Jak odróżnić samca i samicę marihuany: różnice i podobieństwa
Naucz się rozpoznawać samca i samicę marihuany
W skrócie:
- Marihuana to roślina dwupienna: są okazy męskie (produkują pyłek), żeńskie (produkują szyszki, które się konsumuje) i jednopienne (z kwiatami obu płci na tej samej roślinie).
- Różnicę widać w kwitnieniu: samica ma słupki z cienkimi, białymi znamionami; samiec — małe woreczki pyłkowe w kształcie kuleczek. Przed kwitnieniem można je odróżnić tylko testem genetycznym.
- W uprawie usuwa się samce i rośliny jednopienne, aby uniknąć zapylenia (szyszki z nasionami); nasiona feminizowane dają ~99,9 % roślin żeńskich.
Marihuana jest rośliną fascynującą z wielu powodów, ale dziś skupimy się na jej strategii rozmnażania. Cannabis sativa należy do niewielkiej grupy roślin kwiatowych, u których występują osobniki męskie i żeńskie, czyli jest rośliną dwupienną. Ta dwupienna cecha marihuany pozwala wytwarzać szyszki bez nasion i z możliwością produkcji wysokich stężeń terpenów i kannabinoidów takich jak CBD i THC.
Odróżnianie roślin żeńskich od męskich oraz odmian, które mogą wytwarzać jedną płeć, drugą lub obie, było kluczowe dla uprawiających i hodowców, aby zwiększyć plon swoich upraw marihuany i ulepszyć swoje odmiany. W tym wpisie wyjaśniam różnice i to, jak odróżnić rośliny marihuany męskie, żeńskie i jednopienne (potocznie nazywane hermafrodytami).
Rozmnażanie płciowe marihuany: dlaczego są samce i samice?
Czy nie jest ciekawe, że istnieją męskie i żeńskie rośliny konopi?
Zacznę od tego, że to, że roślina Cannabis sativa występuje jako samce, samice i osobniki jednopienne było tym, co najbardziej zwróciło moją uwagę, by ją badać w czasie legalizacji marihuany w Kolorado w 2013 roku. Moja ścieżka jako biolożki ewolucyjnej i moja rozprawa doktorska opierają się na poznaniu przyczyny, dla której istnieje rozmnażanie płciowe w naturalnych populacjach.
Marihuana: roślina dwupienna i jednopienna
Marihuana to roślina dwupienna, co oznacza, że występują okazy z kwiatami męskimi i inne okazy z kwiatami żeńskimi. Tylko 6% roślin wytwarzających kwiaty, zwanych okrytonasiennymi, wykazuje ten rodzaj ekspresji płci, wśród nich konopie (Cannabis sativa L.) [1,2]. To, że marihuana należy do tej mniejszości roślin dwupiennych, czyni ją jeszcze bardziej intrygującą.
Marihuana ma osobniki męskie i żeńskie, co w biologii nazywa się rośliną dwupienną. Tylko mniejszość (6%) roślin kwiatowych (okrytonasiennych) jest dwupienna.
Rośliny marihuany (i konopi przemysłowych) mają też osobniki jednopienne, czyli takie, które wytwarzają zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie na tej samej roślinie. Choć potocznie nazywa się je hermafrodytami, nazwa ta nie jest poprawna, ponieważ rośliny hermafrodytyczne to takie, które mają męskie i żeńskie organy rozrodcze w tym samym kwiecie, podczas gdy rośliny jednopienne mają kwiaty męskie i żeńskie na tej samej roślinie, ale niekoniecznie w tym samym kwiecie.
Różnice między samcem a samicą marihuany: jak je odróżnić?
Czym jest samiec marihuany?
Rośliny męskiej marihuany to takie, których kwiat produkuje pyłek, a charakteryzuje je obecność pręcików i pylników (zwanych kwiatami męskimi lub pręcikowymi). Pyłek konopi jest rozpraszany przez wiatr, aby zapylić rośliny żeńskie (zapylenie wiatropylne).
Jak odróżnić samicę marihuany?
Natomiast rośliny żeńskiej marihuany to te, które wytwarzają kwiaty z organami żeńskimi, takimi jak słupek, w którym znajdują się znamiona, które u marihuany mogą różnić się kolorem (kwiaty żeńskie lub słupkowe).
Czym jest marihuana jednopienna?
