Krok naprzód w stronę dekryminalizacji i legalizacji marihuany w Europie
Publikacja konkluzji Rady Unii Europejskiej z jej najbardziej postępowym podejściem do kwestii narkotyków
W stronę legalizacji marihuany w Europie
Rada Unii Europejskiej prezentuje swoje najbardziej postępowe stanowisko w polityce narkotykowej, zatwierdzając nowe podejście do narkotyków oparte na prawach człowieka.
Europa zmierza w nowym kierunku: polityka narkotykowa zakorzeniona w prawach człowieka
W konkluzji Rady, Council conclusions on human rights-based approach in drug policies, uznaje się prawo państw do dekryminalizacji posiadania narkotyków na własny użytek i ochrony zdrowia swoich obywateli. Rada jest głównym organem ustawodawczym Unii Europejskiej, a jej decyzje mają bezpośredni wpływ na politykę jej państw członkowskich. Jej siła nadaje tej wiadomości rozmiar i wagę.
Dokument wzywa państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE) do opracowania polityki narkotykowej, która chroni i promuje prawa człowieka, ogranicza dyskryminację i stygmatyzację oraz umożliwia dobrowolny dostęp do usług takich jak profilaktyka, programy oparte na dowodach, redukcja ryzyka i szkód, wczesne wykrywanie i interwencje, poradnictwo, leczenie, rehabilitacja i reintegracja społeczna osób używających narkotyków.
Zachęca się również państwa członkowskie do wspólnej oceny wpływu przymusowych sankcji i wymiaru sprawiedliwości w sprawach narkotykowych, zwłaszcza w odniesieniu do grup marginalizowanych i wrażliwych.
Krótko mówiąc, konkluzja Rady opowiada się za nowym podejściem do polityki narkotykowej w Europie, bardziej realistycznym i solidniejszym, opartym na danych i dowodach naukowych. Celem jest promowanie polityki narkotykowej uwzględniającej prawa człowieka, z poszanowaniem różnorodności, równości i włączenia wszystkich obywateli, oraz promowanie skutecznej reakcji rządów.
Prace zainicjowały Czechy, które kierowały Horyzontalną Grupą Roboczą ds. Narkotyków Rady podczas sześciomiesięcznej prezydencji w Unii Europejskiej. Konkluzja Rady została opublikowana 8 grudnia 2022 roku i uzyskała poparcie Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.
Jakie rodzaje narkotyków chce regulować Unia Europejska?
W tej konkluzji Rady europejskiej nie określono żadnego konkretnego rodzaju narkotyku, ani marihuany, ani narkotyków syntetycznych, ani syntetycznych kannabinoidów, ani żadnego innego rodzaju. To pierwszy krok, który ma posłużyć do stworzenia wspólnej platformy wszystkich państw europejskich w celu ponownego rozważenia polityki narkotykowej.
Oczywiście nie wszystkie narkotyki są takie same ani nie mają tego samego wpływu i rzeczywistości społecznej. W interesującej nas kwestii zobaczymy, co grupa robocza mówi o europejskiej regulacji konopi.
Polityka dotycząca konopi w Europie
Skończyć z wojną z narkotykami i promować politykę zakorzenioną w prawach człowieka
Obecnie każde państwo europejskie ma inne przepisy dotyczące konopi, co nie ma sensu. I nie zrozum źle tego stwierdzenia: dobrze, że każde państwo jest własnym suwerenem, ale są prawa niesprawiedliwe, bo nie opierają się na danych naukowych, lecz na stygmacie społecznym, dyskryminując w ten sposób część obywateli i naruszając prawa człowieka. A właśnie to chce naprawić nowa perspektywa w polityce narkotykowej. A spośród wszystkich narkotyków, i to jest osobista opinia –podyktowana szeroką wiedzą i doświadczeniem w branży; wydaje mi się, że marihuana jest najbardziej niesprawiedliwie kryminalizowanym narkotykiem.
Stygmat i europejska hipokryzja wobec konopi
Europejska polityka narkotykowa dotycząca konopi zawsze była hipokrytyczna, kierując się arbitralnymi kryteriami i nieaktualnymi danymi naukowymi. Na początek przez wiele lat polityka ta opierała się na Jednolitej konwencji Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 1961 roku, w której konopie i ich żywica (haszysz) zostały sklasyfikowane na liście IV narkotyków, na równi z heroiną! Naukowo rzecz biorąc, konopie są co najmniej bezpieczniejsze niż opiaty, ponieważ nie istnieje ryzyko śmierci związane z ich spożywaniem. Ale dopiero w grudniu 2020 roku (prawie 60 lat później!) ten absurd został poprawiony i zagłosowano za usunięciem marihuany z listy narkotyków.
