Limonen: najbardziej cytrusowy i orzeźwiający terpen konopi
Jeśli kiedykolwiek zdarzyło Ci się rozkoszować orzeźwiającym, cytrynowym aromatem niektórych odmian, to prawdopodobnie efekt działania limonenu, terpenu występującego w konopiach. Limonen odpowiada za ten zniewalający cytrusowy aromat, ale ma też interesujące właściwości.
W tym artykule zanurzymy się w fascynujący świat breedingu i odmian konopi, aby odkryć tajemnice limonenu, poznać jego cechy i zbadać efekty, jakie ten orzeźwiający terpen może dawać tym, którzy go przyjmują.
Czym jest limonen i jakie działanie ma ten terpen w konopiach?
Wprowadzenie do terpenu limonenu
Wyobraź sobie, że za Tobą przyjemny dzień wśród natury, a po powrocie do domu chcesz zwieńczyć letni dzień. Domowa lemoniada, susz konopny CBD Lemon Haze (Vibration) i świeca, która nadaje klimat tej bursztynowej scenie, gdy zachodzi słońce.
Co tak ślicznie pachnie, tak świeżo i energetyzująco? Susz Lemon Haze? A może świeca? Czy to nie lemoniada? Ani jedno, ani drugie, bo to wszystko naraz i jednocześnie nic z nich. Bo nie susz konopny, wyciśnięta cytryna czy sam wosk tak pachną, lecz najbardziej charakterystyczny lotny składnik ich wszystkich. Taki, którego nie widzisz, a który mimo to wszystko wypełnia: terpen limonen, orzeźwiający aromat który będzie nam towarzyszył w tym artykule, by odkryć jego właściwości.
Czym jest limonen?
Limonen to terpen, który występuje głównie w owocach cytrusowych, ale także w innych roślinach i szczególnie w konopiach, gdzie jest jednym z najobficiej występujących związków aromatycznych w komercyjnych odmianach marihuany (1).
Aromat limonenu jest cytrusowy i orzeźwiający.
Chemia
Limonen, znany również jako d-limonen, jest monoterpenem. Terpeny są aromatycznymi węglowodorami, cząsteczkami zbudowanymi z węgla i wodoru. Przedrostek mono oznacza, że jego wzór cząsteczkowy składa się tylko z dwóch jednostek izoprenu, po pięć atomów węgla każda. To czyni go jedną z najlżejszych klas terpenów, a zatem jest bardzo lotny, będąc jednym z aromatów, które najszybciej docierają do naszego nosa.
Co więcej, okazuje się, że limonen to jeden z najpowszechniej występujących w przyrodzie terpenów.
Jaki aromat ma limonen?
Limonen nadaje odmianom konopi cytrusową nutę. Gdy jest terpenem dominującym, potrafi sprawić, że konopie są orzeźwiające.
Dla ludzi znaczenie tych niewidocznych substancji, terpenów, polega na tym, że pozwalają nam rozpoznawać rzeczy węchem i smakiem. Jeśli ktoś przyłoży nam cytrynę pod nos, a mamy zamknięte oczy, będziemy wiedzieli, jaki to owoc. Tak samo, jeśli damy do powąchania susz konopny o cytrusowych nutach, uznamy, że mamy przed sobą susz konopny CBD Orange Mood (Mandarin Cookies) lub Zkittlez CBD.
Gdzie występuje limonen?
Wszystkie owoce cytrusowe zawierają limonen: limonki, cytryny, mandarynki, pomarańcze i grejpfruty gromadzą ten terpen szczególnie w skórce, która pokryta jest gruczołami olejku eterycznego.
W przypadku konopi i suszu konopnego CBD, limonen, jak wszystkie terpeny, znajduje się w trichomach pełnych żywicy, które pokrywają szyszki. Te trichomy, drobne i prawie niezauważalne dla ludzkiego oka, ale bardzo wyczuwalne w dotyku dzięki lepkiej fakturze, są gruczołami żywicy, które pokrywają cały kwiat konopi. Trichomy mają kluczowe znaczenie, ponieważ to tam powstają główne składniki aktywne konopi: kannabinoidy i terpeny.
