Hennep vs wiet: verschillen, overeenkomsten en gebruik

Hennep en wiet zijn dezelfde botanische soort, Cannabis sativa L., maar het zijn niet dezelfde plant: ze verschillen in genetica, in hoeveel THC en CBD ze produceren, in uiterlijk, in de manier waarop ze worden geteeld, in gebruik en in hun wettelijke status. Kort gezegd: hennep wordt geteeld voor de vezel, het zaad en de CBD (met een THC-gehalte ≤ 0,3% word je er niet high van), terwijl wiet wordt geteeld voor de bloemen die rijk zijn aan THC (de psychoactieve cannabinoïde).

In dit artikel legt Cannabis-geneticus dr. Daniela Vergara uit wat hennep precies onderscheidt van wiet – en waarom CBD-wiet een geval apart is. Wil je eerst het complete overzicht van de verschillende cannabissoorten zien, begin dan daar.

Samengevat:

• Zelfde soort, ander gebruik: hennep en wiet zijn beide Cannabis sativa L.; wat verschilt is waarvoor elke plant wordt geteeld (grondstoffen, THC of CBD).
• THC is wettelijk doorslaggevend: hennep ≤ 0,3% THC (niet psychoactief); wiet tot wel 30%.
• CBD-wiet is genetisch gezien wiet met weinig THC en veel CBD: geen klassieke industriële hennep en ook geen psychoactieve wiet.

Hennep vs wiet: verschillen en overeenkomsten in één oogopslag

Zijn hennep en wiet dezelfde plant? (Cannabis sativa L.)

Hennep en wiet komen van dezelfde plant, Cannabis sativa L., maar ze verschillen sterk van elkaar. Dat ze een wetenschappelijke naam delen, betekent niet dat ze identiek zijn: die naam geeft alleen hun botanische classificatie aan – dat ze dezelfde basisbouw hebben (hoe hun bloemen en zaden eruitzien, de vorm van de bladeren…) – en niet dat het dezelfde variëteit is of dat ze voor hetzelfde dienen. Wat hen scheidt, zijn eeuwen menselijke selectie met heel verschillende doelen: sommige variëteiten zijn geteeld voor hun grondstoffen (vezel en zaad) en andere voor hun bloemen en de cannabinoïden die ze produceren.

We vinden veel vergelijkbare voorbeelden in de plantenwereld. Broccoli, bloemkool, kool, rodekool, boerenkool en spruitjes zijn allemaal dezelfde soort, Brassica oleracea, en toch lijken ze in niets op elkaar: andere kleur, vorm, smaak en gebruik in de keuken. Niemand zou zeggen dat een paarse rodekool en een groene broccoli “dezelfde groente” zijn, ook al is dat botanisch wel zo.

Met cannabis is het precies hetzelfde. Zoals rodekool een paarse kleur tot expressie brengt en broccoli een groene, zo brengen binnen Cannabis sativa sommige planten veel THC tot expressie – wiet, met zijn psychoactieve effect – en andere veel CBD en nauwelijks THC – hennep en CBD-wiet. Zelfde soort, andere genetische “recepten”.

Overeenkomsten tussen hennep en wiet

Cannabis sativa is een bloemplant (bedektzadige). Samen met haar naaste verwant, Humulus sp. (de hop uit het bier), behoort ze tot de familie Cannabaceae. Beide hebben iets opmerkelijks gemeen: het zijn tweehuizige planten, dat wil zeggen met aparte mannelijke en vrouwelijke planten (je kunt hier zien hoe je mannelijke en vrouwelijke wietplanten van elkaar onderscheidt). Slechts ongeveer 6% van de bedektzadigen is tweehuizig; de meeste zijn eenhuizig of tweeslachtig [1-3].

Het geslacht Cannabis kent één enkele soort, Cannabis sativa L. Het woord “sativa” komt van het Latijnse woord voor “geteeld”, en de soort werd in 1753 beschreven door Carolus Linnaeus [4], op basis van de planten die in Europa voor vezel en zaad werden geteeld: oftewel hennep. Jaren later, in 1785, beschreef Jean-Baptiste Lamarck als Cannabis indica enkele exemplaren uit India met een ander fenotype, die werden gebruikt om cannabinoïden te produceren: in de praktijk wiet. Dat historische onderscheid laat zien hoe het gebruik van de plant uiteindelijk haar verschillen bepaalde. (Tegenwoordig hebben de commerciële termen sativa en indica bovendien weinig biologische onderbouwing.)

Wat is het verschil tussen hennep en wiet?

Hoewel we één enkele soort erkennen, kent Cannabis sativa een enorme variatie, zowel fenotypisch (fysiek) als genotypisch (in haar DNA). Binnen de soort bestaan meerdere lijnen: de planten die voor vezel of zaad worden gebruikt delen meer DNA met elkaar dan met de planten die worden geteeld om cannabinoïden te produceren voor medische of recreatieve doeleinden.

