niet aanvaard). Volgens de genetica staan sommige soorten cannabis dichter bij industriële hennepplanten dan bij wietplanten. Volgens het type teelt: of de plant indoor (binnenteelt), outdoor (buitenteelt) of greenhouse (kas) is gekweekt. Volgens de effecten die ze geeft: of er een indica- of sativa-effect aan wordt toegeschreven, kalmerend of energiek. Volgens de namen van commerciële wietvariëteiten, al is dat geen erg betrouwbare manier om ze te groeperen. Volgens de juridische benaming: planten met een bepaald THC-percentage worden automatisch als illegale drug beschouwd. Dat bezorgt zelfs telers van industriële hennep problemen wanneer ze de belachelijke wettelijke THC-limieten overschrijden.

Wat is de oorsprong van de verschillende soorten wiet?

Alle wietplanten hebben een gemeenschappelijke voorouder: de plant Cannabis sativa. Met landbouwtechnieken zijn verschillende soorten planten ontwikkeld, met uiteenlopende genetica en fenotypes, die zorgen voor een buitengewoon rijke markt aan cannabisvariëteiten.

Wat is de sterkste soort wiet?

Als je denkt dat de sterkste wiet die met het hoogste THC-percentage is, heb je waarschijnlijk ongelijk. Je kunt niet voorspellen welke soort wiet het sterkst is, omdat het effect afhangt van verschillende factoren, zoals de verscheidenheid en de hoeveelheid stoffen die erin zitten (entourage-effect). Bovendien zijn er verschillen van persoon tot persoon, afhankelijk van de gebruiker.

Wat is gefeminiseerde wiet?

Gefeminiseerde wiet is een type zaad zonder Y-chromosoom. De cannabisplant heeft, net als de mens, geslachtschromosomen: vrouwelijke planten zijn XX en mannelijke planten XY. De plant kent ook eenhuizige exemplaren, die blijkbaar chromosomen hebben die sterk lijken op die van vrouwelijke planten. Bij sommige variëteiten kunnen zowel mannelijke als vrouwelijke planten bloemen van het andere geslacht vormen als ze worden behandeld met chemicaliën zoals zilvernitraat of ethefon (of zelfs als hun lichtschema of de temperatuur verandert); dit heet geslachtsomkering (sex reversal in het Engels). Als een vrouwelijke plant na een geslachtsomkering wordt bevrucht met haar eigen pollen of met de pollen van een andere vrouwelijke plant, hebben de zaden die ontstaan geen Y-chromosoom. Deze zaden heten gefeminiseerd, omdat ze waarschijnlijk geen mannelijke planten voortbrengen. Er bestaat wel een kans, al is die blijkbaar klein, dat deze gefeminiseerde vrouwelijke planten pollen produceren of eenhuizig zijn, maar over het algemeen beloven gefeminiseerde zaden een kans van 99,9% dat je alleen vrouwelijke planten krijgt.

Wat zijn CBG-wietstrains?

CBG of cannabigerol is een van de vele cannabinoïden in cannabis. Het wordt beschouwd als de voorloper van de cannabinoïden THCA en CBDA en is relatief kort geleden ontdekt. Zoals alle cannabinoïden maakt de plant het aan in zure vorm, bekend als cannabigerolzuur (CBGA). Bij verhitting gaat dat door decarboxylatie over in de neutrale vorm, CBG. Wietstrains die rijk zijn aan CBG, zijn selectief ontwikkeld voor een hoger gehalte aan deze cannabinoïde, zoals White CBG, Super Glue CBG en Jack Frost CBG. Daarnaast hebben jonge wietplanten een hoger CBG-gehalte, omdat CBG in verder ontwikkelde planten wordt omgezet in andere cannabinoïden.

Wat is autoflower-wiet?

Autoflower-cannabisvariëteiten zijn een speciaal type planten die geen verandering van fotoperiode nodig hebben om te gaan bloeien. Ze beginnen in plaats daarvan te bloeien zodra ze een leeftijd bereiken die door de variëteit wordt bepaald, tussen 27 en 45 dagen.