Cannabis sativa, fajna roślina
Cannabis sativa to naukowa nazwa wszechstronnej i znanej na całym świecie rośliny. Jedni znają ją z tego, że pozyskuje się z niej roślinę marihuany, inni z suszu konopnego. Roślina Cannabis sativa może być używana jako środek odurzający lub żywność, lek lub materiał budowlany, może być legalna lub nielegalna. A jeśli szukasz suszu najwyższej jakości, odkryj nasz przewodnik po najlepszym suszu konopnym CBD wybranym przez Cannactiva.
W tym wpisie znajdziesz prawdziwy podręcznik o roślinie Cannabis sativa i wszystkich sekretach tej intrygującej rośliny. Odkryj, dlaczego jest tak niezwykła!
Czym jest roślina Cannabis sativa?
Cannabis sativa to gatunek rośliny należący do rodziny okrytonasiennych — czyli roślin wytwarzających kwiaty — zwanej Cannabaceae [1]. W tej rodzinie znajdziemy także chmiel (Humulus lupulus), podstawowy składnik piwa i rodzaj najbliższy Cannabis sativa, ponieważ mają wspólnego przodka, od którego oddzieliły się około 27 milionów lat temu [2, 3].
Jakie jest pochodzenie rośliny Cannabis sativa?
Wszystko wskazuje na to, że roślina Cannabis sativa pochodzi z Azji Środkowej i została udomowiona ponad 10 000 lat temu [2, 3]. W Chinach mieli mnóstwo zastosowań dla wszystkich związków rośliny, w tym jej włókna do tkanin, nasion do ekstrakcji oleju, żywności oraz do celów medycznych, na przykład jako środka znieczulającego [4]. Egipcjanie używali rośliny do leczenia oczu, a Hindusi do leczenia biegunki i w ceremoniach duchowych [5]. To znaczy, że te starożytne kultury używały konopi ze względu na ich włókno i ziarno, a roślinę marihuany ze względu na jej działanie psychoaktywne.
Jeśli chcesz zgłębić historyczne zastosowania konopi, zapraszamy do przeczytania naszego wpisu o historii konopi.
Czy konopie i marihuana to ta sama roślina Cannabis sativa?
Tak, konopie i marihuana to ta sama roślina. To właśnie dlatego wiele osób wciąż jest zdezorientowanych, ponieważ nie do końca rozumieją różnicę między rośliną marihuany a konopiami, nielegalnym narkotykiem a legalną rośliną. Sedno sprawy jest takie, że roślina Cannabis sativa jest dość wszechstronna: wykazuje ogromną zmienność genetyczną i fenotypową, przez co wywodzą się z niej okazy tak różne jak konopie i marihuana.
Roślina Cannabis sativa wykazuje niezwykłą zmienność genetyczną i fenotypową, przez co wywodzą się z niej okazy tak różne jak konopie i roślina marihuany.
Konopie i marihuana to nazwy grup rośliny Cannabis sativa, przy czym między tymi grupami istnieją różnice. Z kolei rośliny konopi przemysłowych są używane do pozyskiwania włókna i ziarna [6], które można wykorzystać do produkcji tekstyliów, materiałów budowlanych, żywności, odzieży lub liny, między innymi. Dlatego rośliny te mają tendencję do bycia wysokimi, z długimi i cienkimi łodygami [7] i wytwarzają nasiona, więc zapylanie jest niezbędne.
Więcej informacji znajdziesz we wpisie o korzyściach konopi dla środowiska i ich zastosowaniu w materiałach ekologicznych.
Natomiast rośliny marihuany są niższe, mają szerokie łodygi [7] i uprawia się je dla kwiatu marihuany produkowanego przez samicę, szyszki, w której występuje obfitość trichomów [8, 9]. Trichomy, których nazwa pochodzi z greckiego słowa oznaczającego „włos”, to małe włoski, w których roślina wytwarza związki takie jak kannabinoidy i terpeny [10].
Różnice między konopiami a marihuaną
Jedną z głównych różnic między marihuaną a konopiami jest to, że pierwsza jest uprawiana ze względu na obecność i ilość związków, zwłaszcza kannabinoidu THC, podczas gdy druga jest uprawiana dla pozyskania włókna i/lub nasion. Roślina Cannabis sativa ma różne odmiany w zależności od pożądanego celu.
Aby dowiedzieć się znacznie więcej na ten fascynujący temat, nie przegap wpisu o różnicach między konopiami a marihuaną.