Coś zmienia się na starym kontynencie
Tylko na kontynencie europejskim istnieje ogromne zróżnicowanie w regulacji rynku konopi rekreacyjnych: różne przepisy i sankcje, różny stopień przyzwolenia i śmieszne prawne limity THC.
W ostatnim roku widzieliśmy, jak różne kraje europejskie zmieniały swoje przepisy dotyczące konopi: propozycja uregulowania rekreacyjnych konopi w Niemczech, legalizacja sprzedaży suszu konopnego CBD we Francji, podniesienie prawnego limitu THC do 1 % w Czechach, legalizacja konopi zatwierdzona na Malcie, a Luksemburg również pracuje nad drogą do legalizacji niemedycznych konopi.
To tylko niektóre przykłady wielkich zmian zachodzących obecnie na poziomie europejskim w kwestii konopi. Ale widzieliśmy też, że te próby legalizacji konopi kończą się porażką w biurokracji, braku solidnych ram prawnych i nadmiarze regulacji.
Wszystko to odzwierciedla złożoność rynku konopi w czasach współczesnych: z jednej strony nie można wykluczyć możliwości problematycznego używania konopi, które może wiązać się z ryzykiem dla zdrowia, ale susz konopny CBD i haszysz CBD znajdują się w szarej strefie (mając minimalny odsetek THC i nie można im przypisać działania odurzającego). Jak ustala się, jaki limit THC jest bezpieczny? Czy inne narkotyki, jak alkohol, nie są uregulowane? Kto ma prawo decydować w sposób świadomy, jakie narkotyki wprowadzać do własnego ciała?
Zmiany w prawie dotyczącym marihuany w różnych krajach Europy
W ostatnich latach zaobserwowano znaczącą zmianę w polityce dotyczącej konopi w kilku krajach europejskich, wyznaczającą ruch w stronę regulacji i dekryminalizacji ich rekreacyjnego użycia przez dorosłych. Poniżej opisujemy kilka wybitnych przykładów:
Niemcy
Z dniem 23 lutego 2024 roku niemiecki parlament głosuje za legalizacją marihuany w Niemczech. Nowa ustawa przewiduje samodzielną uprawę konopi z THC i dystrybucję marihuany za pośrednictwem prywatnych klubów cannabis. Model jest dość podobny do modelu hiszpańskich stowarzyszeń cannabis.
W ten sposób Niemcy dołączają do rosnącej listy krajów, które zdekryminalizowały lub zalegalizowały rekreacyjne używanie marihuany. Legalizacja konopi w Niemczech stanowi ważną zmianę w polityce narkotykowej kraju i w Europie, a oczekuje się, że będzie miała znaczący wpływ na niemiecką gospodarkę i społeczeństwo.
Luksemburg
Od 2018 roku Luksemburg zalegalizował używanie konopi do celów rekreacyjnych, pozwalając dorosłym na posiadanie w domu do czterech roślin marihuany. Ponadto zezwala się na sprzedaż nasion konopi bez ograniczeń co do ilości czy poziomu THC, psychoaktywnego składnika rośliny.
Malta
Pod koniec zeszłego roku Malta podjęła podobny krok, legalizując konopie. Ustawa określa limit posiadania na 7 gramów i zezwala na uprawę do czterech roślin w domu na użytek osobisty. Dozwolone jest też używanie w prywatnych stowarzyszeniach non-profit liczących maksymalnie 500 członków. Zabronione jest jednak używanie w miejscach publicznych.
Portugalia
W 2001 roku Portugalia zdekryminalizowała posiadanie do 25 gramów marihuany i jej osobiste używanie. Ponadto dopuszczono terapeutyczne zastosowanie rośliny.
Czechy
Choć konopie nadal są w Czechach nielegalne, od 2010 roku przestały być uznawane za przestępstwo. Posiadanie do 10 gramów lub pięciu roślin nie jest karane, o ile służy użytkowi osobistemu.
Holandia
Holandia przyjęła wyjątkową politykę, która pozwala na używanie w Coffee Shopach z licencją rządu. Ponadto dopuszcza się sprzedaż w sklepach i posiadanie do 5 gramów. Przepisy pozwalają też na uprawę do 5 roślin bez konsekwencji prawnych, o ile służy użytkowi osobistemu. Terapeutyczne stosowanie konopi jest w tym kraju całkowicie legalne.
Te zmiany w polityce dotyczącej konopi w Europie odzwierciedlają tendencję do większej tolerancji wobec regulacji używania i legalizacji konopi, zarówno do użytku rekreacyjnego, jak i terapeutycznego. Każdy kraj przyjął w tym zakresie różne podejścia, szukając równowagi między wolnością jednostki a ochroną zdrowia publicznego.
Propozycja regulacji rekreacyjnych konopi w Europie
Czym jest dekryminalizacja konopi?
Dekryminalizacja konopi odnosi się do zmian legislacyjnych dotyczących drobnych, osobistych i niezwiązanych z przemocą czynności związanych z konopiami. Innymi słowy, gdy osoba nabywa określoną substancję w celu osobistego używania lub posiadania, nie powinna ponosić konsekwencji karnych ani prawnych. Tak definiuje się dekryminalizację narkotyków, jaką znamy dzisiaj.
W tym kierunku konkluzja Rady stanowi: „... Zgodnie z konwencjami Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie kontroli narkotyków państwa mogą rozważyć alternatywne środki niezwiązane z pozbawieniem wolności dla osób oskarżonych o drobne przestępstwa narkotykowe niezwiązane z przemocą i mogą zapewnić, zgodnie z krajowymi systemami konstytucyjnymi, prawnymi i administracyjnymi, alternatywy lub dodatkowe środki w odniesieniu do skazania lub kary”.
O dekryminalizacji marihuany w Europie
Cannactiva, sklep z CBD, uzyskała na wyłączność dostęp do materiałów roboczych grupy ds. narkotyków dotyczących konopi, przedstawionych w Radzie Unii Europejskiej. Raport ten przedstawia istotne wyzwania polityczne dla przestrzegania prawa międzynarodowego i europejskiego dotyczącego konopi, ukazując potrzebę dekryminalizacji i uregulowania używania niemedycznych konopi.
Dokument, opracowany przez Kenzi Riboulet-Zemouli, niezależnego badacza specjalizującego się w konopiach, mieszkającego w Barcelonie, związanego z Cannabis Hub; oraz we współpracy z Benjaminem-Alexandrem Jeanroy, przedstawia interesującą analizę karania za posiadanie konopi w różnych krajach europejskich.
W Europie spotykamy systemy bardzo represyjne, z dekryminalizacją de facto. Dobrymi przykładami są polityki przyjęte przez Francję i Holandię. We Francji organy policji mają swobodę skierowania (lub nie) sprawy na drogę karną po wykryciu posiadania niewielkich ilości marihuany. Z kolei Holendrzy mogą „praktykować dekryminalizację” (lub nie): prawo przewiduje element karny, ale w praktyce może nie być kary. W obu przypadkach kryminalizacja jest zawsze możliwa.
Pokazano też przykłady krajów nieco mniej represyjnych: Hiszpania jako przykład sankcji zależnych od uznania policji, Portugalia i Czechy z uznaniem administracyjnym i sankcyjnym oraz Polska z uznaniem w systemie karnym. W wielu z tych przypadków kryminalizacja posiadania konopi na własny użytek się utrzyma.
11 sposobów regulacji konopi w Unii Europejskiej
Wewnętrzny dokument roboczy o konopiach, do którego dostęp uzyskała Cannactiva, ukazuje brak skutecznych inicjatyw politycznych w tej materii i omawia 11 opcji wdrożenia polityki narkotykowej w ramach międzynarodowych i europejskich ram prawnych, niektóre bardziej godne polecenia niż inne.
W swojej analizie ekspert Riboulet-Zemouli ocenia dwie bezpieczne opcje polityki narkotykowej, które mogłyby zostać wdrożone w sposób bezpieczny, ale wskazuje też złe pomysły, pokazując, jak niektóre polityki mogą mieć wręcz perwersyjne skutki dla ludzi.
Ostatecznie każde państwo zdecyduje o własnej polityce dotyczącej konopi i weźmie pod uwagę, że wszelkie nakładane ograniczenia muszą być uzasadnione i nie mogą mieć charakteru dyskryminacyjnego.
Legalność marihuany w Europie i jej regulacja: jaki będzie następny krok?
Publikacja konkluzji Rady Unii Europejskiej jest przyjmowana przez wielu jako niezwykle obiecująca wiadomość, zapowiadająca poprawę w podejściu do takich tematów jak nadużywanie narkotyków czy kontrolowany dostęp do niektórych substancji, i oczekuje się, że posłuży jako podstawa do wspierania platformy reformy polityki narkotykowej w zakresie legalnej marihuany.
Kenzi Riboulet-Zemouli, badacz międzynarodowej polityki narkotykowej i główny autor raportu o konopiach przedstawionego w Radzie Unii Europejskiej, a także aktywista z dziesięcioletnim stażem w ONZ, wyraził entuzjazm, że to europejskie stanowisko uruchomi reformy na rzecz koniecznej modernizacji polityki narkotykowej na starym kontynencie.