Genetische verschillen tussen hennep en wiet

Hennepplanten die bestemd zijn voor de stengel (vezel) of het zaad (graan) staan genetisch dichter bij elkaar. De Cannabis sativa-planten die worden geteeld om cannabinoïden te verkrijgen – wiet (THC) en CBD-cannabis – lijken daarentegen meer op elkaar en staan verder af van vezel- of zaadhennep. Er bestaan CBD-rijke hybriden tussen wiet en industriële hennep (zoals de variëteit Otto II) [5], en in elk geval kunnen ze allemaal met elkaar gekruist worden, omdat het dezelfde soort is. Een belangrijke nuance: hoewel CBD-wiet vaak onder “industriële hennep” wordt geschaard, staat het genetisch meestal dichter bij wiet.

Produceert industriële hennep cannabinoïden (CBD en THC)?

Ja: hennepplanten produceren ook cannabinoïden, maar in kleinere hoeveelheden, en ze worden niet met dat doel geteeld, maar voor vezel of zaad. Er is vezelhennep (variëteiten zoals Fibranova, Finola of Carmagnola, bekend om hun stengels, waaruit ook de hennepscheven worden gewonnen voor bouwmaterialen zoals hempcrete – een van de vele toepassingen van industriële hennep) en zaadhennep (zoals USO31, uit het zaad waarvan eetbare hennepolie wordt gewonnen), naast variëteiten voor tweeledig gebruik.

Hennepvariëteiten versus wietvariëteiten

Hennepvariëteiten hebben een lange agrarische geschiedenis en namen die verband houden met hun gebruik. Wietvariëteiten daarentegen dragen commerciële en informele namen – Punto Rojo, Jack Herer… – met nauwelijks biologische betekenis.

Fysieke verschillen tussen hennep, wiet en CBD-cannabis

Er zijn fysieke kenmerken (fenotypes) die wiet en CBD-cannabis delen, en andere die eigen zijn aan industriële hennep. Vezel- of zaadhennep is hoog (4–6 m), dun en weinig vertakt. Wiet daarentegen is lager, sterk vertakt, met dikke stengels en grote bloeiwijzen (toppen) bij de vrouwelijke plant. Hoewel de plant honderden stoffen produceert (cannabinoïden, terpenen, flavonoïden), deelt de industrie haar meestal in op basis van de twee bekendste cannabinoïden: THC en CBD.

Cannabinoïden van hennep en wiet: THC en CBD

Cannabinoïden zijn stoffen uit Cannabis sativa die in wisselwerking staan met ons endocannabinoïde systeem en psychoactieve of andere eigenschappen hebben [6-11]. De plant produceert honderden stoffen; de bekendste zijn de cannabinoïden en de terpenen (verantwoordelijk voor het aroma, die ook met het endocannabinoïde systeem in wisselwerking staan) [12-15]. Je kunt alle soorten cannabinoïden en hun effecten bekijken. De twee hoofdrolspelers zijn THC, verantwoordelijk voor het psychoactieve effect van wiet, en CBD, dat niet psychoactief is; we bespreken alle verschillen tussen CBD en THC in de bijbehorende gids.

Ons endocannabinoïde systeem is een van de systemen in het menselijk lichaam, net als het spijsverteringsstelsel of het hart- en vaatstelsel. Dit systeem regelt een aantal van onze functies, zoals honger, slaap of pijn [16-20]. Ons lichaam maakt dus ook zelf cannabinoïden aan, die endocannabinoïden heten, zoals anandamide.

Fytocannabinoïden zijn cannabinoïden die geen endocannabinoïden zijn en door planten worden geproduceerd. Er zijn ook andere planten die cannabinoïden produceren, maar C. sativa produceert er meerdere en THCA is de bekendste.

Verschil tussen THC en THCA

In de levende plant zit de cannabinoïde niet als THC, maar als THCA (de zure vorm), die niet psychoactief is. Pas bij verhitting (bij roken of verdampen) verliest THCA een carboxylgroep – een proces dat decarboxylatie heet – en verandert het in actieve THC. Daarom wordt het gehalte vaak uitgedrukt als “THC/A”.

Net als THCA produceert de plant cannabidiolzuur, CBDA, dat bij verhitting verandert in de neutrale vorm CBD, cannabidiol. CBD is niet psychoactief, maar wel psychotroop. Dat wil zeggen: het heeft wel effect op onze hersenen, maar het is niet zo bedwelmend of benevelend als THC. CBD biedt medisch behoorlijk wat perspectief [21-24], al is er nog veel onderzoek nodig naar deze stof en naar alle stoffen die de plant produceert.

Zijn CBD-bloemen hennep of wiet?

De planten die worden geteeld voor CBD-wiet zijn in de praktijk wiet met weinig THC en veel CBD: ze onderscheiden zich door hun chemotype. Er zijn chemotypes met veel THC en weinig CBD, andere rijk aan CBD en arm aan THC, en weer andere die in evenwicht zijn [25]. Met andere woorden: CBD-cannabis lijkt genetisch en fysiek meer op wiet dan op vezel- of zaadhennep, ook al valt het wettelijk onder de grens voor hennep (≤ 0,3% THC). Zoek je kwaliteit, dan werken we dat uit in de beste CBD-toppen.

Kun je hennep roken? Effecten van CBD-hennep

Dat hangt ervan af welke “hennep” je bedoelt. Industriële hennep voor vezel of zaad rook je niet: die is bestemd voor textiel, papier, bouw of voeding. Wat je wél kunt roken of verdampen, zijn de CBD-rijke hennepbloemen (wat wij CBD-wiet noemen). Omdat ze ≤ 0,3% THC bevatten, word je er niet “high” van en hebben ze geen psychoactief effect: dat is precies het verschil met wiet. Om te begrijpen wat CBD is en waarom het de geest niet verandert zoals THC, kun je meer lezen over de effecten van wiet op de hersenen.

Let op: CBD-producten zijn geen geneesmiddelen en hebben geen therapeutisch doel, en zijn uitsluitend bestemd voor volwassenen van 18 jaar en ouder.

Verschillen in de teelt van hennep en wiet

Vezel- of zaadhennep wordt zeer dicht en op grote schaal gezaaid, zoals maïs, tarwe of sorghum, en geoogst met grote machines (dorsmachines, balenpersen). Wiet wordt op kleinere schaal en op tuinbouwwijze geteeld, zoals tomaten of paprika's, met veel handenarbeid bij de oogst, het drogen en de verwerking. Bovendien zijn de doelen tegengesteld: bij zaadhennep wil men zaden; bij wiet voorkomt men bestuiving om zaadloze toppen te verkrijgen.

De verwerking van hennep, vooral die voor textielvezel, is vrij kostbaar en vereist gespecialiseerde fabrieken en teelt op grote schaal (vele hectaren) om die te bevoorraden.

Wat gebeurt er dan als deze hennep- en wietplanten met elkaar kruisen? Bijvoorbeeld als ze buiten worden geteeld en er pollen worden overgedragen tussen hennep- en wietplanten. Zou die overdracht van pollen te voorkomen zijn? Hoewel ik denk dat het lastig wordt om bestuiving te voorkomen, zou het wel mogelijk kunnen zijn om de bevruchting van de bloem te voorkomen door middel van genetische modificatie, maar dat is voor een ander stuk.

Juridische verschillen tussen hennep en wiet in Spanje

De wettelijke grens wordt bepaald door THC. In de Europese Unie en in Spanje is hennep legaal zolang het THC-gehalte ≤ 0,3% is en de plant afkomstig is van gecertificeerde hennepzaden uit de gemeenschappelijke EU-catalogus; wiet (met meer THC) valt buiten dat kader, op gereguleerde uitzonderingen na. Het Hof van Justitie van de EU maakte in de zaak Kanavape duidelijk dat CBD geen verdovend middel is en vrij in de EU mag circuleren. Wietplanten halen 17–35% THC/A [26] – de sterkte steeg in enkele decennia zelfs van 4% naar 35% THC – terwijl industriële hennep zelden meer dan 9% aan totale cannabinoïden bevat [26], al gaat ze soms over de 0,3% THC heen en brengt dat telers in de problemen. We gaan dieper in op de wetgeving rond CBD en hennep in Spanje.

Aan deze wettelijke definities van hennep kan het lastig zijn om te voldoen, omdat de enzymen (eiwitten) die deze stoffen in de plant aanmaken zowel promiscue als slordig zijn [28, 29], maar ook dat is een ander verhaal.

Goed, ik hoop dat je van dit stuk hebt genoten en dat je iets hebt geleerd over hennep, wiet en de plant Cannabis sativa in het algemeen. Ik hoop jullie bij een volgende gelegenheid nog een interessant verhaal over deze plant te vertellen.

Hennep of wiet: veelgestelde vragen

Is hennep hetzelfde als wiet?

Nee. Het is dezelfde soort (Cannabis sativa L.), maar hennep wordt geteeld voor de vezel, het zaad en de CBD, met een THC-gehalte ≤ 0,3% waar je niet high van wordt; wiet wordt geteeld voor de bloemen die rijk zijn aan THC.

Is cannabis hetzelfde als wiet?

“Cannabis” is de naam van het geslacht (en van de soort, Cannabis sativa). “Wiet” is alleen de THC-rijke cannabis die om haar bloemen wordt gebruikt. Alles is cannabis; niet alle cannabis is wiet.

Kun je hennep roken en welke effecten heeft het?

Industriële hennep rook je niet. CBD-rijke hennepbloemen wel, maar die zijn niet psychoactief: ze veroorzaken niet het effect van wiet.

Wat is “hennep” in een joint?

In de spreektaal wordt CBD-wiet die je gebruikt om een joint te draaien (puur of als tabaksvervanger) soms “hennep” genoemd, juist omdat je er niet high van wordt.

Bij Cannactiva werken we met CBD-wiet afkomstig van kwaliteitshennep, met laboratoriumanalyse en een THC-gehalte binnen de wettelijke limiet.