Beatlesi i marihuana: dzień, w którym Bob Dylan dał im pierwszego jointa
Beatlesi i marihuana: dzień, w którym Bob Dylan dał im spróbować jointa i świat zmienił się na zawsze
W noc z piątku 28 sierpnia 1964 roku, w apartamencie nowojorskiego hotelu, zmienił się świat. Jeden (wcale nie taki) mały buch dla Człowieka, wielki skok dla Ludzkości.
Tamtego upalnego dnia, ponad pół wieku temu, mózgi czterech Beatlesów po raz pierwszy poznały psychoaktywne działanie THC. Tamtej nocy Bob Dylan przyniósł im w prezencie torbę pełną suszu konopnego i wszystko zmieniło się na zawsze. Kultura, muzyka i spojrzenie na świat zmieniły się w tamtym momencie i nie było już powrotu (na szczęście).
Spotkanie tych pięciu megagwiazd wywołało chemiczną mieszankę rodem z Wielkiego Wybuchu, która w pewien sposób na zawsze skręciła kierunek rocka, popu, mody, duchowości i nie tylko.
Po tamtym spotkaniu chłopcy z Liverpoolu przeskoczyli od nastoletniej naiwności do lirycznej i muzycznej głębi dorosłości. A Dylan też nie wyszedł z tego zderzenia bez szwanku: na swojej następnej płycie porzucił folk i dodał gitarę elektryczną oraz głos do zbiorowej nieświadomości Stanów Zjednoczonych.
Mimo że byli w tym samym wieku – od 21 do 24 lat – Beatlesi uwielbiali Dylana, odkąd usłyszeli The Freewheelin’ Bob Dylan (1963). Muzyk z Minnesoty również podziwiał czterech Brytyjczyków i był zafascynowany tym, co wywoływali na całym świecie.
Na czas tej wizyty w Nowym Jorku obie strony poczyniły niezbędne kroki, by się poznać. Po koncercie na stadionie tenisowym Forest Hills w Queens kwartet szybko wrócił do apartamentu na szóstym piętrze hotelu Delmonico na Manhattanie, w którym się zatrzymał.
Podczas gdy DJ Murray the K przygotowywał płyty na imprezę po koncercie, Anglicy wraz ze swoim managerem Brianem Epsteinem zasiedli do kolacji w jednym z apartamentów.
Dylana do hotelu sprowadził dziennikarz New York Post (później manager zespołów rockowych) Al Aronowitz, który rok wcześniej wprowadził Dylana w marihuanę, po spotkaniu z poetą Allenem Ginsbergiem i innymi przedstawicielami ruchu beatników.
Prawda jest taka, że tamtej nocy 1964 roku ktoś wpadł po Boba w okolicy Woodstock, gdzie mieszkał, potem zabrali dziennikarza w New Jersey, a stamtąd wszyscy ruszyli do budki telefonicznej naprzeciw Delmonico, skąd zadzwonili, żeby kazano im wejść na górę.
– Hej, jesteśmy.
Około trzech tysięcy osób otaczało budkę telefoniczną i słynny budynek przy Park Avenue i 59. ulicy, w którym mieszkali Beatlesi. Szóste piętro było pełne policjantów na korytarzach.
W apartamencie nie brakowało drogich trunków. Ale gdy Epstein zapytał Boba, co chce wypić, odpowiedział ze swoją charakterystyczną oschłością: „Przynieście tanie wino”.
Jednocześnie ktoś z zespołu zaproponował mu „purpurowe serduszka”, tabletki amfetaminy marki Drinamyl, które trzymały wszystkich na nogach i które do tej pory były jedynym narkotykiem, jaki Beatlesi zażywali z pewną regularnością podczas swoich występów w barach Hamburga. Ale Dylan je odrzucił i zaproponował wtedy genialny plan: wypalić trochę suszu.
Epstein wyznał mu, że nigdy tego nie robili. Dylan roześmiał się z niedowierzaniem i zapytał wtedy, co chcieli powiedzieć w piosence I Want to Hold Your Hand tym „and when I touch you I get high, I get high”.
Zaskoczony i ze śmiechem Lennon wyjaśnił mu, że źle zrozumiał, że w piosence jest „I can’t hide” („nie mogę się ukryć”, zamiast „mam haj”). Wtedy Víctor Maymudes, asystent Dylana w trasach, podał mu torbę pełną szyszek konopi, którą napełnili miskę na owoce, a Bob Dylan skręcił pierwszego jointa, jakiego mieli wypalić Beatlesi.
