Sativa vs indica: poznaj najważniejsze różnice

Zastanawiałeś się, czym różni się marihuana indica od sativy? Choć te terminy są używane na co dzień w świecie konopi, ich prawdziwe znaczenie może Cię zaskoczyć. Dziś na blogu Cannactiva opowiadamy o różnicach między indicą a sativą i o tym, jak wpływają one na działanie każdej odmiany. Zostań z nami do końca – to jeden z najciekawszych tematów w świecie konopi! A jeśli szukasz kwiatów najwyższej jakości, zajrzyj do naszego przewodnika po najlepszym suszu konopnym CBD wybranym przez Cannactiva.

3 najważniejsze informacje

• Marihuana indica rozluźnia ciało (klasyczny „couch lock”, czyli efekt kanapy). Sativa pobudza umysł (efekt mózgowy, czyli „haj”). Hybrydy łączą oba efekty.
• Tradycyjnie indica i sativa różnią się pochodzeniem (Himalaje vs strefa równikowa), morfologią (niska i zwarta roślina vs wysoka i luźna) oraz działaniem (rozluźnienie ciała vs pobudzenie umysłu).
• Indiki mają zwykle aromaty Kush, słodkie i ziemiste (profile z mircenem, linalolem, kariofilenem i humulenem). Sativy skłaniają się ku aromatom cytrusowym i Haze (limonen, pinen, terpinolen i ocymen).

Indica vs sativa: najważniejsze różnice

Pochodzenie, aromat i działanie: to trzy kluczowe wymiary, które odróżniają odmiany marihuany indica i sativa.

Jakiego działania szukasz? Wybierz według efektu

• Chcę relaksu, odpoczynku lub spokoju → odmiany indica
• Chcę skupienia, energii lub kreatywności → odmiany sativa
• Chcę równowagi między ciałem a umysłem → odmiany hybrydowe

Co oznaczają indica i sativa?

Dla niektórych ideałem byłoby, gdyby przy zakupie suszu konopnego CBD można było wybrać odmianę według dokładnego efektu, jakiego chce się doświadczyć. Właśnie dlatego nazwy indica i sativa są używane w sklepach konopnych do klasyfikowania odmian konopi według tego, czy dają odmienne efekty fizyczne czy psychiczne.

Odmiany „indica” kojarzą się z efektami w ciele: rozluźnieniem, ulgą w bólu i lęku oraz pomocą w zasypianiu, natomiast odmiany „sativa” dają efekty bardziej mózgowe, euforię i kreatywność.

Podział na indicę i sativę jest przydatny jako wskazówka, ale nie jest doskonały: ogromna hybrydyzacja dzisiejszych konopi oraz wpływ kannabinoidów występujących w mniejszych ilościach (CBN, CBG, CBC, CBDV, THCV) i flawonoidów obecnych w każdej partii sprawiają, że trudno przewidzieć rzeczywisty efekt wyłącznie na podstawie genetyki.

Jakie są różnice między indicą a sativą?

Różne pochodzenie i cechy morfologiczne

Odmiany indica

Teoria mówi, że odmiany „indica” wywodzą się z górskich regionów Himalajów, a dokładnie z regionu Hindu Kush (zobacz artykuł o Hindukuszu). Cechy fizyczne przypisywane odmianom indica to niższe rośliny o szerokich liściach, gęstym ulistnieniu i zbitych, zwartych kwiatach (choć, jak dziś wiemy, tak nie jest: w rzeczywistości istnieją konopie o różnych cechach i relaksującym działaniu). Ich obfita żywica wyjaśnia, dlaczego indiki tradycyjnie były podstawą do produkcji haszyszu: opowiadamy, czym jest haszysz i jak się go robi.

Efekt indica to głębokie uczucie rozluźnienia i spokoju. Wyobraź sobie, że leżysz na kanapie, pełen wyciszenia i wewnętrznego spokoju.

Odmiany sativa

Z kolei rośliny „sativa” pochodzą z regionów równikowych, takich jak Meksyk, Tajlandia i Kolumbia. Fizycznie miały to być wyższe rośliny o węższych liściach i bardziej wydłużonych i luźnych kwiatach (dziś wiadomo, że to również nieprawda: istnieją konopie o różnej morfologii, które dają efekty mózgowe).

Efekt sativa jest bardziej psychiczny, euforyczny i pobudzający. Jak iskra, która rozpala Twoją kreatywność i budzi motywację.

