W branży marihuany powszechna jest klasyfikacja według różnic między indica a sativa. Odmiany indica kojarzy się powszechnie z relaksem i łagodzeniem bólu, podczas gdy odmianom typu sativa przypisuje się efekty pobudzające. Jednak podział na indica i sativa jest często nieścisły i mylący. W niniejszym artykule Cannactiva ekspertka Daniela Vergara zgłębia ten temat.
Jeden gatunek botaniczny: Cannabis sativa
Przede wszystkim odniesiemy się do nazwy naukowej, jaką noszą wszystkie rośliny konopi, w tym konopie włókniste i marihuana: Cannabis sativa L. W tym przypadku „sativa” odnosi się do gatunku botanicznego i nie ma żadnego związku z efektem ani odczuciami, jakie wywołuje w organizmie jej spożycie.
Gatunek rośliny Cannabis sativa L. po raz pierwszy opisał Carolus Linnaeus w 1753 roku, który znał rośliny konopi uprawiane w Europie [1]. Kilka lat później, w 1785 roku, Jean-Baptiste Lamarck opisał to, co uważał za inny gatunek rodzaju Cannabis, na podstawie roślin z Indii, które nazwał Cannabis indica [1]. Główna różnica między roślinami C. sativa opisanymi wówczas przez Linnaeusa i Lamarcka wynika z różnic między konopiami a marihuaną, które omawialiśmy przy wcześniejszej okazji.
Obecnie Cannabis sativa jest jednym gatunkiem, a nazwa botaniczna Cannabis indica jest przestarzała. Ponadto odkryto także, że roślina konopi wykazuje dużą zmienność zarówno w materiale genetycznym (zmienność genotypowa), jak i w cechach fizycznych (zmienność fenotypowa) [2–4]. Mimo to słowa „indica” i „sativa” krążą po branży. Ale czy naprawdę istnieją takie grupy w obrębie gatunku C. sativa? i czy te grupy determinują efekty, które odczuwamy po spożyciu rośliny?
Czy w obrębie gatunku Cannabis sativa? istnieją rodzaje konopi?
Tak, gatunek Cannabis sativa ma różne grupy, czyli linie genetyczne. Znamy co najmniej dwie linie roślin typu marihuana, używane medycznie lub rekreacyjnie. Znamy też co najmniej jedną linię roślin typu konopie włókniste [3, 5, 6].
Wiemy również, że roślinę C. sativa można wykorzystać w ogromnej liczbie zastosowań, wśród których są medycyna, żywność, papier, odzież, farby, środki higieny osobistej, materiały budowlane i izolacyjne, tworzywa sztuczne, baterie i biopaliwa, między innymi [7].
Jak widzisz, moglibyśmy budować nasze domy i samochody, zasilać je, myć się, ubierać, jeść i palić z tej samej rośliny. A to wynika z ogromnej zmienności genotypowej i fenotypowej konopi, która pozwala rozwijać różne linie roślin do różnych celów.
Zmienność fenotypowa rośliny Cannabis sativa
Roślina Cannabis sativa wykazuje niezwykłą zmienność fenotypową, czyli różne wyglądy fizyczne. Występuje zmienność wysokości rośliny i cech liścia (np. szerokość i liczba listków) [4], produkcji kannabinoidów i terpenów [8], czasu kwitnienia [9], a także wyglądu szyszek! Cała ta zmienność fenotypowa wyjaśnia, dlaczego roślina jest tak wszechstronna w zastosowaniach.
Zmienność genotypowa rośliny Cannabis sativa
Roślina konopi wykazuje również dużą zmienność genetyczną (w DNA, genomie lub materiale genetycznym). Choć nie przeprowadzono dokładnych porównań, przynajmniej w niektórych częściach genomu Cannabis sativa może mieć większą różnorodność niż inne blisko spokrewnione gatunki roślin [10]. Prawdopodobnie ta zmienność genetyczna konopi prowadzi do ich zmienności fenotypowej, która z kolei znów prowadzi do wielości zastosowań rośliny.
„Sativa” kontra „indica”: tylko po to, żeby nas zmylić
Z powodu wszystkiego, co wyjaśniono powyżej, C. sativa jest jednym gatunkiem, a grupy „indica” lub „sativa” szyszek o określonych cechach fenotypowych nie są poprawne.