Jaki susz konopny CBD jest bogaty w limonen?
Limonen jest jednym z dominujących terpenów w wielu odmianach konopi i potrafi przyćmić aromat i smak innych, mniej wyrazistych terpenów. Jest ponadto jednym z najbardziej cenionych aromatów przez konsumentów konopi, których uwiódł swoim odurzającym zapachem w tak uwielbianych genetykach jak Jack Herer, Tangie czy Do-Si-Dos.
Wysoką zawartość limonenu znajdziesz w suszu konopnym CBD z następujących odmian Cannactiva:
Efekty limonenu w konopiach
W świecie konopi terpeny zyskują coraz większe znaczenie w badaniach naukowych, i nie chodzi o ich aromat, lecz o efekty, jakie ich przyjmowanie może wywoływać w naszym organizmie.
Jeśli na początku sądzono, że terpeny są jedynie organoleptycznymi wyróżnikami, dziś wiadomo już, że terpeny, takie jak limonen, mogą modulować działanie kannabinoidów, takich jak kannabidiol (CBD) i tetrahydrokannabinol (THC).
Wynika to z efektu otoczenia (słynnego entourage effect), zgodnie z którym aktywne związki konopi (kannabinoidy i terpeny) uzupełniają się nawzajem i oferują pełniejsze korzyści przy wspólnym przyjmowaniu niż przy przyjmowaniu osobno.
Zasadę tę odkrył izraelski badacz Raphael Mechoulam pod koniec lat dziewięćdziesiątych i jest ona nadal badana przez innych naukowców. Zgodnie z tą teorią przyjmowanie samego CBD, czyli czystego ekstraktu CBD, którego formuła nie zawiera żadnego innego składnika rośliny konopi, nie daje tych samych efektów co ekstrakt CBD o pełnym spektrum (full spectrum), z kompletem związków, które roślina zawiera naturalnie, w tym mniejszymi kannabinoidami (na przykład CBC lub CBG) i poziomami terpenów (na przykład limonen, mircen, pinen czy linalol).
Jaki efekt ma konopie bogate w limonen?
Jeśli szukamy, jakie właściwości ma limonen kojarzony z konopiami lub suszem konopnym CBD, najczęściej powtarza się efekt pobudzający.
Odmiany konopi o wysokim poziomie limonenu wywołują efekt energizujący.
Odmiany konopi o wysokim poziomie limonenu wywołują efekt energizujący, tak podaje literatura konopna.
Jest natomiast jedna właściwość limonenu potwierdzona naukowo, związana z efektem otoczenia. Stwierdził ją naukowiec Ethan B Russo w badaniu Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects (Oswoić THC: potencjalna synergia konopi i efekt otoczenia fitokannabinoidów i terpenoidów) (2).
W tym badaniu B Russo doszedł do wniosku, że limonen jest „terpenem pomocniczym”, to znaczy, że ułatwia wchłanianie innych terpenów zarówno drogą miejscową, jak i przez błony śluzowe lub po spożyciu. Oto główny odkryty dotąd efekt limonenu w konopiach: zwiększa użyteczność pozostałych składników rośliny.
W konopiach limonen pomaga lepiej wchłaniać inne terpeny, zarówno drogą miejscową, jak i przez błony śluzowe lub po spożyciu.
Interakcja limonenu z kannabinoidami
Jeśli dzięki efektowi otoczenia stwierdzono już, że terpeny wpływają na działanie kannabinoidów, niedawne badanie przedkliniczne przeprowadzone w Izraelu i opublikowane w czasopiśmie naukowym Biochemical Pharmacology (3) potwierdziło, że niektóre terpeny, w tym limonen, wzmacniają działanie THC, zwiększając aktywację receptorów CB1 układu endokannabinoidowego.