Cannabis CBD: legalna roślina marihuany
Zasadniczo rośliny marihuany zawierają duże ilości THC i są klasyfikowane jako nielegalny narkotyk do uprawy w celach rekreacyjnych w większości krajów świata. Ale istnieją rośliny Cannabis sativa, które choć nazywane konopiami, są bliższe marihuanie niż konopiom przemysłowym. Tak jest w przypadku niektórych odmian cannabis CBD, z których pozyskuje się susz konopny CBD, czyli marihuanę CBD [11-13].
Ponieważ zawierają bardzo mało THC, susz cannabis CBD uzyskuje prawną nazwę konopi, choć genetycznie jest bliższy roślinom marihuany niż konopiom przemysłowym. Mamy więc prawną definicję Cannabis sativa opartą na zawartości THC w roślinie, która zgrupuje jako konopie zarówno odmiany do pozyskiwania włókna i ziarna, jak i odmiany cannabis bez THC.
Cannabis sativa i jej prawna nazwa: To nie kwestia botaniczna!
Co decyduje o tym, co jest legalnymi konopiami, a co nielegalną marihuaną? Prawna forma Cannabis sativa niekoniecznie kieruje się biologią rośliny. Rośliny Cannabis sativa używane do pozyskiwania CBD mają więcej podobieństw do marihuany niż do konopi przemysłowych, ale uzyskują prawną definicję konopi ze względu na niską zawartość THC. W rzeczywistości można by uznać, że są rodzajem marihuany o niskiej zawartości THC.
Klasyfikacja botaniczna Cannabis sativa
W obrębie jednego gatunku jest kilka grup C. sativa, a niektórzy proponują podgatunki, przez co nomenklatura stała się punktem kontrowersji [15, 16]. Obecnie przyjmuje się, że Cannabis sativa L. jest jednym gatunkiem, a dotychczasowe badania potwierdzają tę hipotezę [2, 3, 14].
W zależności od fenotypu roślina jest marihuaną lub konopiami. Także niektóre regiony genomu rośliny są dość zróżnicowane [12, 17, 18]. To właśnie dlatego roślina może mieć tak wiele różnych zastosowań komercyjnych.
Gatunek rośliny C. sativa ma dużą różnorodność w swoim genomie (DNA) i wyglądzie fizycznym (fenotypie). Z tych powodów można ją wykorzystać w setkach zastosowań.
Rodzaje Cannabis sativa
Poza klasyfikacją botaniczną niektórzy rozróżniają cannabis „sativa” i „indica” ze względu na ich działanie na organizm. Roślina C. sativa jest jednym gatunkiem z grupami w jego obrębie, dlatego nazwy handlowe „sativa” czy „indica” nie są oznaczeniami botanicznymi. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zajrzyj do wpisu o różnicach między cannabis o działaniu sativa i indica. Mamy też wpis o marihuanie Kush.
Składniki rośliny Cannabis sativa
Roślina C. sativa wytwarza ogromną liczbę związków, wśród których są kannabinoidy, terpeny i flawonoidy, między innymi. Najsłynniejszym związkiem jest chyba THC, czyli Δ-9-tetrahydrokannabinol (delta-dziewięć-tetrahydrokannabinol), ponieważ jest dominujący w roślinie marihuany i ma najdłuższą historię zastosowań medycznych i implikacji prawnych w kwestii konopi. Choć w rzeczywistości istnieje około stu kannabinoidów.
Roślina wytwarza związek THC w formie kwasowej, THCA, czyli kwasu Δ-9-tetrahydrokannabinolowego (kwasu delta-dziewięć-tetrahydrokannabinolowego), który po podgrzaniu przechodzi w neutralną formę THC w wyniku procesu chemicznego zwanego dekarboksylacją. THC jest psychoaktywne, to ono wywołuje „haj” (high, w języku angielskim).
Innym znanym kannabinoidem jest CBD, czyli kannabidiol, który podobnie jak THC roślina wytwarza w formie kwasowej, CBDA (kwas kannabidiolowy), i który również pod wpływem ciepła przechodzi w neutralną formę CBD.
Zastosowania terapeutyczne rośliny Cannabis sativa
Zarówno THC, jak i CBD mają potencjał terapeutyczny [23-25], jako leczenie bólu, padaczki, nudności i wymiotów, między innymi [23, 26, 27]. Te możliwości wymagają badań medycznych i naukowych, które obecnie prowadzi wielu badaczy. Oprócz kannabinoidów, terpeny Cannabis sativa również mają potencjał medyczny, wśród którego są właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwdrobnoustrojowe [28-31].