Wreszcie są tzw. odmiany hybrydowe, które stanowią idealną harmonię między efektem relaksu i motywacji i mają mieszane cechy obu grup. Wiele dzisiejszych hybryd wywodzi się z pionierskich genetyk, takich jak Skunk, pierwsza stabilna hybryda w historii konopi.

Dziś wiemy, że rzeczywiste pochodzenie konopi to Azja Środkowa, prawdopodobnie przedgórze Himalajów, co potwierdzają dowody biologiczne i biochemiczne. Różne cechy fizyczne opisywane dawniej w zależności od pochodzenia wiążą się z różnymi krzyżówkami, które powstawały w poszczególnych regionach uprawy rośliny.

Obecnie *breeding *(hodowla odmian) doprowadził do tak daleko idącej hybrydyzacji konopi, że podział na indicę i sativę na podstawie wyglądu kwiatów, ich kształtu, koloru czy wielkości jest prawie niemożliwy. Dlatego klasyfikacja „indica” i „sativa” odnosi się do działania konopi, a nie do odrębnych cech fizycznych.

Różnice chemiczne między indicą a sativą: kannabinoidy i terpeny

To, co rzeczywiście daje podstawę i konsensus do klasyfikowania konopi według efektu „indica” lub „sativa”, to skład chemiczny. Działanie konopi zależy od profilu terpenów i kannabinoidów charakterystycznego dla każdej odmiany.

Odmiany indica mają zwykle umiarkowany poziom CBD i terpenów o działaniu uspokajającym, zwłaszcza mircenu (choć także innych, takich jak linalol). Te składniki dają relaksujący efekt w ciele, który może pomagać w łagodzeniu stresu, bezsenności i bólu ciała.

Jeśli chodzi o zawartość tetrahydrokannabinolu (THC), głównego psychoaktywnego związku konopi, indiki mają zwykle niższy poziom THC lub bardziej zrównoważony w stosunku do CBD, co czyni je mniej psychoaktywnymi i pozbawionymi intensywnych efektów euforycznych czy psychicznych.

Z kolei odmiany sativa mają zwykle wyższy poziom THC i terpenów o działaniu pobudzającym, takich jak limonen, pinen i terpinolen. To przyczynia się do ich bardziej euforyzujących efektów mózgowych i może pomagać zwiększyć kreatywność, poprawić nastrój i walczyć ze zmęczeniem. Jednak sativy o bardzo wysokim poziomie THC mogą wywoływać intensywne efekty psychoaktywne i nie muszą być odpowiednie dla wszystkich użytkowników.

Mircen to najobficiej występujący terpen konopi i pojawia się niemal we wszystkich odmianach marihuany. O efekcie indica lub sativa decyduje jego proporcja w danej odmianie i połączenie z innymi terpenami i z kannabinoidami występującymi w mniejszych ilościach obecnymi w roślinie – takimi jak CBN, CBG, CBC, CBDV czy THCV – które również modulują końcowy rezultat.

Czy odmiany CBD to indica czy sativa?

Zawartość kannabidiolu (CBD) nie decyduje o tym, czy odmiana jest indicą czy sativą. Choć CBD powszechnie kojarzy się z relaksującym działaniem, tradycyjna klasyfikacja wynika z profilu terpenów i kannabinoidów, a nie z kannabidiolu. Chcielibyśmy przytoczyć słowa neurologa i znanego badacza konopi Ethana Russo (4):

„Rzekome uspokajające działanie odmian konopi nazywanych indicami błędnie przypisuje się zawartości CBD, a w rzeczywistości CBD w niskich i umiarkowanych dawkach działa pobudzająco! Uspokajające działanie najpopularniejszych odmian konopi wynika w dużej mierze z zawartości mircenu, terpenu o działaniu uspokajającym podobnym do narkotycznego. Z kolei wysoka zawartość limonenu poprawia nastrój, a obecność terpenu alfa-pinenu może ograniczać wywołane przez THC zaburzenia pamięci krótkotrwałej”.

To pokazuje, że ważne są nie tylko kannabinoidy, ale że terpeny również odgrywają istotną, jeśli nie decydującą, rolę w efektach „sativa” lub „indica” konopi. To współdziałanie różnych składników rośliny nazywa się efektem otoczenia (entourage) konopi.

Aromaty: czy po zapachu można poznać, czy to indica czy sativa?

Podczas gdy kannabinoidy nie mają żadnego zapachu, terpeny są głównymi związkami aromatycznymi odpowiedzialnymi za smak naszych ulubionych odmian.