Rośliny konopi jednopienne wytwarzają kwiaty męskie i żeńskie na tej samej roślinie, czyli produkują zarówno pyłek, jak i słupki ze znamionami. Rośliny te mogą się samozapylać i wytwarzać szyszki z nasionami, a także zapylać inne rośliny żeńskie wokół siebie. W uprawie marihuany rośliny jednopienne usuwa się tak samo, jak gdyby były samcami.
Podobno, według anegdot, rośliny te mogą też wytwarzać kwiaty hermafrodytyczne, zwane „bananki”, „banany” lub „nanners”. Zamiast produkować kwiaty męskie, rozwijają tylko pręcik bez działek w obrębie kwiatu żeńskiego. Ten odsłonięty pręcik osadza pyłek bezpośrednio na szyszkach, co umożliwia samozapłodnienie i gwarantuje powodzenie zapylenia.
Fenotyp jednopienny, jak wszystkie, ma podstawę genetyczną i niektóre rośliny konopi zawsze takie są, ale ten fenotyp może też występować pod wpływem czynników środowiskowych, takich jak fotoperiody i hormony, między innymi warunkami otoczenia.
Zapylanie marihuany: szyszki z nasionami!
W kwiecie roślin żeńskiej marihuany znajduje się największa ilość trichomów (z greckiego „włos”), małych struktur, w których wytwarzają się i koncentrują kannabinoidy, takie jak CBD i THC. Dlatego, gdy konsumujemy konopie, używa się kwiatu rośliny żeńskiej, znanego też jako szyszki marihuany.
Gdy roślina żeńska zostaje zapylona, wytwarza rodzaj suchego owocu zwanego niełupką, która w środku zawiera tylko jedno nasiono: to, co znamy jako nasiono konopi.
W uprawach marihuany nie chodzi o to, by doszło do zapylenia kwiatów, bo wyszłyby szyszki z nasionami. Dlatego pracuje się nad wykrywaniem i usuwaniem roślin męskich i jednopiennych.
Choć nasiona konopi mają wiele właściwości odżywczych, nikt nie lubi znajdować ich w swoim jointcie. Dlatego w uprawach marihuany do palenia powszechnym zadaniem jest wykrywanie okazów męskich i jednopiennych, aby je usunąć i tym samym uniknąć zapylenia.
W rzeczywistości, choć marihuana może produkować nasiona, nie uprawia się jej dla uzyskania nasion ani oleju konopnego, ponieważ jej wydajność jest niska. Do takich zastosowań używa się odmian konopi o wysokiej produkcji nasion (konopie ziarnowe). Więcej informacji znajdziesz we wpisie o różnicach między konopiami a marihuaną.
Przydatność roślin męskich i jednopiennych marihuany
W uprawie marihuany zawsze stara się unikać roślin męskich i jednopiennych, ponieważ chodzi o to, by kwiaty rośliny żeńskiej nie zostały zapłodnione i dzięki temu wytwarzały większą ilość związków, takich jak kannabinoidy i terpeny (podobno te spadają, gdy dochodzi do zapylenia). Ale także dlatego, że nikt nie chce nasion w swoich jointach, co jest handlowym powodem, dla którego unika się zapylenia żeńskiej marihuany, usuwając rośliny męskie z upraw.
Zupełnie inaczej jest na plantacjach konopi przemysłowych (tego samego gatunku Cannabis sativa), gdzie zależy na zapyleniu, aby uzyskać nasiona, które następnie wykorzystuje się do produkcji żywności i oleju.
Rośliny męskiej marihuany są potrzebne do tworzenia nowych krzyżówek o zróżnicowanych cechach.
Ale uwaga, gdy chodzi o ulepszanie lub tworzenie nowych odmian, potrzebne są samce, a czasem także rośliny jednopienne marihuany, aby uzyskać pyłek do nowych krzyżówek. Trzeba zachować dużą ostrożność podczas pracy z pyłkiem, aby zapylić tylko wymagane rośliny, a nie inne.
Jak odróżnić samca i samicę marihuany
Męskie i żeńskie rośliny konopi wyglądają identycznie w fazie siewki i na początku wzrostu wegetatywnego, ale zaczynają się różnić w miarę postępu w fazie kwitnienia.
Różnice między męską a żeńską marihuaną tkwią w ich kwiatach. Zarówno żeńskie, jak i męskie rozwijają się w węzłach rośliny (tam, gdzie gałęzie łączą się z głównym pędem), a aby je odróżnić, trzeba je uważnie obserwować. Tak będziemy mogli rozróżnić męskie lub żeńskie struktury kwiatowe:
- Rośliny żeńskiej marihuany pokazują swoje cechy płciowe w postaci cienkich i wydłużonych znamion, w kolorze białym lub także fioletowym .
