Korzyści konopi dla środowiska i ich zastosowanie w ekologicznych materiałach
Zastosowanie konopi i ich korzyści
Czy wierzysz, że istnieje roślina, z której można wytworzyć ponad 10.000 produktów konsumpcyjnych? A co powiesz na to, że przez cały XX wiek o tej roślinie zapomniano — czy nie wydaje Ci się to absurdalne? Choć brzmi to niewiarygodnie, wszystko to prawda. A ta roślina, nawiasem mówiąc, nazywa się konopie.
Chodź ze mną odkryć korzyści i zastosowania tej pradawnej rośliny, która wydaje się jedną z najbardziej obiecujących upraw, dzięki którym nasza planeta może stać się bardziej zrównoważona. W tym wpisie z okazji Światowego Dnia Środowiska zyskasz nowe spojrzenie na ekologiczne korzyści konopi.
Ekologiczny potencjał materiałów z konopi
Konopie: wielcy zapomniani ekologii
Konopie były najczęściej wykorzystywaną rośliną w ciągu ostatnich 10.000 lat historii ludzkości.
Żagle statków Krzysztofa Kolumba i pierwsza flaga Stanów Zjednoczonych zostały wykonane z tkaniny konopnej.
Co ciekawe, pierwszy banknot dolarowy wyprodukowano z włókna konopnego — uprawy bardzo wtedy rozpowszechnionej. Mówię „co ciekawe”, bo kilka stuleci później, w 1970 roku, uprawę konopi w USA zakazano ustawą o substancjach kontrolowanych (Controlled Substances Act). Powodem było to, że konopie zawierają niewielkie ilości tetrahydrokannabinolu (THC).
Zakaz obowiązywał przez kilka dekad, ale w 2018 roku uchwalono ustawę rolną z 2018 roku (Farm Bill), która usunęła konopie z listy substancji kontrolowanych i ponownie zezwoliła na ich uprawę w Stanach Zjednoczonych. Z tego powodu przez wiele lat roślina ta leżała zapomniana w szufladzie z substancjami niebezpiecznymi — wielokrotnie i w wielu różnych miejscach na świecie. Wspomniany zakaz doprowadził do stygmatyzacji konopi jako niebezpiecznego narkotyku, którą na szczęście udaje się nam dziś odwracać. Oznaczało to jednak opóźnienie w badaniach i produkcji surowców na bazie konopi, które są zrównoważone zarówno ekonomicznie, jak i ekologicznie.
Komu przyszłoby do głowy, że istnieje roślina, która może zmienić bieg historii ludzkości, a my jej nie badamy i nie znamy jej wystarczająco dobrze?
Co można zrobić z konopi?
Otóż z konopi można zrobić niemal wszystko. Od materiałów tekstylnych, przez plastik, papier, zamienniki drewna, żywność i materiały budowlane, aż po biopaliwa — i wiele innych zastosowań.
Materiały z konopi są nie tylko bardziej zrównoważoną alternatywą, ale w wielu przypadkach lepszym wyborem niż materiały konwencjonalne.
A co najlepsze, materiały z konopi są nie tylko alternatywą, ale naprawdę znacznie bardziej zrównoważoną opcją niż te powszechnie stosowane.
Ekologiczny potencjał konopi nie ogranicza się do produkcji zrównoważonych materiałów. Z konopi pozyskuje się bardzo pożywną żywność dla ludzi, kosmetyki konopne z kannabidiolem, maść konopną z CBD, paszę dla zwierząt i leki.
Zrównoważona uprawa konopi
Konopie to roślina, której uprawa potrzebuje o połowę mniej wody niż bawełna. Co więcej, daje trzy razy większe plony z tej samej powierzchni.
Dodając do tego fakt, że uprawia się je bez użycia pestycydów i że unikamy roślin transgenicznych, dzięki tej uprawie możemy osiągnąć bardzo istotny poziom zrównoważenia.
Możliwe zastosowania konopi i ich ekologiczne wykorzystanie
Mówiąc o zrównoważonym rozwoju, zaczynamy myśleć o tym, jak ogromny wpływ na środowisko ma nasza konsumpcja i jak możemy zmienić bieg spraw na planecie. I tu zastosowania konopi odgrywają szczególną rolę.
Czy dałoby się ograniczyć zużycie plastiku, zastępując go bardziej ekologiczną alternatywą?
