Konopie a marihuana: różnice, podobieństwa i zastosowania

Konopie i marihuana to ten sam gatunek botaniczny, Cannabis sativa L., ale nie są tą samą rośliną: różnią się genetyką, ilością wytwarzanego THC i CBD, wyglądem, sposobem uprawy, zastosowaniami i statusem prawnym. Krótko mówiąc, konopie uprawia się dla włókna, ziarna i CBD (przy THC ≤ 0,3 % nie dają haju), a marihuanę — dla kwiatów bogatych w THC (kannabinoid psychoaktywny).

W tym artykule genetyczka zajmująca się konopiami, dr Daniela Vergara, wyjaśnia, co dokładnie odróżnia konopie od marihuany — i dlaczego susz konopny CBD to osobny przypadek. Jeśli chcesz najpierw poznać pełną mapę różnych odmian konopi, zacznij od tego.

W skrócie:

• Ten sam gatunek, inne zastosowanie: konopie i marihuana to Cannabis sativa L.; różni się to, w jakim celu uprawia się każdą roślinę (surowce, THC lub CBD).
• THC jest kluczem prawnym: konopie ≤ 0,3 % THC (niepsychoaktywne); marihuana — nawet do 30 %.
• Susz konopny CBD to pod względem genetycznym marihuana o niskiej zawartości THC i bogata w CBD: ani klasyczne konopie przemysłowe, ani psychoaktywna marihuana.

Konopie a marihuana: różnice i podobieństwa w skrócie

Czy konopie i marihuana to ta sama roślina? (Cannabis sativa L.)

Konopie i marihuana pochodzą od tej samej rośliny, Cannabis sativa L., ale bardzo się od siebie różnią. To, że mają tę samą nazwę naukową, nie oznacza, że są identyczne: nazwa ta wskazuje jedynie ich klasyfikację botaniczną — to, że mają tę samą podstawową budowę (wygląd kwiatów i nasion, kształt liści…) — a nie to, że są tą samą odmianą ani że służą do tego samego. Dzielą je stulecia selekcji prowadzonej przez człowieka w bardzo różnych celach: jedne odmiany uprawiano dla surowców (włókna i ziarna), a inne dla kwiatów i wytwarzanych przez nie kannabinoidów.

Podobnych przykładów w świecie roślin jest wiele. Brokuł, kalafior, kapusta, czerwona kapusta, jarmuż i brukselka to ten sam gatunek, Brassica oleracea, a mimo to w ogóle nie są do siebie podobne: mają inny kolor, kształt, smak i zastosowanie w kuchni. Nikomu nie przyszłoby do głowy powiedzieć, że fioletowa czerwona kapusta i zielony brokuł to „to samo warzywo”, choć botanicznie nim są.

Z konopiami jest dokładnie tak samo. Tak jak czerwona kapusta wyraża fioletowy kolor, a brokuł zielony, tak w obrębie Cannabis sativa jedne rośliny wytwarzają dużo THC — marihuana o działaniu psychoaktywnym — a inne dużo CBD i bardzo mało THC — konopie i susz konopny CBD. Ten sam gatunek; różne genetyczne „przepisy”.

Podobieństwa między konopiami a marihuaną

Cannabis sativa to roślina kwiatowa (okrytonasienna). Wraz z najbliższym krewnym, Humulus sp. (chmielem używanym do piwa), należy do rodziny Cannabaceae (konopiowatych). Obie łączy ciekawa cecha: są roślinami dwupiennymi, czyli mają osobne osobniki męskie i żeńskie (zobacz, jak odróżnić męską i żeńską marihuanę). Tylko około 6 % roślin okrytonasiennych jest dwupiennych; większość jest jednopienna lub obupłciowa [1-3].

Rodzaj Cannabis obejmuje tylko jeden gatunek, Cannabis sativa L. Słowo „sativa” pochodzi z łaciny i oznacza „uprawna”; gatunek opisał Carolus Linnaeus w 1753 roku [4] na podstawie roślin uprawianych w Europie dla włókna i ziarna, czyli konopi. Kilka lat później, w 1785 roku, Jean-Baptiste Lamarck opisał jako Cannabis indica okazy z Indii o innym fenotypie, wykorzystywane do produkcji kannabinoidów — w praktyce marihuanę. Ten historyczny podział pokazuje, jak sposób wykorzystania rośliny ostatecznie wyznaczył jej różnice. (Dziś zresztą handlowe określenia sativa i indica mają niewielkie uzasadnienie biologiczne).

Jaka jest różnica między konopiami a marihuaną?