- Rośliny męskiej marihuany nie mają znamion, a zamiast nich rosną małe woreczki pyłkowe, często zgrupowane. Gdy te woreczki się otwierają, wysypują zawartość i zapylają rośliny żeńskie, co podobno mogłoby zmniejszyć produkcję kannabinoidów z powodu zapylenia. Jeśli prowadzisz uprawę marihuany, nie powinieneś dopuścić, by te rośliny doszły do takiego punktu. Na szczęście można odróżnić rośliny męskie od żeńskich gdy kwiaty jeszcze są niedojrzałe oraz za pomocą testów genetycznych zanim zakwitną.
Kiedy można odróżnić samca marihuany od samicy?
Są osoby, które potrafią odróżnić rośliny żeńskie od męskich we wczesnym kwitnieniu. Przedkwiaty to początkowa faza rozwoju kwiatów. Ich odróżnienie następuje dopiero po kilku tygodniach, gdy pokazują swoje cechy żeńskie lub męskie i można je wyraźnie rozróżnić.
Męskie przedkwiaty można by odróżnić po kształcie, podobnym do małych jajeczek, bardziej kulistym niż kwiaty żeńskie, i które pod lupą są całkowicie gładkie, bez włosków i trichomów.
Są też tacy, którzy mówią, że odległość między węzłami łodygi u samców jest większa niż u samic, i że z tego powodu można je odróżnić nawet przed kwitnieniem, ale to anegdoty bez poparcia naukowego.
Dlaczego są rośliny marihuany męskie, żeńskie i jednopienne?
Powód, dla którego niektóre rośliny, jak marihuana, mają okazy męskie, żeńskie i jednopienne, nie jest jeszcze znany, ale istnieje wiele hipotez naukowych, które próbują to wyjaśnić. Ale to, co wiemy, to że podobnie jak u ludzi, rośliny męskiej marihuany mają chromosom Y, czyli są XY. Również podobnie jak u ludzi, rośliny żeńskich konopi mają dwa chromosomy X, czyli XX.
Rośliny jednopienne podobno mają chromosomy bardzo podobne do samic, XX, i nie są jeszcze znane regiony genomu (DNA rośliny), które pozwalają roślinom jednopiennym wytwarzać zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie.
Czy marihuana zmienia płeć?
Żeby jeszcze bardziej skomplikować temat, być może słyszałeś lub nawet sam stosowałeś to całe odwracanie płci (sex reversal, po angielsku). To sytuacja, gdy używa się związków chemicznych, takich jak azotan srebra lub srebro koloidalne, na samicach, aby wytwarzały kwiaty męskie i pyłek, albo etefonu na samcach, aby wytwarzały kwiaty żeńskie. Te związki modulują etylen, ważny hormon we wzroście i rozwoju roślin [3], hamując go [4] lub stymulując [5].
Rośliny konopi mogą wytwarzać kwiaty płci przeciwnej, a można to wywołać, używając środków feminizujących lub maskulinizujących.
Technikę odwracania płci stosują hodowcy i ulepszacze konopi, aby samozapładniać rośliny o pożądanych cechach. Dlatego Cannabis sativa można uznać za roślinę wykazującą plastyczną lub niespójną ekspresję płci (plastic sex expression “leaky” or “inconsistent”, po angielsku), z powodu możliwości odwrócenia płci za pomocą środków feminizujących lub maskulinizujących [6, 7], a także dlatego, że czasem samce i samice wytwarzają kwiaty płci przeciwnej [8].
Nasiona feminizowane: próba zagwarantowania żeńskich roślin konopi
Jak wspomniałam wyżej, płeć roślin Cannabis sativa można odwrócić, używając środków chemicznych, a nawet niektóre odmiany wytwarzają kwiaty płci przeciwnej pod wpływem stresu albo z powodu zmian światła lub wody. Gdy roślina żeńska zostaje zapłodniona własnym pyłkiem lub pyłkiem samicy, która została poddana odwróceniu płci i wytworzyła pyłek, nasiona nie mają chromosomu Y (chromosomu roślin męskich). Takie nasiona znane są handlowo jako nasiona feminizowane.
Nasiona feminizowane nie mają chromosomu Y, dlatego rośliny mają minimalną możliwość wytwarzania pyłku.