Kannabinoidy i terpeny rośliny Cannabis sativa mają obiecujący potencjał ważnych zastosowań terapeutycznych.
Działanie rośliny Cannabis sativa
Ogólnie działanie po spożyciu C. sativa może się różnić, ale dzieli się na dwie dość duże kategorie: sedatywne lub energetyzujące. Chociaż nazwy marihuana sativa i indica są kojarzone z tymi dwiema kategoriami odczuć, wiemy, że te nazwy nie są związane z chemotypem rośliny [32-35], ani z genotypem [11, 12, 14].
Możliwe, że działanie rośliny wynika z tego, że wszystkie jej związki działają razem, co jest znane jako efekt otoczenia (entourage) [36-39]. Ponieważ roślina wytwarza tak ogromną liczbę związków, a te różnią się proporcjami i kombinacjami w odmianach, normalne jest obserwowanie różnych efektów po spożyciu różnych odmian marihuany.
Ciekawostki i niewiadome do zbadania w roślinie Cannabis sativa
W przyszłości, dzięki eksperymentom podwójnie ślepej próby (w których ani eksperymentator, ani badany nie znają procedury), zrozumiemy, czy chemotyp jest związany z działaniem.
Na razie pozostaje bardzo wiele niewiadomych: Czy działanie konopi u ludzi różni się w zależności od chemotypu rośliny? Czy działanie różni się bardziej przez chemotyp rośliny niż przez fenotyp osoby (np. płeć, rasę, wiek)? Czy działanie różni się bardziej przez chemotyp rośliny niż przez inne czynniki środowiskowe konsumenta (np. godziny snu, aktywność fizyczną, dietę, stan zdrowia, zdrowie psychiczne)?
Zostawiam Cię z pytaniami, które nieustannie sobie zadaję na temat tej fajnej roślinki, która doprowadziła do wojny z narkotykami, do stygmatyzacji społecznej, do rytuałów i ceremonii kulturowych, a ostatnio do światowej eksplozji legalizacji z globalnym przemysłem wartym biliony dolarów. Do następnego razu!
Bibliografia
1. Bell, C.D., D.E. Soltis, and P.S. Soltis, The age and diversification of the angiosperms re-revisited. American Journal of Botany, 2010. 97(8): p. 1296-1303.
2. Ren, G., et al., Large-scale whole-genome resequencing unravels the domestication history of Cannabis sativa. Science Advances, 2021. 7(29): p. eabg2286.
3. McPartland, J.M., W. Hegman, and T. Long, Cannabis in Asia: its center of origin and early cultivation, based on a synthesis of subfossil pollen and archaeobotanical studies. Vegetation History and Archaeobotany, 2019: p. 1-12.
4. Li, H.L., An archaeological and historical account of cannabis in China. Economic Botany, 1973. 28(4): p. 437-448.
5. Russo, E.B., History of cannabis and its preparations in saga, science, and sobriquet. Chemistry & Biodiversity, 2007. 4(8): p. 1614-1648.
6. Ahmed, A.F., et al., Hemp as a potential raw material toward a sustainable world: A review. Heliyon, 2022: p. e08753.
7. Clarke, R. and M. Merlin, Cannabis: evolution and ethnobotany. 2013: Univ of California Press.
8. Sirikantaramas, S., et al., Tetrahydrocannabinolic acid synthase, the enzyme controlling marijuana psychoactivity, is secreted into the storage cavity of the glandular trichomes. Plant and Cell Physiology, 2005. 46(9): p. 1578-1582.
9. Gagne, S.J., et al., Identification of olivetolic acid cyclase from Cannabis sativa reveals a unique catalytic route to plant polyketides. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2012. 109(31): p. 12811-12816.
10. Tanney, C.A., et al., Cannabis glandular trichomes: a cellular metabolite factory. Frontiers in Plant Science, 2021: p. 1923.
11. Sawler, J., et al., The Genetic Structure of Marijuana and Hemp. PloS one, 2015. 10(8): p. e0133292.
12. Vergara, D., et al., Genomic evidence that governmentally produced Cannabis sativa poorly represents genetic variation available in state markets. Frontiers in plant science, 2021: p. 1502.
13. Kovalchuk, I., et al., The Genomics of Cannabis and Its Close Relatives. Annual Review of Plant Biology, 2020. 71.
14. Vergara, D., et al., Widely assumed phenotypic associations in Cannabis sativa lack a shared genetic basis. PeerJ, 2021. 9.