Limonen, przyjmowany jednocześnie z THC, wzmacnia odbiór tego kannabinoidu, a zatem nasila jego działanie terapeutyczne, jak wywnioskowali eksperci.
Ta informacja ma ogromne znaczenie dla osób, które stosują THC w celach medycznych, ponieważ szczepy bogate w limonen pozwalałyby zmniejszyć dawkę medycznej marihuany w terapiach, nie umniejszając jej korzyści. W ten sposób zmniejszyłyby się działania niepożądane typowe dla THC, bez ograniczania jego korzyści.
Poprawia doświadczenie z konopiami
W ostatnich latach terpeny konopi, aromat i smak poszczególnych odmian, stały się głównymi bohaterami breedingu. Konsumenci konopi nie zwracają już tak dużej uwagi na poziomy kannabinoidów, ale na to, jak smakuje i pachnie susz konopny, którego zamierzają skosztować.
Podobnie jak w przypadku win czy piw, koneserzy konopi chcą obudzić swoje zmysły. Wyruszyć w podróż sensoryczną, która prowadzi przez chwile słodkie, inne gorzkie, niektóre pikantne, a te najbardziej otulające nawet owocowe.
Dawniej wybierało się taką czy inną odmianę według tego, ile miała THC lub CBD, dziś selekcja odbywa się według aromatu, według terpenów. Wybierasz Gelato, bo chcesz kęs czekolady, Tangie, bo chcesz orzeźwić się cytrusami, albo Blueberry, bo chcesz zgubić się w lesie z koszykiem pełnym leśnych owoców pod pachą.
Korzyści z limonenu
Jak wspominaliśmy wcześniej, limonen występuje nie tylko w konopiach, ale także w wielu innych roślinach, owocach i warzywach, głównie w olejku eterycznym owoców cytrusowych.
A choć w przypadku konopi badań jest mniej, limonen wzbudził zainteresowanie części społeczności naukowej, a przeprowadzono badania eksperymentalne, by poznać korzyści płynące z tego monoterpenu.
Gdy idziesz przez dział z detergentami w supermarkecie, cytrusowy zapach jest jednym z tych, które najbardziej się wyróżniają. Jest ku temu powód: limonen jest doskonałym środkiem czyszczącym, a ponadto psychologicznie kojarzy nam się z czystością i świeżością. Dlatego efekt cytrusowego aromatu będzie polegał na poprawie nastroju.
Korzyści z limonenu na lęk i depresję dzięki aromaterapii
Jednym z głównych efektów, jakie wywołuje u nas limonen, jest to, że poprawia nam nastrój: czyni nas szczęśliwszymi dzięki swoim właściwościom przeciwdepresyjnym i przeciwlękowym.
Wnioski te pochodzą przede wszystkim z eksperymentów z aromaterapii, podczas których stwierdzono, że wdychanie limonenu działa przeciwlękowo, ponieważ zwiększa poziom serotoniny w korze przedczołowej i dopaminy w hipokampie (9).
Co do właściwości przeciwlękowych limonenu, badanie kliniczne potwierdziło ponadto, że hospitalizowani pacjenci z depresją po ekspozycji na cytrusowe zapachy w otoczeniu byli mniej przygnębieni, a niektórzy zmniejszali dawkę leków przeciwdepresyjnych (10).
W podobnym duchu inne badanie przeprowadzone z olejkiem eterycznym z grejpfruta o stężeniu limonenu 78% wykazało, że kobiety narażone na zapach otoczenia o wysokiej zawartości limonenu w gabinecie dentystycznym wykazywały niższy poziom lęku i bardziej pozytywne nastawienie, na przykład (4).
Inne właściwości limonenu
Z drugiej strony przypisuje się limonenowi także właściwości przeciw refluksowi żołądkowo-przełykowemu (5).
Zbadano też nieco jego właściwości przeciwnowotworowe: badanie przedkliniczne obejmujące 40 kobiet z rakiem piersi wykazało, że przyjmowanie limonenu może zmniejszać namnażanie się komórek nowotworowych w zajętym obszarze (6).
Bada się także możliwe korzyści limonenu jako ochrony przed rakiem płuc, wątroby, jelita grubego, trzustki i skóry. Limonen potrafi blokować karcynogenezę wywołaną przez benzantracen, związek powstający podczas spalania marihuany. Dlatego niektórzy badacze sugerują, że limonen może pomagać w łagodzeniu niektórych szkód powodowanych wdychaniem dymu ze spalania konopi (7).
Według badań ten terpen ma też działanie immunostymulujące (8).
W innym rodzaju eksperymentów in vitro, również z użyciem inhalacji, potwierdzono właściwości przeciwgrzybicze limonenu (11).
Ponadto, stosowany miejscowo, limonen mógłby wzmacniać działanie maści konopnych z CBD na trądzik. Wynika to z badań przeprowadzonych na dwóch olejkach eterycznych z owoców cytrusowych, składających się głównie z limonenu, które hamowały bakterię zaangażowaną w patogenezę trądziku, Propionibacterium acnes.
Jak rozpoznać limonen w konopiach?
Limonen występuje w konopiach bardzo obficie, ale nie wszystkie odmiany o wysokiej zawartości limonenu mają wyraźny cytrynowy aromat.
Jedna i ta sama odmiana konopi zawiera co najmniej dziesięć terpenów o znaczących poziomach, ale to trzy najobficiej występujące nadają genetyce jej charakterystyczny zapach. Dlatego czasami limonen może mieć subtelniejszy cytrusowy aromat.
Odmiany o wysokim poziomie limonenu smakują i pachną przede wszystkim cytrusowo, ale ten przyjemny zapach jest stonowany przez inne nuty aromatyczne, przez inne terpeny, które wzbogacają ogólny aromat odmiany.
Tak więc limonen odpowiada za ten swojski cytrusowy aromat, który wszyscy znamy; jednak w końcowym zapachu można zaobserwować subtelne różnice, zależnie od obecnych pozostałych terpenów. Z powodu tych niuansów aromatycznych, gdy pocieramy skórkę owocu cytrusowego, po zapachu możemy poznać, czy to pomarańcza, cytryna czy limonka, ponieważ każdy z nich ma własny niuans i charakterystyczny aromat.
Podobnie stwierdzono, że gdy daje się do powąchania limonen (czystą substancję), degustatorzy opisują cytrusowy zapach, ale potrafią odróżnić jego pochodzenie. Niuanse mają znaczenie!
Jakie odmiany konopi są bogate w limonen?
Niektóre z genetyk o najwyższych wskaźnikach limonenu to klasyki Jack Herer, OG Kush i Sour Diesel. Także Tangie, Super Lemon Haze, Purple Punch czy Wedding Cake, nowsze odmiany, które pojawiły się, by zachwycić konsumentów pasjonujących się cytrusowymi smakami.
Jak zachować limonen z konopi?
Choć limonen jest terpenem bardzo obficie występującym w przyrodzie, jest również terpenem bardzo kruchym. Ogólnie terpeny są bardzo delikatne i łatwo znikają w zależności od wilgoci, ciepła, światła lub tlenu, na które są wystawione.
Limonen jest monoterpenem bardzo lekkim, a zatem lotnym. Łatwiej zniszczyć monoterpen niż inne cięższe terpeny, takie jak seskwiterpeny i triterpeny.
Aby zachować poziomy limonenu i go nie eliminować, ważne jest, by pamiętać, że limonen ulega degradacji po poddaniu go temperaturze powyżej 177°C. Jeśli stosujesz waporyzację, na przykład, zwróć uwagę na temperaturę ustawioną w waporyzatorze i nie przekraczaj wspomnianych wcześniej granic.
