Sytuacja polityczna konopi we Francji: wywiad z Benjaminem-Alexandrem Jeanroyem

Wywiad z Benjaminem-Alexandrem Jeanroyem, ekspertem od polityki konopnej we Francji

Benjamin-Alexandre Jeanroy jest jednym z czołowych ekspertów od polityki konopnej we Francji i w Europie. Studiował nauki polityczne na Sciences Po w Paryżu oraz studia międzynarodowe nad pokojem na Uniwersytecie Pokoju w Kostaryce, podlegającym ONZ. Pracował w ONZ, zanim założył swoją firmę konsultingową specjalizującą się w konopiach, Augur Associates.

Dlaczego zajmujesz się sektorem konopnym?

Myślę, że po pierwsze zawsze mnie to pasjonowało jako konsumenta. A potem sądzę, że to przez moją pracę w stosunkach międzynarodowych, badając nierówności między globalnym Południem a Północą. Poznawanie tego, jak na początku ustanowiono ogólne ramy dotyczące konopi, a potem jak je stworzono — myślę, że to zapoczątkowało moją pasję do polityki narkotykowej.

Jaka jest sytuacja polityczna konopi CBD we Francji?

W 2018 roku we Francji zaczęły pojawiać się pierwsze sklepy z CBD i od tamtej pory były wzloty i upadki w przepisach regulujących sprzedaż CBD. Historycznie we Francji mamy bardzo silną branżę konopi przemysłowych. Pierwotnie francuskie stowarzyszenia plantatorów konopi nie chciały mieć nic wspólnego z suszem konopnym CBD (w którym znajduje się CBD i inne kannabinoidy — uwaga redakcji), ponieważ uważały, że jego regulacja może zagrozić ich pracy. Dlatego francuscy plantatorzy konopi przemysłowych aktywnie próbowali utrzymać status quo. Ale nie zdołali powstrzymać zmiany, a teraz są bardzo zainteresowani suszem CBD.

Czy rząd francuski jest zainteresowany legalizacją suszu konopnego CBD?

Rząd jest niechętny, bo tak naprawdę chodzi o to, by nie sprawiać wrażenia, że legalizuje się konopie jako takie, z powodu symbolicznej siły kwiatu, czyli szyszki. Także dlatego, że Macron tak naprawdę nie ma kontroli nad policją i musi dawać jej korzyści oraz robić tylko takie rzeczy, które nie będą się zbytnio kłócić z nią ani z jej kulturą. Dlatego Francja niechętnie podchodzi do legalizacji suszu konopnego CBD, mimo że potrzebne zmiany można by łatwo wprowadzić. Mamy wszystkie narzędzia, by taka regulacja CBD we Francji została przeprowadzona, ponieważ trzy lata temu powstał raport w Zgromadzeniu Narodowym, pod dużym wpływem raportu naszej firmy konsultingowej Augur Associates. A w listopadzie tego samego roku, 2022, została przyjęta kolejna rezolucja przez francuski Senat.

Co dokładnie zatwierdził francuski Senat w sprawie konopi w listopadzie 2022 roku?

Rezolucja proponowała pełną legalizację CBD we wszystkich odmianach, rozwój i wsparcie innowacyjnego i zrównoważonego sektora rolno-przemysłowego dla lokalnych plantatorów konopi przemysłowych, a także działania w zakresie porządku publicznego na rzecz konsumenta produktów pochodnych konopi. Treść jest dość podobna do tej zaproponowanej w Zgromadzeniu Narodowym – uwaga redakcji.

Rezolucja jest symbolicznie wspaniała, bo zmierza we właściwym kierunku, uwzględniając większość zaleceń, które znalazły się już we wspomnianym raporcie Zgromadzenia Narodowego. Ale rządzący politycy są jeszcze daleko od wprowadzenia tych zaleceń w życie, a nawet od rozważenia ich zastosowania.

Co firmy zajmujące się CBD i ich klienci powinni wyciągnąć z rezolucji francuskiego Senatu?