15. Clarke, R.C., The botany and ecology of Cannabis. 1977: Pods Press.
16. Clarke, R.C. and M.D. Merlin, Cannabis domestication, breeding history, present-day genetic diversity, and future prospects. Critical reviews in plant sciences, 2016. 35(5-6): p. 293-327.
17. Pisupati, R., D. Vergara, and N.C. Kane, Diversity and evolution of the repetitive genomic content in Cannabis sativa. BMC genomics, 2018. 19(1): p. 156.
18. Vergara, D., et al., Genetic and Genomic Tools for Cannabis sativa. Critical Reviews in Plant Sciences, 2016. 35(5-6): p. 364-377.
19. Watts, G., Cannabis confusions. Bmj, 2006. 332(7534): p. 175-176.
20. McPartland, J.M., Cannabis systematics at the levels of family, genus, and species. Cannabis and cannabinoid research, 2018. 3(1): p. 203-212.
21. Schultes, R.E., et al., Cannabis: an example of taxonomic neglect. Cannabis and culture, 1975: p. 21-38.
22. McPartland, J.M., Cannabis sativa and Cannabis indica versus “Sativa” and “Indica”, in Cannabis sativa L.-botany and biotechnology. 2017, Springer. p. 101-121.
23. Abrams, D.I., The therapeutic effects of Cannabis and cannabinoids: An update from the National Academies of Sciences, Engineering and Medicine report. European journal of internal medicine, 2018. 49: p. 7-11.
24. Carter, G.T., et al., Cannabis in palliative medicine: improving care and reducing opioid-related morbidity. American Journal of Hospice and Palliative Medicine, 2011: p. 1049909111402318.
25. Rog, D.J., Cannabis-based medicines in multiple sclerosis–a review of clinical studies. Immunobiology, 2010. 215(8): p. 658-672.
26. Detyniecki, K. and L.J. Hirsch, Cannabidiol for epilepsy: trying to see through the haze. The Lancet Neurology, 2016. 15(3): p. 235-237.
27. Friedman, D. and O. Devinsky, Cannabinoids in the treatment of epilepsy. New England Journal of Medicine, 2015. 373(11): p. 1048-1058.
28. Rogerio, A.P., et al., Preventive and therapeutic anti‐inflammatory properties of the sesquiterpene α‐humulene in experimental airways allergic inflammation. British Journal of Pharmacology, 2009. 158(4): p. 1074-1087.
29. Chaves, J.S., et al., Pharmacokinetics and tissue distribution of the sesquiterpene α-humulene in mice. Planta medica, 2008. 74(14): p. 1678-1683.
30. Cox-Georgian, D., et al., Therapeutic and medicinal uses of terpenes, in Medicinal Plants. 2019, Springer. p. 333-359.
31. Salehi, B., et al., Therapeutic potential of α-and β-pinene: A miracle gift of nature. Biomolecules, 2019. 9(11): p. 738.
32. Smith, C.J., et al., The Phytochemical Diversity of Commercial Cannabis in the United States. bioRxiv, 2021.
33. Orser, C., et al., Terpenoid Chemoprofiles Distinguish Drug-type Cannabis sativa L. Cultivars in Nevada. Natural Products Chemistry and Research, 2017. 6(1).
34. Reimann-Philipp, U., et al., Cannabis Chemovar Nomenclature Misrepresents Chemical and Genetic Diversity; Survey of Variations in Chemical Profiles and Genetic Markers in Nevada Medical Cannabis Samples. Cannabis and Cannabinoid Research, 2019.
35. Elzinga, S., et al., Cannabinoids and terpenes as chemotaxonomic markers in cannabis. Nat Prod Chem Res, 2015. 3(181): p. 2.
36. Ferber, S.G., et al., The “entourage effect”: terpenes coupled with cannabinoids for the treatment of mood disorders and anxiety disorders. Current neuropharmacology, 2020. 18(2): p. 87-96.
37. LaVigne, J., R. Hecksel, and J.M. Streicher, In Defense of the “Entourage Effect”: Terpenes Found in Cannabis sativa Activate the Cannabinoid Receptor 1 In Vivo. The FASEB Journal, 2020. 34(S1): p. 1-1.
38. Russo, E.B., Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 2011. 163(7): p. 1344-1364.39. Russo, E.B., The Case for the Entourage Effect and Conventional Breeding of Clinical Cannabis: No “Strain,” No Gain. Frontiers in Plant Science, 2019. 9(1969).