Nasiona feminizowane mają wysokie prawdopodobieństwo wyrośnięcia na żeńskie rośliny marihuany. Większość banków nasion marihuany feminizowanej oferuje gwarancję 99,9% wytworzenia szyszek.
Dwie rzeczy: po pierwsze, te nasiona feminizowane zazwyczaj dają tylko samice, ale czasem trafiają się samce i rośliny jednopienne. Po drugie, te rośliny feminizowane również można poddać odwróceniu płci środkami chemicznymi lub pod wpływem stresu i wytwarzają wtedy kwiaty męskie i pyłek.
Niewiadome do zbadania w ekspresji płci konopi
Z możliwości odwrócenia płci rodzi się wiele pytań: na przykład, gdzie znajdują się te geny, które „włączają się” lub „wyłączają” przy odwróceniu płci? Czy te geny leżą na chromosomach płciowych, czy w innych częściach genomu? Dlaczego są odmiany marihuany bardziej skłonne do odwrócenia płci niż inne? Czy różnią się rodzajem genów, czy mają te same geny, a różni je ekspresja? Jak bardzo geny kontrolują ekspresję płci, a ile ma z tym wspólnego środowisko? Dlaczego istnieje ta możliwość odwrócenia płci lub ta plastyczna czy niespójna ekspresja? Czy ma jakąś przewagę adaptacyjną? … No cóż, mogłabym wypełnić ten tekst coraz większą liczbą pytań!
Mam nadzieję, że determinacja i ekspresja płci Cannabis sativa wydały Ci się tak samo interesujące jak mnie. Zrozumienie, jak współdziałają różne czynniki, może pozwolić uprawiającym wykorzystać elastyczność tego gatunku do modyfikowania jego ekspresji płci. A dzięki stosowaniu tych technik zaoferować rolnikom skuteczniejsze metody uzyskania dobrych zbiorów.
Bibliografia
1. Charlesworth D. What maintains male-sterility factors in plant populations? Heredity. 2002;89(6):408-409.
2. Renner SS, Ricklefs RE. Dioecy and its correlates in the flowering plants. Am J Bot. 1995;82(5):596-606.
3. Ecker JR. The ethylene signal transduction pathway in plants. Science. 1995;268(5211):667-675.
4. Kumar V, Parvatam G, Ravishankar GA. AgNO3: a potential regulator of ethylene activity and plant growth modulator. Electron J Biotechnol. 2009;12(2).
5. Yamasaki S, Fujii N, Takahashi H. Characterization of ethylene effects on sex determination in cucumber plants. Sex Plant Reprod. 2003;16(3):103-111.
6. Moliterni VMC, Cattivelli L, Ranalli P, Mandolino G. The sexual differentiation of Cannabis sativa L.: a morphological and molecular study. Euphytica. 2004;140(1-2):95-106.
7. Truta E, Gille E, Toth E, Maniu M. Some aspects of sex determinism in hemp. Anale Şt Univ "Al. I. Cuza" Iaşi, Genet Biol Mol. 2007;8(2).
8. Pannell JR. Plant sex determination. Curr Biol. 2017;27(5):R191-R197.
9. Mandolino G, Carboni A, Forapani S, Faeti V, Ranalli P. Identification of DNA markers linked to the male sex in dioecious hemp (Cannabis sativa L.). Theor Appl Genet. 1999;98(1):86-92.
10. Törjék O, et al. Novel male-specific molecular markers (MADC5, MADC6) in hemp. Euphytica. 2002;127(2):209-218.
Najczęściej zadawane pytania o samca i samicę marihuany
Do czego służy samiec marihuany?
Dlaczego istnieją samce, to pytanie, które zadał sobie sam Charles Darwin w „O powstawaniu gatunków” i jest to jedno z najpiękniejszych pytań biologii ewolucyjnej. Krótkie wyjaśnienie jest takie, że samce służą dostarczaniu zmienności genetycznej w populacjach. Samiec marihuany służy do zapłodnienia samic, aby wytwarzały zróżnicowane potomstwo.
Do czego służy samica marihuany?
Z żeńskiej marihuany pozyskuje się kwiat konopi, część rośliny zawierającą trichomy, organy, w których wytwarzają się kannabinoidy, takie jak THC czy CBD. To, co potocznie nazywamy szyszkami marihuany. To, co palimy lub co przetwarza się na słodycze z CBD, ciasteczka, brownie itp., to kwiat rośliny żeńskiej.