Tylko w zeszłym roku wyprodukowano 360 milionów ton plastiku, który pozostanie na naszej planecie od 100 do 1.000 lat, zanim się rozłoży. Czy dałoby się zastąpić plastik i wszystkie problemy wynikające z jego ogromnego zużycia? Owszem — ta technologia już istnieje i jest już stosowana.
Bioplastik z konopi
W biopolimerach z konopi, nazywanych też bioplastikiem z konopi, znajdujemy znacznie bardziej zrównoważoną alternatywę dla plastiku: biopolimery te można używać przez trzy lata, a rozkładają się w zaledwie osiemdziesiąt dni.
Konopie jako materiał budowlany
Czy z konopi można budować? Owszem. Konopie to kluczowy materiał w budownictwie ekologicznym na rzecz bardziej zielonej i zrównoważonej przyszłości.
W przyszłości budynki będą inteligentniejsze i będą w dużym stopniu uwzględniać izolację i oszczędność energii, a także zrównoważony charakter samej budowy, z mniejszym użyciem chemikaliów i materiałów zanieczyszczających środowisko.
Ta koncepcja nosi nazwę Smart Home i może sprawić, że nasze życie i życie planety będą znacznie zdrowsze. Przejście na tego typu zrównoważone budownictwo już się dokonuje, a ta transformacja będzie przybierać na sile.
Beton konopny, czyli hempcrete
Z wody, konopi i wapna można wykonać zarówno sufity, jak i podłogi naszych domów. Materiał ten nazywa się hempcrete — od połączenia angielskich słów hemp (konopie) i concrete (beton).
Hempcrete wytwarza się, mieszając wewnętrzną, zdrewniałą część łodygi konopi, czyli paździerze (ang. hurds lub shives), z wapnem hydratyzowanym i wodą, aż powstanie masa. Masę tę można wlewać do form i pozostawić do wyschnięcia, uzyskując bloczki budowlane.
Hempcrete jest lekki, odporny na ogień i pleśń oraz ma doskonałe właściwości izolacyjne, dlatego chętnie wybiera się go do budowy energooszczędnych budynków.
Czy konopie mogłyby zastąpić drewno?
Plantacja konopi daje tyle samo włókna co cztery plantacje drzew.
Co więcej, z konopi możemy uzyskać drewno (kompozyty) w znacznie krótszym czasie niż z plantacji drzew. To uprawa trwająca 100 dni, wobec średnio 15 lat, przez które rosną drzewa dające drewno.
Czy wiesz, że każdego roku wycina się ponad 70.000 milionów drzew tylko po to, by produkować papier? Do tego trzeba doliczyć wycinkę drzew na opał, meble i materiały budowlane.
Masowa i bezmyślna wycinka drzew zmniejsza bioróżnorodność naszej planety. Jeśli uda nam się ograniczyć zużycie drewna i papieru, zastępując je materiałami z konopi, przyczynimy się do zwiększenia bioróżnorodności, co znacznie poprawiłoby stan ekosystemów i zdrowie planety.
Czym jest kompozyt konopny?
Łącząc włókna konopne z naturalnymi żywicami, otrzymujemy kompozyty, bardzo dobry zamiennik drewna. Włókna konopne służą jako wzmocnienie, które poprawia wytrzymałość i trwałość materiału, a żywica działa jak matryca utrzymująca włókna razem.
Materiał ten nazywa się kompozytem konopnym i wyróżnia się tym, że jest lekki, wytrzymały i trwały. Wykorzystuje się go w wielu zastosowaniach, takich jak produkcja mebli i materiałów budowlanych.
Konopie zamiast benzyny: biopaliwa
A czy moglibyśmy zastąpić benzynę konopiami? Na tym etapie z pewnością już zgadujesz odpowiedź. Oczywiście, że tak! Konopie wymagają trzy razy mniej miejsca niż na przykład kukurydza, inne źródło biopaliwa.
Konopie w przemyśle motoryzacyjnym
Poza możliwym wykorzystaniem w produkcji biopaliw konopie mogą też służyć do wytwarzania materiałów dla przemysłu motoryzacyjnego. Choć samochody zbudowane w całości z konopi nie są jeszcze powszechne, niektórzy producenci samochodów wykorzystali konopie w swoich konstrukcjach, aby skorzystać z ich wyjątkowych właściwości i poprawić efektywność oraz zrównoważony charakter swoich pojazdów.