Cechy fizyczne (fenotyp) konopi nie są dobrym wskaźnikiem efektu, jaki mogą wywołać w organizmie.
Nie da się sklasyfikować efektu, jaki wywoła w organizmie spożycie marihuany lub konopi CBD, wyłącznie na podstawie kształtu lub koloru liści, wysokości rośliny czy bogactwa jakiegoś składnika typu kannabinoid lub terpen.
Nazwy „sativa” i „indica” są nieprecyzyjne
Po pierwsze wiemy, że obecna klasyfikacja na „sativa” i „indica” nie jest związana z chemotypem ani ze związkami chemicznymi zawartymi w roślinie [8]. Zestaw związków występujących w roślinie nazwanej handlowo „sativa” jest całkowicie niezależny od związków występujących w innej roślinie również potocznie nazywanej „sativa” lub w jakiejś nazywanej „indica”. Innymi słowy, związki biochemiczne wytwarzane przez roślinę są niezależne od grup handlowo przypisywanych efektowi indica i sativa [8].
Dlatego nie istnieje określona morfologia konopi, która determinowałaby jej profil kannabinoidowy, terpenowy lub flawonoidowy, co uniemożliwia sklasyfikowanie jej na oko jako efekt sativa (pobudzający) lub indica (relaksujący). To znaczy, że te grupy handlowe nie opierają się na chemotypie rośliny, a inne cechy fenotypowe, takie jak wysokość czy cechy liścia, są niezależne od chemotypu. Pozostaje więc wątpliwość, czy te nazwy handlowe rzeczywiście opisują efekty po spożyciu różnych odmian C. sativa.
Ponadto rośliny określane jako „sativa” lub „indica” niekoniecznie są ze sobą spokrewnione w swoim genomie. Te nazwy mogą być całkowicie niezależne od pokrewieństwa między osobnikami. Dlatego dwie rośliny „sativa” mogą być spokrewnione genetycznie w takim samym lub mniejszym stopniu co „sativa” z „indica” [3, 6].
Efekt indica lub sativa nie ma związku z zawartością kannabinoidów, takich jak THC czy CBD
Wygląda na to, że ani zawartość THC, ani zawartość CBD czy innych kannabinoidów nie determinują relaksującego lub pobudzającego efektu konopi. Potrzeba wielu badań, aby zrozumieć zależność między związkami konopi, ich kombinacjami i efektami, jakie wywołują po spożyciu.
Różne cechy fenotypowe, takie jak kolor rośliny, rozmiar i kształt liści, ilość i rodzaj zawartych kannabinoidów i terpenów, wysokość i rzekome pochodzenie, nie są skorelowane z tymi grupami „sativa” lub „indica” [4].
Te cechy fizyczne nie są ze sobą powiązane, a w wyniku biologicznego procesu rekombinacji te powiązania mogą się zerwać, jeśli w ogóle kiedykolwiek istniały. Zatem wysoka roślina z wąskim liściem może mieć wysoką zawartość THC, a niska roślina z szerokim liściem również może być bogata w THC i być może obie mogą wywoływać podobny efekt. Wszystkie te cechy są niezależne. Innymi słowy, możesz być wysoki, z niebieskimi oczami i brązowymi włosami; albo wysoki, z brązowymi oczami i czarnymi włosami. Te cechy są niezależne od siebie nawzajem.
Dlatego „sativa” i „indica” to terminy handlowe używane przez sprzedawców suszu konopnego do określenia sedatywnego lub energetyzującego efektu marihuany, ale niekoniecznie odpowiadają określonej morfologii lub składowi, ani nie są dobrym wskaźnikiem rodzaju czy ilości kannabinoidów. Nie wiadomo też, czy te nazwy handlowe rzeczywiście odnoszą się do efektów, jakie wywołuje produkt po spożyciu, ponieważ brakuje na ten temat badań. To samo dotyczy tzw. „hybryd”, które rzekomo są krzyżówkami „sativa” i „indica”.
„Sativa” i „indica” to terminy handlowe używane przez sprzedawców suszu konopnego lub dyspensery do określenia sedatywnego lub energetyzującego efektu marihuany, ale niekoniecznie odpowiadają określonej morfologii lub składowi.
Jak pogrupować efekty spożycia odmiany konopi?
Jak więc mamy grupować lub określać efekty, których szukamy, gdy chcemy spożyć jakąś odmianę C. sativa? Jest całkiem zrozumiałe, że konsumenci konopi (C. sativa), zwłaszcza ci, którzy szukają korzyści medycznych, chcą określić efekty, które chcą uzyskać ze spożycia rośliny. Dlatego niektóre dyspensery przyjęły pewien język, jak odmiany, po których czujesz się aktywny i energiczny lub bierny i spokojny, zamiast sativa i indica.
Być może mniej mylące byłoby opisywanie odmian przymiotnikami określającymi, jak się po nich czujemy, takimi jak „energetyzująca” czy „sedatywna”, zamiast używania nazw sativa, indica czy hybryda.
Ponadto istnieje wiele innych czynników, które mogą wpływać na to, jak człowiek się czuje po spożyciu marihuany, takich jak odmiana i sposób spożycia. Konsumenci marihuany powinni eksperymentować, aby znaleźć to, co działa na nich najlepiej.
Czy istnieją związki konopi powiązane z efektem relaksującym i pobudzającym?
Roślina Cannabis sativa produkuje wiele związków, wśród których kannabinoidy, terpeny i flawonoidy, między innymi, a wiele z nich może być powiązanych z różnymi efektami w organizmie. Jednak w C. sativa, nie wiemy dokładnie, które fitozwiązki odpowiadają za poszczególne efekty, zwłaszcza że roślina wytwarza ich bardzo wiele, a odmiany różnią się rodzajem, ilością i zestawem tych związków.
Konopie wytwarzają dużą różnorodność związków, takich jak kannabinoidy i terpeny, których wzajemne oddziaływanie mogłoby prowadzić do różnych efektów w organizmie. To właśnie nazywa się efektem otoczenia (entourage).
Efekt otoczenia (entourage): klucz do relaksujących lub pobudzających efektów konopi?
Niektórzy proponują efekt otoczenia (entourage) (entourage effect, po angielsku) jako zestaw związków działających jednocześnie, aby wywołać określony efekt [11, 12]. Wszystkie związki wytwarzane przez roślinę, których mogą być setki, w zależności od sposobu liczenia, mogłyby działać wspólnie, aby wywołać efekt nazwany „efektem otoczenia”.
Choć nie mamy jeszcze wiarygodnych dowodów potwierdzających ten efekt otoczenia, wiemy, że CBD i THC mogą mieć przeciwstawne działanie w naszym układzie endokannabinoidowym. Wiadomo także, że spożywanie samego izolowanego THC może być mało przyjemne, a odczucia poprawiają się, gdy podaje się je razem z CBD [13, 14]. Wyniki te sugerują, że przynajmniej te dwa kannabinoidy mogą działać zgodnie, aby wywołać określone efekty.
Anegdotycznie mówi się, że mogą istnieć odmiany, które mimo mniejszej ilości THC, na przykład tylko 18 %, mogą być bardziej psychoaktywne niż inne odmiany z większą ilością THC, na przykład 28 %. Mogłoby to wynikać z obecności innych związków, w tym CBD i terpenów. Oczywiście te anegdoty trzeba zbadać metodycznie, aby zrozumieć, czy rzeczywiście jest to możliwe.
Chemotypy Cannabis sativa do klasyfikacji typów roślin i ich efektów
Odmiany konopi różnią się swoimi chemotypami, czyli składem chemicznym, takim jak wytwarzane kannabinoidy i terpeny. Od tych związków w dużej mierze zależy efekt, jaki roślina wywoła w organizmie. Choć niektórzy proponują klasyfikować rośliny za pomocą swego rodzaju „kodu kreskowego” wskazującego zestaw zawartych związków i ich obfitość, czy będzie to najlepszy sposób klasyfikacji tych roślin?
To pytanie pojawia się z kilku powodów. Po pierwsze dlatego, że w roślinie znajdujemy coraz więcej różnych związków. Są nowe kannabinoidy, takie jak THCP [15], a ostatnim, który pojawił się w moim życiu w zeszłym tygodniu, był HHC! Co więc, jeśli za kilka lat, a może jutro, odkryjemy kolejny nowy związek? Czy ten nowy związek zepsułby nam wtedy klasyfikację według chemotypu? A co, jeśli istnieje związek, którego laboratorium nie zdołało zmierzyć, bo występuje w bardzo małych ilościach, czy zepsułoby to wtedy nasz schemat klasyfikacji?