Reakcje Beatlesów po wypaleniu pierwszego jointa
Lennon wyznaczył Ringo na „królewskiego degustatora”, a Dylan zabrał go do innego pokoju i podał mu papierosa. Wszystko miało niezwykłą, a zarazem figlarną podniosłość. Brak doświadczenia perkusisty sprawił, że wypalił go całego, nie podając dalej, i zrobiło mu się tak, jakby wsadził głowę w bęben swojej perkusji podczas „Helter Skelter”.
„To był pierwszy raz, kiedy naprawdę zapaliłem marihuanę, i śmiałem się, i śmiałem się, i śmiałem się”, opowiedział Ringo w wywiadzie telewizyjnym wiele lat później.
Paul również opisał ten moment w „Many Years From Now”, książce Barry’ego Milesa opublikowanej w 1997 roku: „Za pierwszym razem, gdy zapaliłem, naprawdę mnie to uderzyło. To było prawdziwe odkrycie, coś innego. George Harrison, John i ja siedzieliśmy w głównym pokoju apartamentu i piliśmy. Siedzieliśmy tam ze swoimi whisky z colą, a Dylan właśnie dał Ringo pociągnąć.
Ringo przyszedł i zapytaliśmy go: „Jak to jest?”. „Sufit spada mi na głowę”, odpowiedział nam. A my wykrzyknęliśmy: „O Boże! Musimy tego spróbować!”, i zerwaliśmy się, i pobiegliśmy do pokoju z tyłu, najpierw John, potem George i ja, a potem Brian. Wszyscy pociągnęliśmy po buchu i przez jakieś pięć minut mówiliśmy: „To nic nie robi. Czujesz coś?”. I zaczynaliśmy śmiać się w niekontrolowany sposób”.
Wszystkich uderzyło to w szczególny sposób. Epsteina, który był osobą elegancką i powściągliwą, zastali z jointem w ustach. Przeglądał się w lustrze, wskazywał na siebie i krzyczał do siebie „Żyd!”. George chodził jak mim za Paulem, a John z Ringo pokładali się ze śmiechu na podłodze.
Dylan też wszedł w tę samą falę i przez dłuższą chwilę odbierał telefon w pokoju okrzykiem „Halo, tu beatlemania!”. Lata później, w programie Conana O’Briena, przed milionami widzów, Starr wspominał: „Wyobraź sobie: Dylan był Twoim pierwszym dilerem!”.
Paul McCartney uznał, że przeżywa moment oświecenia, i poprosił o ołówek i papier: „Całą noc biegałem z jednego miejsca w drugie, a później, kiedy wróciłem do sypialni, odkryłem Sens Życia. Chciałem opowiedzieć ludziom, o co w tym chodzi. Byłem największym odkrywcą na tym morzu marihuany, w Nowym Jorku. Żeglowałem po morzach i go odkryłem”. Kiedy asystent Mal Evans w końcu znalazł mu ołówek i papier, zapisał trochę tajemniczy proto-tweet: „Jest siedem poziomów”.
„To dość zwięzły komentarz; wiąże się z wieloma głównymi religiami, choć wtedy tego nie wiedziałem. Wiemy to teraz, bo od tamtego czasu poświęciliśmy tym sprawom dużo uwagi, ale to był pierwszy raz”, powiedział McCartney Milesowi trzydzieści lat później, i przyznał: „Byliśmy jakby dumni, że Dylan wprowadził nas w marihuanę. To było jak zostać wprowadzonym w medytację i otrzymać swoją mantrę od Maharishiego”.
Wpływ marihuany na Beatlesów
Od tamtej nocy wpływ konopi na rozwój artystyczny Beatlesów stał się przełomowy i otworzył im drzwi percepcji. „Poszerzyli swój umysł”, słowami ich rzecznika prasowego Dereka Taylora. „Aż do nadejścia rapu muzyka pop pozostawała w dużej mierze pod wpływem tamtej nocy w Delmonico. To spotkanie nie tylko zmieniło muzykę pop, zmieniło czasy”, analizował po latach Aronowitz.
Prawda jest taka, że po tym epizodzie w literaturze beatlesowskiej zaczęły pojawiać się słowa takie jak „high” (wysoko, zawieszony, odlotowy, na haju) czy „grass” (trawa) oraz piosenki, które w taki czy inny sposób nawiązywały do marihuany, jak „A Day in the Life” czy „With a Little Help from My Friends”.