Istnieją już samochody, przy których budowie wykorzystano konopie. Na przykład w 2018 roku BMW zastosowało włókno konopne w panelu drzwi modelu BMW i3. Włókno konopne jest lżejsze i mocniejsze od tradycyjnych włókien stosowanych do produkcji paneli drzwi samochodowych, co pomaga zmniejszyć całkowitą masę pojazdu i poprawić jego efektywność energetyczną.
Dzięki konopiom można budować lżejsze i bardziej ekologiczne samochody, a jednocześnie ograniczać wpływ ich produkcji na środowisko.
Żywność z konopi: nasiona konopi to superfood!
Konopiami możemy się też odżywiać — i warto wiedzieć, że nie jest to pokarm drugorzędny. Wręcz przeciwnie: wartość odżywcza nasion konopi jest bardzo wysoka.
Nasiona konopi uważa się za superfood. Zawierają 33% białka, co czyni je najbogatszym w białko pokarmem, jaki istnieje — ustępują jedynie soi — i zawierają wszystkie niezbędne aminokwasy. Są też bardzo bogate w fosfor, magnez, wapń, żelazo i cynk.
Konopie są lepiej przyswajalne niż rośliny strączkowe, dlatego białko konopne przewyższa białko sojowe, będąc roślinną alternatywą białkową o dużym potencjale.
Z tych nasion możemy produkować olej konopny, uważany za jeden z najzdrowszych na świecie ze względu na wysoką zawartość niezbędnych kwasów tłuszczowych omega-3 i idealne proporcje między omega-3 a omega-6.
Tkanina konopna
Z włókna konopnego można uzyskać bardzo wytrzymałą tkaninę roślinną o doskonałych właściwościach, która ma wiele zastosowań.
Z konopi wytwarza się tkaniny mniej lub bardziej surowe — do produkcji lin, dywanów i mat, ale też toreb, materiałów, butów, odzieży z konopi, spodni, koszulek…
Konopie jako pasza dla zwierząt
Główne zastosowania konopi w żywieniu zwierząt obejmują produkcję pasz, karmy objętościowej i suplementów diety.
Fitoremediacja
Warto podkreślić, że ekologiczne zalety konopi nie ograniczają się do ich wykorzystania w produkcji ekologicznych i zrównoważonych materiałów. Sama uprawa tej rośliny jest korzystna dla ekosystemu!
Fitoremediacja z użyciem konopi to proces, w którym roślinę tę wykorzystuje się do usuwania zanieczyszczeń z gleby lub wody. Konopie potrafią pochłaniać i metabolizować wiele różnych substancji toksycznych, w tym metale ciężkie, węglowodory i pestycydy, co czyni je skutecznym narzędziem oczyszczania środowiska.
Wykazano, że konopie oczyszczają glebę — użyto ich w Czarnobylu z bardzo dobrymi wynikami — i są bardzo dobrą alternatywą, gdy chodzi o oczyszczanie naszej planety.
W fitoremediacji konopie uprawia się na skażonej glebie lub w skażonej wodzie i pozwala im rosnąć, aż wchłoną zanieczyszczenia ze środowiska. Następnie rośliny się zbiera i usuwa z zanieczyszczonego miejsca, by je bezpiecznie zutylizować. Konopie można też wykorzystywać do oczyszczania ścieków lub ograniczania zanieczyszczenia powietrza.
Należy tu podkreślić, że uprawy konopi przeznaczone na susz konopny lub do produkcji olejku CBD nie są prowadzone w tym celu, ponieważ mogłyby zawierać wysokie stężenia substancji toksycznych, których nie wolno spożywać ani wdychać.
Wizja bardziej zrównoważonej przyszłości z konopiami w roli głównej
Mam nadzieję, że ten krótki przegląd niektórych z tysięcy zastosowań konopi pomógł Ci lepiej poznać cały potencjał rośliny Cannabis sativa. Konopie należy traktować jako narzędzie zmiany, a ich badania warto rozwijać, a zastosowania upowszechniać.
To my, konsumenci, wywołamy tę zmianę na planecie, dlatego to po prostu kwestia postawy: możemy zmienić naszą konsumpcję, a tym samym planetę, na której żyjemy. Konopie są zrównoważoną alternatywą, która może zmienić ten bieg rzeczy. Chcesz być częścią tej zmiany?
