Na pewno zdarzyło Ci się przyglądać tym lepkim kropelkom, które zdobią susz konopny CBD, niczym piękne krople rosy pełne magicznej żywicy. Jak już pewnie wiesz, te punkciki widoczne gołym okiem to trichomy konopi.
W dzisiejszym wpisie wyjaśniamy funkcje tych ciekawych struktur, sposób ich działania, dlaczego plantatorzy tak uważnie obserwują zmianę ich koloru i wiele innych ciekawostek. Weź lupę i wyrusz z nami w tę fascynującą podróż!
3 najważniejsze informacje
- Trichomy to żywiczne gruczoły w kształcie grzyba, które pokrywają szyszki; to w nich roślina syntetyzuje kannabinoidy (THC, CBD) i terpeny.
- Istnieją trzy rodzaje trichomów gruczołowych — bulwiaste, główkowate siedzące i główkowate na szypułce; tylko główkowate, o średnicy 50–100 µm, widać gołym okiem.
- Ich kolor wskazuje dojrzałość: przezroczyste (niedojrzałe), mlecznobiałe (optymalny moment zbioru) i bursztynowe (najbardziej relaksujący efekt).
Czym są trichomy konopi?
Trichomy konopi to maleńkie, przezroczyste i kryształowe struktury znajdujące się na powierzchni roślin konopi. Pokrywają liście i szyszki, jakby były warstwą rosy. To w tych strukturach roślina wytwarza swoje związki aromatyczne i psychoaktywne: terpeny i kannabinoidy
Pochodzenie, czyli etymologiczne znaczenie słowa „trichom”, wiąże się z włosem. Wywodzi się z greckiego słowa „tríchoma”, które pochodzi od „thrix, trichos”, oznaczającego „włos”. Przyrostek „oma” oznacza określoną strukturę lub formację, w tym przypadku opisuje włókniste struktury przypominające włos, które znajdują się na powierzchni różnych roślin, w tym konopi.
Funkcja trichomów u roślin
Trichomy to wyspecjalizowane struktury, które rośliny (różnych gatunków, nie tylko konopie) wykształciły, aby chronić się przed niesprzyjającymi warunkami środowiska i drapieżnikami. Dlatego ich funkcje są bezpośrednio związane z przetrwaniem i przystosowaniem do środowiska.
Choć cała roślina konopi jest pokryta trichomami, trichomy gruczołowe znajdują się głównie na szyszkach, czyli kwiatostanach rośliny, w tym na liściach przy szyszkach, czyli przylistkach (znanych jako liście cukrowe). Łatwo zrozumieć, dlaczego podczas rozmnażania rośliny pojawienie się trichomów pokrywających kwiaty i przylistki konopi robi imponujące wrażenie: to kluczowy moment w życiu rośliny.
W kwiatach żeńskich marihuany ta nadmierna liczba trichomów jest znacznie większa niż u roślin męskich marihuany, ponieważ tylko w kwiatach żeńskich powstają owoce, czyli nasiona rośliny (w rzeczywistości naukowcy wciąż badają, jak dochodzi do tego dymorfizmu płciowego).
W trichomach syntetyzowane są setki lepkich związków chemicznych, a dzięki swoim ostrym kształtom utrudniają owadom i innym roślinożercom dostęp do liści, łodyg, kwiatów i innych części rośliny, zapobiegając możliwym uszkodzeniom. W ten sposób trichomy działają jak „strażnicy” żeńskich kwiatów konopi, chroniąc je, aby mogły rozwinąć cały swój blask.
W istocie u konopi trichomy są prawdziwymi „pułapkami chemicznymi”, działają jak bariera fizyczna, a wiele kannabinoidów i terpenów wykazało właściwości owadobójcze. Drapieżniki zostają uwięzione, osłabione i nie mogą fizycznie poruszać się po roślinie. Warstwa trichomów chroni też roślinę i jej tkanki przed szkodliwym promieniowaniem UV.
Rodzaje trichomów konopi
Roślina konopi ma dwie podstawowe klasy trichomów. Pierwszą są trichomy niegruczołowe, które nie mają typowej kulistej główki, nie wydzielają substancji i wyglądem przypominają włoski. Drugą klasą są trichomy gruczołowe, które budzą duże zainteresowanie miłośników rośliny, ponieważ to w nich powstają fitokannabinoidy i terpeny.