Choć rozróżniamy tylko jeden gatunek, Cannabis sativa wykazuje ogromną zmienność zarówno fenotypową (fizyczną), jak i genotypową (w DNA). W obrębie gatunku istnieje kilka linii: osobniki wykorzystywane dla włókna lub ziarna mają ze sobą więcej wspólnego DNA niż z tymi, które uprawia się do produkcji kannabinoidów w celach medycznych lub rekreacyjnych.

Różnice genetyczne między konopiami a marihuaną

Rośliny konopi przeznaczone na łodygę (włókno) lub na nasiona (ziarno) są ze sobą genetycznie bliżej spokrewnione. Natomiast rośliny Cannabis sativa uprawiane dla kannabinoidów — marihuana (THC) i konopie CBD — są bardziej podobne do siebie i dalsze od konopi włóknistych lub nasiennych. Istnieją mieszańce marihuany i konopi przemysłowych o wysokiej zawartości CBD (takie jak odmiana Otto II) [5], a w każdym razie wszystkie mogą się ze sobą krzyżować, bo należą do tego samego gatunku. Ważny niuans: choć susz konopny CBD często zalicza się do „konopi przemysłowych”, genetycznie jest on zwykle bliższy marihuanie.

Czy konopie przemysłowe wytwarzają kannabinoidy (CBD i THC)?

Tak: rośliny konopi również wytwarzają kannabinoidy, ale w mniejszych ilościach, i nie uprawia się ich w tym celu, lecz dla włókna lub ziarna. Są konopie włókniste (odmiany takie jak Fibranova, Finola czy Carmagnola, znane z łodyg, z których pozyskuje się też paździerze do materiałów budowlanych takich jak hempcrete — jedno z wielu zastosowań konopi przemysłowych) i konopie nasienne (jak USO31, z którego nasion tłoczy się spożywczy olej konopny), a także odmiany o podwójnym przeznaczeniu.

Odmiany konopi a odmiany marihuany

Odmiany konopi mają długą historię rolniczą i nazwy związane z ich zastosowaniem. Odmiany marihuany noszą natomiast nazwy handlowe i potoczne — Punto Rojo, Jack Herer… — które nie mają niemal żadnego znaczenia biologicznego.

Różnice fizyczne między konopiami, marihuaną i konopiami CBD

Są cechy fizyczne (fenotypy) wspólne dla marihuany i konopi CBD oraz takie, które są typowe dla konopi przemysłowych. Konopie włókniste lub nasienne są wysokie (4–6 m), smukłe i słabo rozgałęzione. Marihuana jest natomiast niższa, mocno rozgałęziona, z grubymi łodygami i dużymi kwiatostanami u roślin żeńskich. Choć roślina wytwarza setki związków (kannabinoidy, terpeny, flawonoidy), branża zwykle dzieli ją według dwóch najbardziej znanych kannabinoidów: THC i CBD.

Kannabinoidy konopi i marihuany: THC i CBD

Kannabinoidy to związki Cannabis sativa, które oddziałują z naszym układem endokannabinoidowym i mają właściwości psychoaktywne lub inne [6-11]. Roślina wytwarza setki związków; najbardziej znane to kannabinoidy i terpeny (odpowiadające za aromat, które również oddziałują z układem endokannabinoidowym) [12-15]. Możesz poznać wszystkie rodzaje kannabinoidów i ich działanie. Dwóch głównych bohaterów to THC, odpowiedzialne za psychoaktywne działanie marihuany, oraz niepsychoaktywne CBD; wszystkie różnice między CBD a THC omawiamy w osobnym przewodniku.

Różnica między THC a THCA

W żywej roślinie kannabinoid nie występuje jako THC, lecz jako THCA (jego forma kwasowa), która nie jest psychoaktywna. Dopiero pod wpływem ciepła (przy paleniu lub waporyzacji) THCA traci grupę karboksylową — ten proces nazywa się dekarboksylacją — i zmienia się w aktywne THC. Dlatego zawartość podaje się zwykle jako „THC/A”.

Susz konopny CBD to konopie czy marihuana?

Rośliny uprawiane na susz konopny CBD to w praktyce marihuana o niskiej zawartości THC i bogata w CBD: różnią się chemotypem. Istnieją chemotypy o wysokiej zawartości THC i niskiej CBD, inne bogate w CBD i ubogie w THC, a jeszcze inne zrównoważone [25]. Innymi słowy, konopie CBD są genetycznie i fizycznie bardziej podobne do marihuany niż do konopi włóknistych lub nasiennych, choć prawnie podlegają limitowi przewidzianemu dla konopi (≤ 0,3 % THC). Jeśli szukasz jakości, piszemy o tym więcej w artykule o tym, jaki jest najlepszy susz konopny CBD.