To znaczy, że we Francji nadal mamy bardzo złożoną sytuację, zwłaszcza dla producentów i dystrybutorów konopi CBD, ponieważ sprzedaż jakiegokolwiek rodzaju suszu konopnego CBD nadal jest oficjalnie zakazana. Na razie CBD można we Francji sprzedawać, bo czekamy na wyrok sądu w tej sprawie, który wciąż jest w toku. Po bardzo śledzonej sprawie KanaVape rząd musiał uznać, że CBD jest legalne. Ale tak naprawdę opublikował kolejny dekret, co pomogło pod wieloma różnymi względami. Na przykład przeszliśmy z legalnego limitu THC wynoszącego 0,2 do 0,3 %, i rozszerzyliśmy listę dostępnych nasion konopi. Zrobiono też kilka innych rzeczy, choć nadal zakazana jest sprzedaż suszu konopnego CBD bezpośrednio konsumentom. Zostało to zaskarżone do sądu, który wydał szybki wyrok w kwestii formy i powiedział: „to pilne, więc zezwalamy na takie zachowanie, dopóki nie dojdziemy do ostatecznej decyzji” – co jeszcze nie nastąpiło. Tak, teraz są sklepy sprzedające CBD klientom końcowym, ale one też czekają na decyzję sądu, której oczekuje się przed końcem roku. Zalecenia rapporteur public szły w kierunku zezwolenia na sprzedaż bezpośrednio konsumentom (we Francji rapporteur public to magistrat będący członkiem sądu administracyjnego lub Trybunału ds. Konfliktów, który publicznie występuje na rozprawie, by przeanalizować spór i zaproponować rozwiązanie – uwaga redakcji). Jeśli jednak wyrok nadal będzie głosił, że nie mogą sprzedawać CBD, francuskie sklepy z CBD będą musiały znów się zamknąć, a cała sprawa może ponownie trafić do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Proces jeszcze się nie zakończył.

Jak uregulowane jest we Francji rekreacyjne spożycie konopi?

To pytanie jest tym, co nazywamy wyborczym wężem: zawsze wraca, ale nigdy nie zostaje rozstrzygnięte. Zanim Macron został po raz pierwszy wybrany, zdawał się nie sprzeciwiać kwestii legalizacji rekreacyjnych konopi we Francji. Potem stopniowo, w miarę rozwoju pierwszej kampanii, zmieniał stanowisko. W końcu przedstawił projekt, który jest formą dekryminalizacji, ale w rzeczywistości tylko pogorszył obecny proces.

Dlaczego mówisz, że sytuacja konopi we Francji się pogorszyła?

Projekt ustawy Macrona nie wyeliminował możliwości, że ktoś zostanie zatrzymany lub uwięziony za palenie jointa albo za samo posiadanie kilku gramów marihuany. We Francji to policja gendarmerie decyduje, czy dasz mandat, czy zatrzymasz. I oczywiście ci, których przyłapują publicznie, to ludzie, którzy nie mogą palić w domu. Zazwyczaj są to młodzi ludzie z imigranckim pochodzeniem, mieszkający w obszarach zubożałych ekonomicznie. Stworzyło to nowy problem w postaci poważnego zadłużenia ludzi i ich rodzin. To trochę kwestia sprawiedliwości społecznej.

Czy na horyzoncie widać jakąś zmianę polityki konopnej we Francji?

Na razie perspektywa zmiany francuskiej polityki konopnej jest wyjątkowo odległa. Powiedziałbym nawet, że jeśli teraz doszłoby do jakiejkolwiek zmiany, prawdopodobnie byłaby straszna, ponieważ poziom wiedzy na ten temat wśród naszej klasy politycznej jest wyjątkowo niski. Nawet osoby opowiadające się za legalizacją po lewej stronie sceny politycznej często tkwią w słownictwie i sposobie myślenia dawnych czasów. Na przykład opowiadają się za monopolem na produkcję albo za arbitralnymi limitami THC. Fakt, że reformy konopne dzieją się w innych miejscach i możemy obserwować, jak się rozwijają, miejmy nadzieję posłuży Francji za lekcję i wtedy ruszymy do przodu. Nie sądzę, byśmy teraz byli gotowi na zmianę z powodu braku wiedzy klasy politycznej. Jest jednak rosnący nacisk ze strony przedstawicieli prawa karnego (policja, wymiar sprawiedliwości), a także lokalnych wybranych urzędników.

Poziom wiedzy o konopiach wśród francuskiej klasy politycznej jest wyjątkowo niski. Nawet ci, którzy są lewicowi i opowiadają się za legalizacją konopi, często tkwią w słownictwie i sposobie myślenia dawnych czasów. Na przykład opowiadają się za monopolem na produkcję albo za arbitralnymi limitami THC

Czy to znaczy, że dziś we Francji nie ma ważnych polityków, którzy mówią: „Jestem za legalizacją konopi”?