Kiedy można wykryć płeć marihuany?
Gołym okiem, podczas kwitnienia. Wczesne wykrycie, gdy są jeszcze siewkami, jest możliwe dzięki testom genetycznym, które określają obecność chromosomu Y. Jest kilka firm oferujących tę usługę z użyciem markerów genetycznych. Te markery nie informują o roślinach jednopiennych ani o możliwości, że roślina wytworzy kwiaty męskie pod wpływem stresu lub odwrócenia płci.
Czy można kupić nasiona żeńskiej marihuany?
Tak. W rzeczywistości wiele firm zajmujących się hodowlą i ulepszaniem uczyniło z tych nasion feminizowanych swój znak rozpoznawczy.
Czy można rozpoznać, że marihuana jest męska, po nasionach?
Technicznie tak, ale jest to dość skomplikowane: dowiedziałoby się tego przez ekstrakcję DNA, trudną do wykonania na nasionach Cannabis sativa. Najczęściej wykrywa się rośliny męskie, gdy zaczynają rozwijać swoje kwiaty.
Co się stanie, jeśli roślina marihuany jest samcem?
Jeśli w swojej uprawie odkryjesz samca i nie zamierzasz zajmować się ulepszaniem ani hodowlą, najlepiej go usunąć, aby nie zapylił samic. Tak samo z roślinami jednopiennymi.
Co się pali z męskiej marihuany?
Rośliny męskie zazwyczaj się nie pali, ponieważ prawie nie zawierają kannabinoidów. Jeśli roślina ma dobry pokrój lub interesujące cechy, można jej użyć do krzyżówek z najlepszymi samicami i uzyskać odmiany o pożądanych cechach.
Co się stanie, jeśli wypalisz roślinę męską?
Prawdopodobnie nie poczujesz żadnego efektu z powodu jej znikomej zawartości kannabinoidów. Ponadto w porównaniu z szyszkami samicy samiec ma bardzo niskie poziomy terpenów, więc jego zapach i aromat są mniejsze. Dojrzewając, wytwarza dość dużo pyłku, a wiele osób jest na niego uczulonych.
Jaka jest różnica między męską a żeńską marihuaną?
Rośliny męskie rozpoznaje się po małych kuleczkach w kątach liści lub gałęzi (kwiaty męskie, które po dojrzeniu produkują pyłek). Samice mają słupki ze znamionami, które różnią się kolorem, podobnymi do małych włosków.
Jak można uniknąć krzyżowania się męskich i żeńskich roślin marihuany?
Wykrywając na czas rośliny męskie i usuwając je z uprawy, aby nie zapylały samic.
Czym jest hermafrodyta marihuana?
W rzeczywistości nie ma hermafrodytycznych roślin marihuany (z organami męskimi i żeńskimi w tym samym kwiecie). Istnieją jednopienne rośliny Cannabis sativa, u których roślina ma zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie.
Jak powstaje marihuana jednopienna?
U niektórych odmian cechy jednopienne mogą pojawić się w dowolnym momencie, nawet w nasionach feminizowanych, z powodu stresujących czynników środowiskowych, takich jak brak wody, składników odżywczych lub zmiany światła.
Jak rozpoznać, czy marihuana została zapylona?
Obserwuj kwiat i sprawdź, czy przysadki się powiększyły: te małe struktury w kształcie liści chronią organy rozrodcze samicy. Jeśli masz podejrzenia, otwórz przysadki pęsetą; jeśli w środku jest nasiono, doszło do zapylenia.
Jak powstają nasiona w szyszkach marihuany?
Jeśli znajdziesz nasiona w swojej szyszce, to znaczy, że w uprawie był w pobliżu samiec albo samica, która pod wpływem stresu zaczęła produkować pyłek. Pyłek przenosi się z wiatrem i zapyla kwiaty żeńskie, które wtedy wytwarzają szyszki z nasionami. Tam powstaje niełupka, suchy owoc z jednym nasionem (nasiono konopi).
Czy istnieją samopłodne rośliny konopi?
Tak; Cannabis sativa może się samozapładniać, gdy jest jednopienna lub gdy dochodzi do odwrócenia płci. Podobno te samozapłodnione rośliny degradują się w kilku pokoleniach, co w biologii nazywa się depresją wsobną.
Kwiaty, które konsumujemy, pochodzą z żeńskiej rośliny konopi. Oto część naszego suszu konopnego CBD:
