Wpływ marihuany na mózg: od THC do CBD

Używanie marihuany, rekreacyjne i medyczne, wzrosło wraz z legalizacją w wielu krajach, a wraz z nim wątpliwości dotyczące tego, jak konopie wpływają na mózg: czy to prawda, że marihuana szkodzi mózgowi? I dlaczego mówi się, że susz konopny CBD działa łagodniej?

W tym artykule przypominamy główne efekty marihuany w mózgu: jak działa THC, co dzieje się z neuroprzekaźnikami, skąd bierze się munchies, czy konopie wywołują paranoję i jaką rolę odgrywa CBD. Ponadto, razem z psychologiem i badaczem Alberto Sainzem, PhD, zobaczymy, czy to prawda, że konopie czynią nas bardziej towarzyskimi, oraz jak używanie marihuany wpływa na empatię i na sposób, w jaki wchodzimy w relacje z innymi.

Jak marihuana (THC) działa na mózg?

Ze wszystkich związków konopi najsilniej wpływa na mózg tetrahydrokannabinol (THC), odpowiada za „haj”, euforię lub zaburzenia percepcji wywoływane używaniem marihuany.

Marihuana używana 30 lat temu zawierała około 4 % THC. Po latach doskonalenia genetycznego dziś często spotyka się odmiany przekraczające 30 % THC: w zaledwie trzy dekady moc wzrosła wielokrotnie. Innymi słowy, dzisiejsza marihuana nie jest tą, którą palili Beatlesi, ale jest znacznie mocniejsza — i to w dużej mierze tłumaczy jej wpływ na mózg.

THC działa na układ endokannabinoidowy mózgu, tworzony przez sieć receptorów rozmieszczonych w mózgu, które pomagają regulować nastrój, pamięć, apetyt czy percepcję [1]. Aktywując je, THC zaburza normalne funkcjonowanie mózgu i dlatego zmienia to, jak się czujemy, jak postrzegamy to, co nas otacza, a nawet jak się zachowujemy.

Wpływ marihuany na mózg

Dlaczego marihuana działa inaczej na każdy mózg?

Efekty THC w mózgu są bardzo zmienne: zależą od dawki, sposobu użycia i czynników indywidualnych, takich jak tolerancja czy wiek. Ta sama ilość może działać zupełnie inaczej na różne osoby.

Mózg w rozwoju: dlaczego marihuana silniej wpływa na dzieci i nastolatków

Mózg nie kończy dojrzewania aż do około 25. roku życia, a ostatnim obszarem, który się rozwija, jest kora przedczołowa, odpowiedzialna za kontrolę impulsów, planowanie i podejmowanie decyzji. Przez cały ten okres sam układ endokannabinoidowy działa jak „dyrygent orkiestry”, który kieruje tworzeniem połączeń między neuronami.

Gdy marihuana o wysokiej zawartości THC jest używana w mózgu wciąż będącym w budowie, zakłóca naturalne procesy dojrzewania mózgu, w których uczestniczy układ endokannabinoidowy. Dlatego wczesne i częste używanie konopi w okresie dojrzewania wiąże się z większym wpływem na pamięć, uczenie się i uwagę, a u osób podatnych — z większym ryzykiem problemów ze zdrowiem psychicznym, gdy używanie jest intensywne [2][3]. To powód, dla którego produkty z konopi — w tym legalne CBD — są wyłącznie dla osób powyżej 18. roku życia: rozwijający się mózg jest znacznie bardziej wrażliwy na działanie THC i kannabinoidów.

W odniesieniu do dorosłych konopie i ich składniki zaburzają przede wszystkim równowagę neuroprzekaźników, czyli chemicznych posłańców, za pomocą których komunikują się neurony. Zobaczmy jak.

Jak używanie marihuany wpływa na neuroprzekaźniki w mózgu

THC powoduje uwalnianie dopaminy [4], neuroprzekaźnika przyjemności i nagrody — jednej z cząsteczek szczęścia —, stąd poczucie satysfakcji. Zaburza też serotoninę (nastrój) i GABA (uspokojenie i relaks) oraz modyfikuje aktywność kory wzrokowej i słuchowej [5], co zmienia percepcję czasu, dźwięku i koloru.