Czy konopie można palić? Działanie konopi CBD

To zależy, o jakie „konopie” chodzi. Konopi przemysłowych uprawianych na włókno lub ziarno się nie pali: przeznacza się je na tekstylia, papier, budownictwo lub żywność. Palić lub waporyzować można natomiast kwiaty konopi bogate w CBD (czyli to, co nazywamy suszem konopnym CBD). Ponieważ zawierają THC ≤ 0,3 %, nie dają „haju” ani działania psychoaktywnego: właśnie tym różnią się od marihuany. Aby zrozumieć, czym jest CBD i dlaczego nie zmienia stanu umysłu tak jak THC, przeczytaj o wpływie marihuany na mózg.

Uwaga: produkty CBD nie są lekami ani nie mają przeznaczenia terapeutycznego i są przeznaczone wyłącznie dla osób pełnoletnich (powyżej 18 lat).

Różnice w uprawie konopi i marihuany

Konopie włókniste lub nasienne wysiewa się bardzo gęsto i na dużą skalę, jak kukurydzę, pszenicę czy sorgo, a zbiera się je dużymi maszynami (kombajnami, prasami). Marihuanę uprawia się na mniejszą skalę i w sposób ogrodniczy, jak pomidory czy paprykę, z dużym nakładem pracy ręcznej przy zbiorach, suszeniu i obróbce. Co więcej, cele są przeciwne: w konopiach nasiennych chodzi o nasiona, a w marihuanie unika się zapylenia, aby uzyskać kwiatostany bez nasion.

Różnice prawne między konopiami a marihuaną w Hiszpanii

Granicę prawną wyznacza THC. W Unii Europejskiej i w Hiszpanii konopie są legalne, o ile zawartość THC wynosi ≤ 0,3 % i pochodzą one z certyfikowanych nasion konopi ze wspólnego katalogu odmian; marihuana (o wyższej zawartości THC) pozostaje poza tymi ramami, z wyjątkiem uregulowanych przypadków. Trybunał Sprawiedliwości UE jasno stwierdził w sprawie Kanavape, że CBD nie jest środkiem odurzającym i może swobodnie krążyć w UE. Rośliny marihuany osiągają 17–35 % THC/A [26] — w ciągu kilku dekad ich moc wzrosła z 4 % do 35 % THC — podczas gdy konopie przemysłowe rzadko przekraczają 9 % wszystkich kannabinoidów [26], choć czasem przekraczają 0,3 % THC, co sprawia problemy uprawiającym. Więcej piszemy o tym w artykule o legalności CBD i konopi w Hiszpanii.

Konopie czy marihuana: najczęściej zadawane pytania

Czy konopie to to samo co marihuana?

Nie. To ten sam gatunek (Cannabis sativa L.), ale konopie uprawia się dla włókna, ziarna i CBD, przy THC ≤ 0,3 %, które nie daje haju; marihuanę uprawia się dla kwiatów bogatych w THC.

Czy konopie (cannabis) to to samo co marihuana?

„Cannabis” to nazwa rodzaju (i gatunku, Cannabis sativa). „Marihuana” to tylko konopie bogate w THC, wykorzystywane ze względu na kwiaty. Wszystko to konopie; nie wszystkie konopie są marihuaną.

Czy konopie można palić i jakie mają działanie?

Konopi przemysłowych się nie pali. Kwiaty konopi bogate w CBD — tak, ale nie są psychoaktywne: nie wywołują działania marihuany.

Co znaczy „konopie” w jointcie?

Potocznie „konopiami” nazywa się czasem susz konopny CBD, który służy do skręcania jointów (samodzielnie lub jako zamiennik tytoniu), właśnie dlatego, że nie daje haju.

W Cannactiva pracujemy z suszem konopnym CBD pochodzącym z wysokiej jakości konopi, z analizą laboratoryjną i zawartością THC w granicach prawnego limitu.