Czy naprawdę wiemy, jaki efekt mają składniki konopi w organizmie?
Wreszcie nie wiemy dokładnie, jak te związki działają w organizmie i czy naprawdę mają duży wpływ na nasze odczucia. Na przykład wiemy, że w działaniu alkoholu są różnice w zależności od tego, czy jedliśmy, od nastroju, a nawet od płci [16, 17] i rasy [18]. Czy istnieje to także w przypadku spożycia konopi?
Innymi słowy, czy efekt konopi byłby inny, gdyby przyjąć je po jedzeniu lub gdy nie spaliśmy? A co do tego związku w małych ilościach, o który pytaliśmy powyżej, czy będzie miał wpływ na nasze odczucia, mimo niewielkich ilości?
Istnieje wiele innych czynników, które mogą wpływać na to, jak człowiek się czuje po spożyciu marihuany. Konsumenci marihuany powinni eksperymentować, aby znaleźć to, co działa na nich najlepiej.
W miarę postępu badań nad Cannabis sativa poznamy też więcej odpowiedzi na te niewiadome. Mam nadzieję, że ten tekst o potocznych nazwach „indica” i „sativa” przypadł Ci do gustu i że masz ochotę dowiedzieć się więcej o tej interesującej roślince.
Źródła
- Watts, G., Science commentary: Cannabis confusions. BMJ: British Medical Journal, 2006. 332(7534): p. 175.
- Kovalchuk, I., et al., The Genomics of Cannabis and Its Close Relatives. Annual Review of Plant Biology, 2020. 71.
- Vergara, D., et al., Genetic and Genomic Tools for Cannabis sativa. Critical Reviews in Plant Sciences, 2016. 35(5-6): p. 364-377.
- Vergara, D., et al., Widely assumed phenotypic associations in Cannabis sativa lack a shared genetic basis. PeerJ, 2021. 9.
- Vergara, D., et al., Genomic evidence that governmentally produced Cannabis sativa poorly represents genetic variation available in state markets. Frontiers in plant science, 2021: p. 1502.
- Sawler, J., et al., The Genetic Structure of Marijuana and Hemp. PloS one, 2015. 10(8): p. e0133292.
- Ahmed, A.F., et al., Hemp as a potential raw material toward a sustainable world: A review. Heliyon, 2022: p. e08753.
- Smith, C.J., et al., The Phytochemical Diversity of Commercial Cannabis in the United States. bioRxiv, 2021.
- Stack, G.M., et al., Season‐long characterization of high‐cannabinoid hemp (Cannabis sativa L.) reveals variation in cannabinoid accumulation, flowering time, and disease resistance. GCB Bioenergy, 2021. 13(4): p. 546-561.
- Pisupati, R., D. Vergara, and N.C. Kane, Diversity and evolution of the repetitive genomic content in Cannabis sativa. BMC genomics, 2018. 19(1): p. 156.
- Russo, E.B., Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. British Journal of Pharmacology, 2011. 163(7): p. 1344-1364.
- McPartland, J.M. and E.B. Russo, Cannabis and cannabis extracts: greater than the sum of their parts? Journal of Cannabis Therapeutics, 2001. 1(3-4): p. 103-132.
- Carter, G.T., et al., Cannabis in palliative medicine: improving care and reducing opioid-related morbidity. American Journal of Hospice and Palliative Medicine, 2011: p. 1049909111402318.
- Calhoun, S.R., G.P. Galloway, and D.E. Smith, Abuse potential of dronabinol (Marinol®). Journal of psychoactive drugs, 1998. 30(2): p. 187-196.
- Citti, C., et al., A novel phytocannabinoid isolated from Cannabis sativa L. with an in vivo cannabimimetic activity higher than Δ9-tetrahydrocannabinol: Δ9-Tetrahydrocannabiphorol. Scientific reports, 2019. 9(1): p. 1-13.
- Kerr-Corrêa, F., et al., Patterns of alcohol use between genders: A cross-cultural evaluation. Journal of Affective Disorders, 2007. 102(1-3): p. 265-275.
- Thomasson, H.R., Gender differences in alcohol metabolism. Recent developments in alcoholism, 2002: p. 163-179.
- Lee, H., et al., Asian Flushing: Genetic and Sociocultural Factors of Alcoholism Among East Asians. Gastroenterology Nursing, 2014. 37(5): p. 327-336.