CBD również działa na te same neuroprzekaźniki w mózgu, ale w zupełnie inny sposób: ponieważ nie jest psychoaktywne, nie wywołuje „haju” THC i zamiast nadmiernie pobudzać, ma tendencję do równoważenia i uspokajania aktywności mózgu.

Munchies: jak THC rozbudza apetyt w mózgu

THC od wieków stosuje się, aby pobudzać apetyt [6]. Munchies — nagły głód po użyciu konopi — wynika ze wzmocnienia smaku i węchu [7] oraz z zaburzenia układu regulacji apetytu powiązanego z dopaminą, co ostatecznie zwiększa ilość spożywanego jedzenia [8]. Rozwijamy to w artykule dlaczego konopie wywołują głód.

Paranoja: jak THC zaburza ciało migdałowate w mózgu

U niektórych osób THC może sprzyjać stanom lęku lub paranoi, zwłaszcza przy wysokich dawkach i przewlekłym używaniu. Wynika to z tego, że ciało migdałowate — region mózgu zaangażowany w strach i lęk — jest jednym z obszarów z największą liczbą receptorów CB1, które aktywuje THC.

Gdy ta aktywność mózgu zostaje zaburzona [9][10], mogą pojawić się negatywne myśli, poczucie prześladowania lub nieufność. Nie dotyczy to każdego, a przynajmniej nie z taką samą intensywnością: zależy od dawki, odmiany, sposobu użycia i czynników indywidualnych każdej osoby. Jeśli zauważysz te objawy po użyciu, rozsądnie jest go unikać, a jeśli Cię to niepokoi, skonsultować się z lekarzem.

Wpływ CBD na mózg

W porównaniu z „tradycyjną” marihuaną z THC kannabidiol, czyli CBD, jest dominującym niepsychoaktywnym kannabinoidem w konopiach przemysłowych i w suszu konopnym CBD. Co więcej, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, że CBD jest dobrze tolerowane i ma dobry profil bezpieczeństwa, bez potencjału nadużywania i uzależnienia [11].

Różnice między CBD a THC w mózgu

W przeciwieństwie do THC CBD prawie nie wiąże się z receptorami mózgowymi odpowiedzialnymi za efekt psychoaktywny. Co więcej, CBD działa przeciwnie: utrudnia THC wiązanie się z nimi i w ten sposób osłabia jego efekty (jest to tzw. negatywny modulator allosteryczny receptora CB1). To jeden z powodów, dla których obecne odmiany marihuany, z dużą ilością THC i bardzo małą CBD, są tak mocne i mają tak niezrównoważone efekty.

CBD działa też na inne cele w mózgu, takie jak receptory serotoniny — związanej z nastrojem i poczuciem spokoju —, co pomaga wyjaśnić jego działanie relaksujące, i uczestniczy w odnowie neuronów. Rozwijamy to w artykule o właściwościach neuroprotekcyjnych CBD.

Dlatego, a także ze względu na jego kojące działanie na mózg, wiele osób sięga po CBD, szukając pomocy w lęku, lepszym odpoczynku lub łagodzeniu bólu.

Choć THC i CBD pochodzą z tej samej rośliny, działają na mózg w zupełnie inny sposób: THC zaburza percepcję i nastrój, podczas gdy CBD moduluje i równoważy tę aktywność bez wywoływania efektu psychoaktywnego. Wszystkie różnice znajdziesz w artykule CBD vs THC: różnice i podobieństwa.

Mózg społeczny: jak marihuana wpływa na empatię i relacje

Poza nastrojem czy apetytem konopie wpływają także na poznanie społeczne, czyli naszą zdolność rozpoznawania emocji i rozumienia, co myślą, czują lub zamierzają inni. W praktyce przekłada się to na dwie umiejętności: empatię (rozumienie i współodczuwanie tego, co czuje inna osoba) oraz teorię umysłu (rozumienie, że inni mają myśli i intencje inne niż nasze). Obie są podstawą zdrowych relacji.