Mam nadzieję, że podobała Ci się ta aromatyczna podróż do serca cytrusów poprzez konopie. Teraz, gdy jesteś ekspertem od limonenu, brakuje Ci tylko jego doświadczenia.
Bibliografia
- Smith CJ, Vergara D, Keegan B, Jikomes N. The phytochemical diversity of commercial Cannabis in the United States. PLoS One. 2022 May 19;17(5):e0267498. doi: 10.1371/journal.pone.0267498. PMID: 35588111; PMCID: PMC9119530.
- Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011 Aug;163(7):1344-64. doi: 10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x. PMID: 21749363; PMCID: PMC3165946.
- Raz N, Eyal AM, Zeitouni DB, Hen-Shoval D, Davidson EM, Danieli A, Tauber M, Ben-Chaim Y. Selected cannabis terpenes synergize with THC to produce increased CB1 receptor activation. Biochem Pharmacol. 2023 Apr 19;212:115548. doi: 10.1016/j.bcp.2023.115548. Epub ahead of print. PMID: 37084981.
- Matsumoto T, Asakura H, Hayashi T. Effects of olfactory stimulation from the fragrance of the Japanese citrus fruit yuzu (Citrus junos Sieb. ex Tanaka) on mood states and salivary chromogranin A as an endocrinologic stress marker. J Altern Complement Med. 2014 Jun;20(6):500-6. doi: 10.1089/acm.2013.0425. Epub 2014 Apr 17. PMID: 24742226; PMCID: PMC4048973.
- Moraes TM, Kushima H, Moleiro FC, Santos RC, Rocha LR, Marques MO, Vilegas W, Hiruma-Lima CA. Effects of limonene and essential oil from Citrus aurantium on gastric mucosa: role of prostaglandins and gastric mucus secretion. Chem Biol Interact. 2009 Aug 14;180(3):499-505. doi: 10.1016/j.cbi.2009.04.006. Epub 2009 May 3. PMID: 19410566.
- Miller JA, Lang JE, Ley M, Nagle R, Hsu CH, Thompson PA, Cordova C, Waer A, Chow HH. Human breast tissue disposition and bioactivity of limonene in women with early-stage breast cancer. Cancer Prev Res (Phila). 2013 Jun;6(6):577-84. doi: 10.1158/1940-6207.CAPR-12-0452. Epub 2013 Apr 3. PMID: 23554130; PMCID: PMC3692564.
- Lidya Kebede, Seyedehsara Masoomi Dezfooli, Ali Seyfoddin. (2022) Medicinal cannabis pharmacokinetics and potential methods of delivery. Pharmaceutical Development and Technology 27:2, pages 202-214.
- Dusan Vukmirovic, Nguyen T. K. Vo, Colin Seymour, Dave Rollo, Carmel Mothersill. (2021) Influence of common dietary supplements (curcumin, andrographolide, and d-limonene) on the radiobiological responses of p53-competent colonic cancer epithelial cells. International Journal of Radiation Biology 97:3, pages 341-347.
- Zhou W, Yoshioka M, Yokogoshi H. Sub-chronic effects of s-limonene on brain neurotransmitter levels and behavior of rats. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2009 Aug;55(4):367-73. doi: 10.3177/jnsv.55.367. PMID: 19763039.
- Komori T, Fujiwara R, Tanida M, Nomura J, Yokoyama MM. Effects of citrus fragrance on immune function and depressive states. Neuroimmunomodulation. 1995 May-Jun;2(3):174-80. doi: 10.1159/000096889. PMID: 8646568.
- Chee HY, Kim H, Lee MH. In vitro Antifungal Activity of Limonene against Trichophyton rubrum. Mycobiology. 2009 Sep;37(3):243-6. doi: 10.4489/MYCO.2009.37.3.243. Epub 2009 Sep 30. PMID: 23983542; PMCID: PMC3749397.