To samo dotyczy Dylana, który zaledwie półtora roku później wydał Blonde on blonde (1966), otwierany przez Rainy Day Women ♯12 & 35, hymn prosto w serce, w którym ze śmiechem rzuca „Everybody must get stoned”. Utwór zakazano w wielu stacjach radiowych tamtych czasów, ale mimo to dotarł do 2. miejsca na listach w Stanach Zjednoczonych.
Wśród Beatlesów Paul napisał pierwszy utwór w całości poświęcony marihuanie: „Got to Get You into My Life”, zamieszczony na Revolver, również z 1966 roku.
„To piosenka o tym, nie chodzi o osobę, ale o marihuanę. To oda do marihuany, jakby ktoś inny pisał odę do czekolady. Lubiłem ją, nie sprawiała mi złych chwil, a dla mnie służyła do rozszerzania umysłu, dosłownie”, wyjaśnił. Oto pierwsze wersy tej piosenki:
„Byłem sam, wyszedłem na spacer
nie wiedziałem, co znajdę
inną drogę, na której
mógłbym zobaczyć inny sposób myślenia”.
Choć już podczas kręcenia filmu Help! w lutym 1965 roku Beatlesi nagrali i sfilmowali sceny zadymione konopiami, to przede wszystkim na płycie Rubber Soul (grudzień 1965) marihuana zaczęła odgrywać znaczącą rolę w poszukiwaniach artystycznych.
Beatlesi nie popełnili większego ekscesu niż palenie jointów i siadanie do komponowania lub nagrywania. „Badano ideę, że muzykę można tworzyć dzięki marihuanie, więc człowiek wypalał jointa, a potem siadał do pianina i myślał: «Ach, to mógłby być naprawdę dobry pomysł»”, opowiadał McCartney.
Rubber Soul można uznać za jedną z najbardziej jointowych płyt w historii. „To płyta od jointa”, potwierdził Lennon w 1972 roku. To dzieło, które stanowi stylistyczny przełom w biografii zespołu, który od tamtej pory staje się bardziej złożony i dojrzały.
Już sam tytuł zawiera klucze do konopnego humoru: „Rubber soul” w dosłownym tłumaczeniu to „Gumowa dusza”. Ale jest to też ironiczne nawiązanie do czarnego gatunku muzycznego, z którym wielu angielskich rockmanów zaczynało eksperymentować i za który byli wytykani w Stanach Zjednoczonych (Rolling Stonesów krytykowano za granie „plastikowego soulu”).
Nagranie Rubber Soul było kliknięciem, które otworzyło wiele okien i zapoczątkowało dla Beatlesów kolorową, inną i dość hipisowską drogę (przynajmniej na jakiś czas), już z Revolver, Magical Mystery Tour czy Sgt. Pepper. „Dylan wprowadził nas wszystkich w marihuanę i w rzeczywistości otworzył nam inny rodzaj wrażliwości; bardziej jak u muzyków jazzowych”, wspominał Paul w „Many Years From Now”.
Lennon bronił używania konopi jak bojownik, w następstwie kampanii prowadzonej przez Allena Ginsberga, co przysporzyło mu prześladowań ze strony rządu Nixona. „Jedyne, co można zapewnić w sprawie marihuany, to że nie jest agresywna”, podkreślił John w przemówieniu w Kanadzie w latach 70.
Paul również zaprezentował swoje stanowisko w książce Milesa: „Jeśli ktoś naprawdę prosi mnie o radę, powiedziałbym, żeby pozostał czysty. Ale w stresującym świecie nadal powiedziałbym, że marihuana była jednym z najlepszych narkotyków uspokajających. Ludzie mają tendencję do zasypiania pod jej wpływem zamiast popełniać morderstwo”.
Co stałoby się z naszymi gustami, wpływami i naszymi półkami z płytami, gdyby tamtego dnia Bob, zamiast jechać do Delmonico, został w domu i czytał w fotelu? ... Przypisuje się Platonowi zdanie, które mogłoby być podpisem do zdjęcia z tamtego spotkania: „Gdy zmienia się nastrój muzyki, drżą mury miasta”.
Dlaczego nie uwierzyć, że ten piątek w sierpniu 1964 roku naprawdę zapoczątkował rewolucję lat 60.?
Może jest tak, jak McCartney powiedział Barry’emu Milesowi: „Dla mnie lata 60. są jak przyszłość, jakby się nie wydarzyły. Czuję, że ta dekada dopiero nadejdzie. Znajdujemy się w pewnym zakłóceniu czasu i ona wciąż jest przed nami”.