Dlaczego się to bada? Ponieważ u osób regularnie używających marihuany opisano trudności w rozpoznawaniu emocji, a także dlatego, że w zastosowaniu terapeutycznym w autyzmie niektóre kannabinoidy wydają się poprawiać umiejętności społeczne. Dlatego interesuje też ich możliwy związek z zaburzeniami takimi jak schizofrenia czy zaburzenia neurorozwojowe. Wyjaśnienie tkwi w układzie endokannabinoidowym obecnym w mózgu: jego receptory znajdują się w regionach takich jak ciało migdałowate i kora przedczołowa, odpowiedzialnych za przetwarzanie emocji, a zarówno THC, jak i CBD je modulują. Aby to zmierzyć, badania wykorzystują testy rozpoznawania mimiki twarzy, testy teorii umysłu i funkcjonalne neuroobrazowanie (fMRI).

THC i empatia: mózg gorzej rozpoznaje emocje

Niektóre badania powiązały używanie konopi ze zmianami w umiejętnościach poznania społecznego. Zwykle analizują odmiany z dużą ilością THC i małą ilością lub brakiem innych kannabinoidów i wnioskują, że THC zmniejsza zdolność rozpoznawania emocji innych osób (tzw. empatia poznawcza) — na przykład przy interpretacji testów mimiki twarzy —, a także ogranicza przetwarzanie emocji negatywnych [9,10,12–20].

Ponadto badanie, w którym użyto technik neuroobrazowania, aby sprawdzić, jakie obszary mózgu aktywują się pod wpływem THC, wykazało różnice w aktywacji obszarów zaangażowanych w teorię umysłu [21]. Sugeruje to, że THC mogłoby zaburzać naszą zdolność rozumienia myśli, przekonań i intencji innych.

CBD i poznanie społeczne: przeciwny efekt w mózgu

O CBD jest bardzo mało badań, zaledwie kilka. Jedno z głównych nie wykazało różnic w poznaniu społecznym przy CBD [19]; inne stwierdziło, że CBD poprawia rozpoznawanie emocji — ale tylko pozytywnych — i przeciwdziała wpływowi THC na empatię [15].

Empatia i mózg: badanie w klubach konopnych w Barcelonie

Kontrolowane badanie naturalistyczne przeprowadzone w klubach konopnych w Barcelonie — czyli z udziałem prawdziwych osób używających konopi w ich zwykłym kontekście, a nie w laboratorium —, kierowane przez José Carlosa Bouso (ICEERS) we współpracy z badaczem Alberto Sainzem, PhD (autorem tego artykułu), potwierdziło, że przewlekłe używanie THC zmniejsza rozpoznawanie emocji u osób regularnie używających i obniża empatię emocjonalną wobec emocji negatywnych.

Ponadto THC i CBD wykazały przeciwne efekty w rozpoznawaniu emocji: osoby lepiej rozpoznawały emocje pod wpływem CBD. A po raz pierwszy wykazano, że CBD poprawia umiejętności związane z teorią umysłu — konkretnie jej komponent poznawczy: zdolność rozumienia tego, co inni myślą, uważają lub czego pragną — u regularnych użytkowników konopi [22][23].

Wniosek: jak konopie wpływają na mózg społeczny?

Obecne dowody wskazują, że THC zmniejsza zdolność rozpoznawania cudzych emocji i empatycznego reagowania na negatywne. CBD dąży do czegoś przeciwnego: poprawia rozpoznawanie emocji — zwłaszcza w porównaniu z THC —, potrafi przeciwdziałać jego skutkom i sprzyja rozumieniu myśli i intencji innych. Mimo to dowody są wciąż ograniczone i potrzeba więcej badań, które wzmocnią te wyniki.

A poznanie społeczne nie jest jedyną złożoną funkcją, którą konopie zaburzają: wpływają także na inne procesy w mózgu, takie jak kreatywność, w której ponownie THC i CBD wydają się działać odmiennie.

Sugerujemy odpowiedzialne i świadome używanie konopi oraz zapoznanie się z obowiązującymi przepisami w Twoim kraju.