W roślinach konopi występują trzy rodzaje trichomów gruczołowych . Od najmniejszego do największego są to: trichomy bulwiaste, trichomy główkowate siedzące i trichomy główkowate na szypułce.
Trichomy główkowate
Trichomy główkowate konopi są największe i mają bardzo charakterystyczny kształt, który przypomina miniaturowe grzybki. Przy średnicy 50–100 mikrometrów trichomy główkowate na szypułce są jedynymi na tyle dużymi, by dało się je zobaczyć gołym okiem.
Trichomy te występują głównie w żeńskich kwiatach i odgrywają kluczową rolę w wytwarzaniu związków farmakologicznie czynnych w roślinie konopi. Występują głównie w żeńskich kwiatach konopi i są najbardziej zaawansowanymi i najwydajniejszymi wytwórcami kannabinoidów i terpenów w roślinie.
Trichomy główkowate siedzące
Trichomy siedzące mają kulistą główkę podobną do trichomów na szypułce, ale, jak sama nazwa wskazuje, nie mają szypułki (są siedzące) lub mają bardzo krótką łodyżkę. Na powiększonym zdjęciu widać tylko „kapelusz” grzybka. Uważa się, że ten rodzaj trichomów jest etapem poprzedzającym niedojrzałe trichomy na szypułce.
Trichomy bulwiaste
Wreszcie najmniejsze są trichomy niegruczołowe. Mogą mieć do 10 mikronów szerokości, więc nie widać ich gołym okiem. Są mniej aktywne niż poprzednie i wytwarzają ograniczoną ilość kannabinoidów.
Jak przebiega synteza kannabinoidów i terpenów w trichomach konopi?
Obecnie zidentyfikowano ponad 110 rodzajów kannabinoidów i ponad 120 terpenów konopi. Co najbardziej zaskakujące, wszystkie te związki chemiczne konopi powstają w tych maleńkich strukturach, jakimi są trichomy. Flawonoidy konopi natomiast, choć również powstają w trichomach, występują obficiej w liściach rośliny.
Wewnątrz trichomów synteza kannabinoidów i terpenów zachodzi w komórkach dysku wydzielniczego (disk cells), które wyściełają podstawę kulistej główki trichomu. To w tych komórkach znajdują się enzymy odpowiedzialne za złożone procesy biochemiczne biosyntezy kannabinoidów i terpenów.
Wydzielane substancje są magazynowane we wnęce podkutykularnej, położonej nad komórkami dysku wydzielniczego. Ta wnęka zmienia kolor z mlecznobiałego na ciemnobrązowy w miarę dojrzewania kwiatów, co plantatorzy obserwują bardzo uważnie.
Synteza kannabinoidów
W przypadku kannabinoidów głównym prekursorem jest kwas kannabigerolowy (CBGA), znany również jako „matka kannabinoidów” (lub „ojciec kannabinoidów”, według innych). Powstaje on na szlaku biosyntezy kwasu mewalonowego i kwasu oliwetolowego. Z CBGA w trichomach powstają różne kannabinoidy w formie kwasowej, takie jak kwas tetrahydrokannabinolowy (THCA) i kwas kannabidiolowy (CBDA).
Kwasy te przekształcają się w bardziej aktywne formy, takie jak tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD), w procesie dekarboksylacji, który zazwyczaj zachodzi pod wpływem ogrzewania (jak spalanie jointa). W mniejszym stopniu także podczas suszenia i curingu szyszek konopi.
Synteza terpenów
Podobnie jak kannabinoidy, terpeny również są syntetyzowane w komórkach dysku wydzielniczego trichomów. Ich biosynteza jest podobna do biosyntezy kannabinoidów i przebiega szlakiem mewalonianowym. Ten szlak wytwarza prekursory izoprenoidowe (takie jak pirofosforan geranylu i pirofosforan farnezylu), które enzymy wykorzystują do produkcji różnych terpenów.