Bibliografia

1. Charlesworth, D., Plant sex determination and sex chromosomes. Heredity, 2002. 88(2): p. 94-101.
2. Charlesworth, D., Plant sex chromosome evolution. Journal of experimental botany, 2013. 64(2): p. 405-420.
3. Charlesworth, D., B. Charlesworth, and G. Marais, Steps in the evolution of heteromorphic sex chromosomes. Heredity, 2005. 95(2): p. 118-128.
4. Watts, G., Science commentary: Cannabis confusions. BMJ: British Medical Journal, 2006. 332(7534): p. 175.
5. Lynch, R.C., Vergara, D., Tittes, S., White, K., Schwartz, C.J., Gibbs, M.J., Ruthenburg, T.C., DeCesare, K. L and D.P. and Kane. Genomic and Chemical Diversity in Cannabis. Critical Reviews in Plant Sciences. N.C. 2016. 35: 349–363.
6. Russo, E.B., Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 2011. 163(7): p. 1344-1364.
7. Swift, W., et al., Analysis of cannabis seizures in NSW, Australia: cannabis potency and cannabinoid profile. PloS one, 2013. 8(7): p. e70052.
8. Volkow, N.D., et al., Adverse Health Effects of Marijuana Use. New England Journal of Medicine, 2014. 370(23): p. 2219-2227.
9. ElSohly, M.A., et al., Potency Trends of delta 9-THC and Other Cannabinoids in Confiscated Marijuana from 1980-1997. Journal of Forensic Sciences, 2000. 45(1): p. 24-30.
10. ElSohly, M.A. and D. Slade, Chemical constituents of marijuana: the complex mixture of natural cannabinoids. Life sciences, 2005. 78(5): p. 539-548.
11. Russo, E.B. and J.M. McPartland, Cannabis is more than simply Δ9-tetrahydrocannabinol. Psychopharmacology, 2003. 165(4): p. 431-432.
12. Ferber, S.G., et al., The “entourage effect”: terpenes coupled with cannabinoids for the treatment of mood disorders and anxiety disorders. Current neuropharmacology, 2020. 18(2): p. 87-96.
13. Janero, D.R. and A. Makriyannis, Terpenes and lipids of the endocannabinoid and transient-receptor-potential-channel biosignaling systems. ACS chemical neuroscience, 2014. 5(11): p. 1097-1106.
14. Cox-Georgian, D., et al., Therapeutic and medicinal uses of terpenes, in Medicinal Plants. 2019, Springer. p. 333-359.
15. Booth, J.K. and J. Bohlmann, Terpenes in Cannabis sativa–From plant genome to humans. Plant Science, 2019. 284: p. 67-72.
16. Berry, E.M. and R. Mechoulam, Tetrahydrocannabinol and endocannabinoids in feeding and appetite. Pharmacology & therapeutics, 2002. 95(2): p. 185-190.
17. McPartland, J.M., et al., Evolutionary origins of the endocannabinoid system. Gene, 2006. 370: p. 64-74.
18. Mechoulam, R. and L.A. Parker, The endocannabinoid system and the brain. Annual review of psychology, 2013. 64: p. 21-47.
19. Salzet, M., et al., Comparative biology of the endocannabinoid system. European Journal of Biochemistry, 2000. 267(16): p. 4917-4927.
20. Zogopoulos, P., et al., The role of endocannabinoids in pain modulation. Fundamental & clinical pharmacology, 2013. 27(1): p. 64-80.
21. Leinow, L. and J. Birnbaum, CBD: A Patient's Guide to Medicinal Cannabis. 2017: North Atlantic Books.
22. Rock, E.M., et al., Evaluation of the potential of the phytocannabinoids, cannabidivarin (CBDV) and Δ9‐tetrahydrocannabivarin (THCV), to produce CB1 receptor inverse agonism symptoms of nausea in rats. British journal of pharmacology, 2013. 170(3): p. 671-678.
23. Tzadok, M., et al., CBD-enriched medical cannabis for intractable pediatric epilepsy: The current Israeli experience. Seizure, 2016. 35: p. 41-44.
24. Zuardi, A.W., J.E.C. Hallak, and J.A.S. Crippa, Interaction between cannabidiol (CBD) and∆ 9-tetrahydrocannabinol (THC): influence of administration interval and dose ratio between the cannabinoids. Psychopharmacology, 2012. 219(1): p. 247-249.
25. Jin D, Henry P, Shan J, Chen J. Identification of Chemotypic Markers in Three Chemotype Categories of Cannabis Using Secondary Metabolites Profiled in Inflorescences, Leaves, Stem Bark, and Roots. Front Plant Sci. 2021 Jul 1;12:699530.
26. Smith, C.J., et al., The Phytochemical Diversity of Commercial Cannabis in the United States. bioRxiv, 2021.
27. Schafroth MA, Mazzoccanti G, Reynoso-Moreno I, Erni R, Pollastro F, Caprioglio D, Botta B, Allegrone G, Grassi G, Chicca A, Gasparrini F, Gertsch J, Carreira EM, Appendino G. Δ9-cis-Tetrahydrocannabinol: Natural Occurrence, Chirality, and Pharmacology. J Nat Prod. 2021 Sep 24;84(9):2502-2510.
28. Vergara, D., et al., Modeling cannabinoids from a large-scale sample of Cannabis sativa chemotypes. PloS one, 2020. 15(9): p. e0236878.
29. Vergara, D., et al., Gene copy number is associated with phytochemistry in Cannabis sativa. AoB PLANTS, 2019. 11(6): p. plz074.
30. Ahmed, A.F., et al., Hemp as a potential raw material toward a sustainable world: A review. Heliyon, 2022: p. e08753.