Związki terpenowe odpowiedzialne za efekt indica mają zwykle ziemiste, słodkie, korzenne i kwiatowe profile aromatyczne, natomiast odmiany o efekcie sativa wytwarzają terpeny o nutach raczej cytrusowych, sosnowych i dieslowych... Ale tylko hipotetycznie. Nawet najlepiej wyszkoleni *koneserzy *konopi nie byliby w stanie odróżnić indiki od sativy wyłącznie po zapachu.

Jak mówi badacz zapachów Avery Gilbert, każdy zapach ma własną krzywą intensywności, a mieszanina terpenów tworzy odrębne wrażenie węchowe, którego nie da się łatwo przypisać zapachowi każdego terpenu z osobna. Dlatego węch jest mało wiarygodnym sposobem, by zgadnąć, czy kwiat to indica czy sativa.

Zastosowania indiki i sativy: kiedy wybrać którą?

Odmiany indica wybiera się zwykle, gdy szuka się rozluźnienia ciała, odpoczynku lub spokoju, ze względu na profil terpenowy bogaty w mircen i linalol. Sativy to typowy wybór na chwile, gdy potrzebujesz pobudzenia umysłu, skupienia lub kreatywności, z profilami limonenu, pinenu lub terpinolenu. Hybrydy łączą oba profile i są najbardziej uniwersalną opcją dla początkujących lub dla osób szukających wszechstronności. Jeśli szukasz tego relaksującego efektu bez palenia, najpraktyczniejszą i najłatwiejszą do dawkowania formą jest olejek CBD stosowany podjęzykowo.

Jeśli chcesz zgłębić temat, mamy osobne przewodniki o CBD na bezsenność i CBD na lęk.

Dwa gatunki: Cannabis sativa i Cannabis indica

Nazwy „indica” i „sativa” mają pewien związek z historią konopi i ich nazewnictwem botanicznym. Karol Linneusz jako pierwszy opisał konopie uprawiane w Europie, w 1753 roku, i nadał im nazwę Cannabis sativa (sativa oznacza „uprawna” lub „siewna”) (2). Były to rośliny słabo rozgałęzione, wybujałe i bardzo wysokie, a jednym z ich zastosowań była produkcja nasion i włókna.

Kilka lat później, w 1785 roku, botanik Jean-Baptiste Lamarck opisał coś, co uważał za inny gatunek z rodzaju Cannabis, na podstawie roślin z Indii, które nazwał Cannabis indica (2). Były one bardziej zwarte, zaokrąglone i miały bardzo rozwinięte kwiatostany (duże kwiaty).

Dziś wiemy, że główna różnica między roślinami konopi opisanymi wówczas przez Linneusza i Lamarcka wynika z różnych zastosowań rośliny: na włókno albo do pozyskiwania kwiatów i żywicy. Później ustalono, że botanicznie istnieje tylko jeden gatunek konopi: Cannabis sativa, który obejmuje obie rośliny. Ta klasyfikacja obowiązuje do dziś, choć budzi pewne kontrowersje, a niektórzy taksonomowie wyróżniają podgatunki, takie jak sativa, indica, ruderalis i afghanica lub kafiristanica.

Zapamiętaj przede wszystkim, że „indica” lub „sativa” odnosi się wyłącznie do działania rośliny, a nie do nazwy botanicznej.

Czas kwitnienia i sposoby uprawy

Odmiany indica, pochodzące z zimnych regionów górskich, mają krótszy czas kwitnienia i najlepiej nadają się do uprawy indoor. Sativy, przystosowane do ciepłego, tropikalnego klimatu, wykształciły większy wzrost i wąskie liście, które chronią je przed pleśnią i szkodnikami; to najlepsze odmiany do uprawy outdoor. Jak wszystko we współczesnych konopiach, breeding zatarł te tradycyjne granice.

A co z Cannabis ruderalis?

Oprócz indiki i sativy istnieje trzecia tradycyjna kategoria konopi: Cannabis ruderalis, pochodząca z Europy Wschodniej i Rosji. Ma niską zawartość THC i słabe działanie psychoaktywne, ale jej najciekawszą cechą jest automatyczne kwitnienie (autoflower): nie zależy od fotoperiodu, lecz od wieku rośliny. Dlatego często wykorzystuje się ją we współczesnych krzyżówkach do tworzenia odmian automatycznych, bardzo popularnych wśród początkujących hodowców ze względu na odporność i krótkie cykle.

Dyskusja o różnicach między indicą a sativą

Jeśli trafiłeś na ten artykuł, szukając różnic między indicą a sativą, właśnie je poznałeś. Nie byłoby jednak uczciwie z naszej strony na tym skończyć, bo w rzeczywistości różnice między „indicą” a „sativą” mają wiele niuansów.

Indica i sativa: tylko po to, żeby nas zmylić

Większość ekspertów zgadza się, że terminy „indica” i „sativa” jako klasyfikacje konopi są nieprecyzyjne lub przestarzałe. Wygląd rośliny nie przewiduje jej działania: ani kształt liści, ani wielkość, ani to, czy kwiat jest zbity czy luźny, nic nie mówią o tym, co zawiera.

Parafrazując badacza konopi Ethana Russo, jednego z największych znawców świata konopi (4):

„Istnieją odmiany *Cannabis *o różnym składzie biochemicznym, ale powszechnie stosowane rozróżnienie między sativą a indicą jest całkowicie błędne i stanowi bezużyteczne ćwiczenie. Obecnie nie da się w żaden sposób określić składu biochemicznego rośliny konopi na podstawie jej wysokości, rozgałęzienia czy morfologii liści. Stopień hybrydyzacji jest tak duży, że tylko analiza biochemiczna może z pewnością pokazać, co naprawdę zawiera roślina”.

Spór o marihuanę indica/sativa dotyczy tego, jak przewidzieć te efekty: ani wygląd rośliny, ani jej genetyka nie dają wiarygodnych odpowiedzi. Eksperci otwarcie to kwestionują:

Chemia konopi jest tak wyrafinowana i złożona, że nauka dopiero zaczyna ją rozumieć: to niesamowita roślina, której, choćby nie wiadomo jak ją badać, prawdopodobnie nigdy nie zrozumiemy do końca. Ogromna dzisiejsza hybrydyzacja sprawia, że trudno przewidzieć rzeczywisty efekt wyłącznie na podstawie profilu terpenów czy kannabinoidów – nawet w obrębie jednej odmiany mogą występować różne fenotypy w zależności od warunków uprawy i selekcji genetycznej (fenotypy to cechy fizyczne, które wyraża roślina, w tym jej kolor, kształt, zawartość kannabinoidów i terpenów).

Być może dawniej była to terminologia należąca do podziemnego słownictwa i miała sens. Dziś jednak różnorodność konopi jest tak duża, że istnieje mnóstwo kombinacji fenotypów.

Klasyfikacja według chemotypu: rozwiązanie?

Alternatywą dla etykiet „indica” i „sativa”, którą proponują naukowcy, jest klasyfikacja oparta na chemotypie marihuany. Chodzi o wykonanie analizy kannabinoidów i terpenów każdej odmiany, tak aby konsument miał do dyspozycji pełną, dokładną listę fitozwiązków obecnych w danej odmianie.

Oczywiście proponują to tylko naukowcy, bo nic nie byłoby dla klienta tak mylące, jak otrzymanie listy niezrozumiałych nazw chemicznych. Miałoby to sens jedynie w przypadku badań nad medyczną marihuaną.

Konopie mają wiele chemotypów różniących się składem chemicznym, na przykład przewagą THC, CBD lub połączeniem obu. Ponadto selektywnie wyhodowano odmiany o podwyższonym poziomie THCV, kannabidywaryny (CBDV), kannabichromenu (CBC) i kannabigerolu (CBG). Istnieją też odmiany, które praktycznie nie wytwarzają kannabinoidów. Jeśli dodamy do tego terpeny, różnorodność się zwielokrotnia.

Jednak nawet znajomość chemotypu nie byłaby idealnym rozwiązaniem, ponieważ badania nad efektem otoczenia (entourage) konopi, czyli synergią między związkami konopi, są dopiero w powijakach.

Terpeny (związki odpowiedzialne za aromaty konopi) mogą wywoływać efekty w organizmie nawet w znikomych dawkach, a ponadto mogą oddziaływać z kannabinoidami, zmieniając ich działanie.

Wszystkie te reakcje nie są dogłębnie zbadane, dlatego lista pięciu czy sześciu głównych terpenów i kannabinoidów w danej odmianie również nie wyjaśnia w 100% działania tych konopi.

Rozwiązanie tej dychotomii, które proponuje Ethan Russo, autorytet w badaniach nad konopiami, jest jasne: przestać używać terminów „indica” i „sativa”! (4).

Czy można przewidzieć, jak konopie zadziałają na daną osobę?

Jakby biologia samej rośliny nie była wystarczająco zawiła i złożona, do gry wchodzi jeszcze nasz układ endokannabinoidowy. Naukowo udowodniono, że każdy reaguje inaczej na te same dawki kannabinoidów.

Ponadto istnieją czynniki, które mogą zmieniać osobiste doświadczenie z konopiami, takie jak predyspozycja do relaksu, to, że dany aromat wywołuje u każdego inne odczucia, czy otoczenie, w którym się je używa. Tę socjologiczną perspektywę na działanie konopi przedstawił już Howard Becker w swojej książce o konopiach z ubiegłego wieku (1953).

Najczęstsze pytania o indicę i sativę

Co jest lepsze: indica czy sativa?

Żadna nie jest lepsza: to zależy od efektu, którego szukasz. Odmiany indica kojarzą się z uczuciem relaksu, odpoczynku i spokoju i zwykle wybiera się je na popołudnie i wieczór. Sativy kojarzą się z uczuciem energii, skupienia i kreatywności i zwykle wybiera się je na rano i południe. Hybrydy łączą oba profile i są najbardziej uniwersalnym wyborem, jeśli nie masz preferencji.

Jak rozpoznać, czy kwiat to indica czy sativa?

Na pierwszy rzut oka jest to prawie niemożliwe ze względu na ogromną hybrydyzację dzisiejszych konopi. Wiarygodnym sposobem jest sprawdzenie badań laboratoryjnych każdej partii: jeśli przeważają mircen i linalol, to profil indica; jeśli przeważają limonen, pinen i terpinolen, to profil sativa. W Cannactiva publikujemy certyfikat analizy (CoA) do pobrania przy każdym produkcie.

Czy CBD to indica czy sativa?

CBD to kannabinoid obecny w obu. Nie ma odmian „indica” dlatego, że zawierają więcej CBD: uspokajające działanie przypisywane odmianom indica pochodzi od terpenu mircenu, a nie od CBD. W rzeczywistości CBD w niskich i umiarkowanych dawkach działa bardziej pobudzająco niż uspokajająco; rozluźnienie zależy od profilu terpenowego, a nie od typu rośliny.

Jaką odmianę suszu konopnego CBD wybrać na początek?

Zacznij od zrównoważonej hybrydy, takiej jak Candy Krush (Zkittlez CBD), o słodkich aromatach i wszechstronnym działaniu. Jeśli chcesz porównać profile bez decydowania się na jedną odmianę, Maxi-Pack 9 Flores CBD zawiera dziewięć odmian o różnych profilach (indica, sativa i hybryda), dzięki czemu odkryjesz swoją.

Podsumowując...

Ostatecznie dla niektórych idealne i bardzo wygodne byłoby wejście do punktu sprzedaży marihuany (dispensary) i poproszenie o „coś na poprawę humoru” albo „porządnie relaksującą odmianę na ten weekend”, ale rzeczywistość maluje znacznie bogatszy i bardziej złożony obraz. W końcu osobiste doświadczenie i preferencje każdego z nas są kluczowym i decydującym czynnikiem w odczuciach, których doświadczamy.

Nasza rada: jeśli szukasz określonego efektu w danej odmianie, weź pod uwagę informacje podane przez sklep konopny, ale także własne odczucia, otoczenie i osobiste nastawienie. A ostatecznie – odważ się eksperymentować!

Jeśli chcesz porównać kilka odmian o profilach indica, sativa i hybrydowych w jednej przesyłce, Maxi-Pack 9 Flores CBD to najpraktyczniejszy sposób: dziewięć wyselekcjonowanych kwiatów premium najwyższej jakości. Dowiedz się więcej w naszej sekcji Zestawy suszu konopnego CBD!

Bibliografia naukowa

• Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011 Aug;163(7):1344-64.
• McPartland JM. Cannabis Systematics at the Levels of Family, Genus, and Species. Cannabis Cannabinoid Res. 2018 Oct 17;3(1):203-212.
• Hazekamp A, Tejkalová K, Papadimitriou S. Cannabis: From Cultivar to Chemovar II. Cannabis Cannabinoid Res. 2016 Jan 1;1(1):202-215.
• Piomelli D, Russo EB. The Cannabis sativa Versus Cannabis indica Debate: An Interview with Ethan Russo, MD. Cannabis Cannabinoid Res. 2016 Jan 1;1(1):44-46.
• Russo EB. The Case for the Entourage Effect and Conventional Breeding of Clinical Cannabis. Front Plant Sci. 2019 Jan 9;9:1969.
• Watts G. Science commentary: Cannabis confusions. BMJ. 2006 Jan 21;332(7534):175.