Terpeny odpowiadają za charakterystyczne aromaty i smaki odmian konopi i odgrywają ważną rolę w organoleptycznych i leczniczych właściwościach rośliny. W przyrodzie występuje wiele rodzajów terpenów, ale w roślinie konopi znajdują się głównie monoterpeny (mircen, limonen, alfa- i beta-pinen, linalol, terpinolen) i seskwiterpeny (humulen, beta-kariofilen, bisabolol).
Jak działają trichomy: jeszcze wiele do odkrycia
Choć wydaje się, że wszystko zostało zbadane, badania nad syntezą związków konopi zachodzącą wewnątrz trichomów dopiero się zaczynają. Produkcja substancji takich jak THC i terpeny w trichomach rośliny konopi jest uzależniona od różnych czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych. Należą do nich: genetyka rośliny, dojrzewanie szyszek, ilość światła docierającego do rośliny, temperatura i wilgotność otoczenia. Czynniki te wpływają na sposób ekspresji genów rośliny (epigenetyka) i na działanie enzymów w trichomach.
Ustalono również, że szyszki w górnej części rośliny zawierają większe ilości kannabinoidów i terpenów w porównaniu z kwiatami znajdującymi się w niższych partiach rośliny. Można to wyjaśnić różnicami w oświetleniu i dojrzałości kwiatów.
Interesujący jest też rozkład zawartości terpenoidów w roślinie. Monoterpeny, takie jak limonen i alfa-pinen, odstraszają owady i występują w wyższych stężeniach w kwiatach, natomiast seskwiterpeny, które są gorzkie dla ssaków, mają wyższe stężenie w dolnych liściach rośliny. Proporcja monoterpenów i seskwiterpenów decyduje także o lepkości żywicy.
Odkrycie, jak dokładnie reguluje się produkcję kannabinoidów i terpenów w trichomach konopi, najbardziej fascynuje plantatorów i na tym koncentruje się breeding. Gdyby udało się rozwiązać te zagadki, można by tworzyć odmiany marihuany o profilach aromatycznych i kannabinoidowych „na zamówienie”.
Kolory trichomów: wskazówka, kiedy zbierać
Kolory trichomów to ważny wskaźnik pozwalający określić właściwy moment zbioru szyszek konopi. W miarę dojrzewania rośliny produkcja związków postępuje w ciągu kilku dni, a trichomy z przezroczystych stają się mlecznobiałe, potem nieprzezroczyście białe i w końcu przybierają odcień bursztynu. Plantatorzy bardzo uważnie obserwują te zmiany, ponieważ dostarczają cennych informacji o optymalnym momencie zbioru.
Praktyczny poradnik ze zdjęciami znajdziesz w artykule jak rozpoznać dojrzałe trichomy do zbioru.
Przezroczyste trichomy
W początkowych etapach rozwoju trichomy są zazwyczaj przezroczyste lub jasne. Na tym etapie kannabinoidy, takie jak THC i CBD, nie osiągnęły jeszcze maksymalnego stężenia.
Trichomy białe lub mleczne
W miarę zbliżania się rośliny do dojrzałości trichomy zaczynają stawać się nieprzezroczyste i nabierać ciemniejszych odcieni, takich jak bursztynowy, złoty lub brązowy. Ta zmiana koloru wskazuje, że kannabinoidy osiągają maksymalne stężenie, a kwiatostany dochodzą do szczytu rozwoju.
Idealny moment na zbiór roślin konopi następuje, gdy trichomy osiągają mlecznobiały, nieprzezroczysty kolor, równowagę między nieprzezroczystością a przezroczystością. Ten kolor wskazuje, że kannabinoidy i terpeny znajdują się w optymalnym punkcie do zbioru pod względem jakości i pożądanych efektów.
Trichomy bursztynowe
Gdy przemiana z bieli w większość trichomów w odcieniach bursztynu dobiegnie końca, większość zbieraczy bierze się do pracy tak szybko, jak to możliwe.
Mówi się, że trichomy bursztynowe wskazują na większy udział kannabinoidów i bardziej relaksujący oraz psychoaktywny efekt, podczas gdy trichomy przezroczyste lub mleczne wskazują na wyższą zawartość aktywnych kannabinoidów i bardziej pobudzający efekt. Ponadto słupki, czyli włoski znajdujące się na szyszkach, zwykle zmieniają kolor na pomarańczowy lub brązowy w okresie starzenia.
Obróbka szyszek i dbanie o trichomy po zbiorze
Jednym z najbardziej atrakcyjnych obrazów dla miłośników konopi jest szyszka pokryta żywicznymi, lepkimi trichomami. Aby jednak ten cud dotarł do Twoich rąk w idealnym stanie, trzeba zachować najwyższą ostrożność podczas obróbki szyszek w trakcie zbioru i po nim.
Trichomy są delikatne i mogą się łamać podczas zbioru, suszenia, curingu i trymowania szyszek. Gdy ulegną uszkodzeniu, ich zawartość fitochemiczna, cenne aromaty i kannabinoidy, stopniowo wyparowuje, ze szkodą dla jakości szyszek. Utrzymanie trichomów w idealnym stanie i właściwe przechowywanie szyszek to jedno z największych wyzwań dla firm takich jak nasza, zajmujących się wysokiej jakości konopiami.
Mrożenie dla lepszego zachowania trichomów i ich zawartości fitochemicznej
Jeśli jesteś ciekaw, wspominamy tu jedną z najbardziej zaawansowanych technik: mrożenie, które zatrzymuje proces utleniania i parowania kannabinoidów i terpenów oraz maksymalnie zachowuje związki konopi do momentu sprzedaży.
Niedawno w branży konopnej pojawiły się technologie wykorzystujące mrożenie jako metodę separacji i konserwacji trichomów. Jedną z nich jest Cryo Cure, która dzięki mrożeniu w temperaturach podkrytycznych i kontrolowanej sublimacji omija tradycyjne suszenie i pozwala oferować szyszki wysokiej jakości w krótszym czasie. Ta technologia eliminuje ryzyko uszkodzeń fizycznych nieodłącznie związane z technikami cięcia, curingu i suszenia oraz umożliwia szybszą produkcję. CryoMass to kolejna maszyna wykorzystująca podobną technologię.
Podsumowując…
Trichomy i życie, które toczy się w ich wnętrzu, są naprawdę fascynujące dla miłośników konopi. W tych maleńkich lepkich włoskach kryje się czysta alchemia, związki chemiczne konopi, które tak cenimy. Poznanie ich natury, obserwowanie zmian ich koloru i kształtu oraz dbanie o to, by nie zniszczyć ich podczas obróbki zbiorów, to klucz do czerpania radości z konopi.
W Cannactiva wykonaliśmy tę pracę za Ciebie. Znajdziesz u nas susz konopny CBD najwyższej jakości i z potężnymi trichomami:
Najczęstsze pytania o trichomy
Jaka jest różnica między trichomami a terpenami?
Trichomy to gruczoły, które działają jak fabryka; terpeny to część tego, co wewnątrz powstaje. W trichomach syntetyzowane są zarówno terpeny (odpowiedzialne za aromat), jak i kannabinoidy. Wyjaśniamy to w artykule różnice między kannabinoidami a terpenami.
Czy trichomy widać gołym okiem?
Tylko trichomy główkowate na szypułce, które mają od 50 do 100 mikrometrów. Trichomy siedzące i bulwiaste są mniejsze i do ich zobaczenia potrzebna jest lupa lub mikroskop.
Jaki kolor trichomów wskazuje moment zbioru?
Mleczna biel wskazuje optymalny moment dla bardziej zrównoważonego efektu, a bursztyn kojarzy się z efektem bardziej relaksującym. Szczegóły znajdziesz w artykule jak rozpoznać dojrzałe trichomy.
Źródła
- Tanney CAS, Backer R, Geitmann A, Smith DL. Cannabis Glandular Trichomes: A Cellular Metabolite Factory. Front Plant Sci. 2021 Sep 20;12:721986. doi: 10.3389/fpls.2021.721986. PMID: 34616415; PMCID: PMC8488169.
- Punja ZK, Sutton DB, Kim T. Glandular trichome development, morphology, and maturation are influenced by plant age and genotype in high THC-containing cannabis (Cannabis sativa L.) inflorescences. J Cannabis Res. 2023 Apr 4;5(1):12. doi: 10.1186/s42238-023-00178-9. PMID: 37016398; PMCID: PMC10071647.