Nie, bardzo niewielu. Jedyni, którzy przyjęli takie stanowisko w swoim programie, są po lewej stronie, jak La France Insoumise (LFI) czy Zieloni. Socjaliści omijają temat, tak jak w Niemczech, gdzie socjaldemokraci również nie byli zbyt przychylni. W centroprawicy zwykle są politycy, na przykład lokalni urzędnicy jak burmistrzowie czy zastępcy burmistrza, którzy popierają legalizację konopi, jeśli nie szkodzi im to zbytnio politycznie. I tam mamy największe zaangażowanie, bo lokalni politycy mierzą się z rzeczywistością w swoich miastach. Widząc szkody, jakie represje wobec narkotyków wyrządzają w niektórych dzielnicach, ludzie giną. Mamy we Francji miasto o nazwie Grenoble, które leży blisko Alp, i giną tam liczni ludzie. Albo spójrzmy na Marsylię, gdzie jest wiele ważnych i widocznych osób w biznesie narkotykowym. Oczywiście niektórzy burmistrzowie są za legalizacją, bo rozumieją, że to jedyny sposób na wyjście z tego bałaganu. Jednak politycy krajowi ich nie słuchają i nie traktują poważnie. Powiedziałbym, że sytuacja we Francji zmieniła się w ciągu ostatnich pięciu, sześciu czy siedmiu lat. Gdyby wcześniej ktoś mówił o tym w wiadomościach, dziennikarze by się uśmiechnęli i nie wzięliby tego na poważnie. To się zmieniło. Teraz możemy prowadzić poważną rozmowę. Nadal zależy to od tego, gdzie i z kim, ale zdecydowanie się zmieniło.

Jaka jest sytuacja medycznej marihuany we Francji?

Dwa lata temu rozpoczął się eksperyment dotyczący medycznej marihuany, w którym obserwowano 3000 pacjentów cierpiących na pięć różnych chorób. Miano ocenić jego monitorowanie w kwietniu 2023 roku, ale wygląda na to, że potrwa to jeszcze rok dłużej. To źle z dwóch powodów. Po pierwsze, nadal stawiamy pacjentów w bardzo trudnej sytuacji. Pacjenci, którzy nie są objęci eksperymentem, nadal są uważani za przestępców. Po drugie, to kwestia budżetowa. Rząd nie ma pieniędzy dla pacjentów albo decyduje się ich na nich nie przeznaczać. Pięć schorzeń obecnie dopuszczonych w eksperymencie to wszystko choroby długotrwałe, co oznacza, że pacjenci z nimi zwykle mają 100% refundacji z francuskiego ubezpieczenia społecznego. Ale rząd nie chce płacić za medycynę konopną. Nie ustalono też, jak będzie refundowana nie tylko w tych długotrwałych dolegliwościach, ale także w innych schorzeniach, które niekoniecznie zagrażają życiu, jak ból przewlekły. Nie wiedzą, gdzie w systemie medycznym umieścić konopie.

Czy Ty osobiście jesteś zaangażowany w regulację medycznej marihuany we Francji?

Mniej więcej trzy lata temu opracowaliśmy dekalog dla organów zdrowia dotyczący możliwych sytuacji administracyjnych produktów z medyczną marihuaną z pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu. Więc mają rozwiązania lub przynajmniej opcje, by to uregulować. Po prostu zdecydowali się nie iść dalej, bo nie uważają tego za priorytet. Brakuje nam we Francji także udziału pacjentów i ich wpływu. Mamy dość słabe organizacje w tej dziedzinie, bez wsparcia publicznego i z bardzo niewielkim wsparciem prywatnym ze strony branży konopnej.

Często słyszymy, że Czechy to kraj w Europie z największą liczbą konsumentów na mieszkańca, ale inne źródła wskazują, że liderem jest Francja. Jak wygląda rozpowszechnienie rekreacyjnego używania konopi we Francji?

Słyszę to samo. Często jest to jedno albo drugie. Myślę, że to pokazuje, iż wybierana przez nas polityka często ma bardzo mały wpływ na rozpowszechnienie spożycia konopi. Wpływa natomiast na rodzaj spożycia. Czy zakaz ogranicza problemowe używanie? Czy zmniejsza liczbę nowych konsumentów? Tu widać różnicę w politykach. We Francji mamy wysoką częstość spożycia konopi, bo jest ono częścią kultury francuskiej. Konopie to coś, co konsumujemy od dawna. Zaczęło się to w epoce napoleońskiej, ale stało się zjawiskiem masowym po II wojnie światowej, kiedy Francja sprowadziła wielu ludzi z Maghrebu (północno-zachodnia Afryka – uwaga redakcji), by pomogli odbudować kraj, a ci ludzie przywieźli ze sobą kulturę haszyszu. A haszysz dominował we Francji przez długi czas, aż do niedawna.

Co z młodymi ludźmi i konopiami we Francji?

Problem tkwi naprawdę w nastolatkach, którzy nie traktują poważnie władz, bo powiedziano im, że jeśli raz zapalisz marihuanę, zwariujesz i zrujnujesz sobie życie. Potem, kiedy palą marihuanę po raz pierwszy i orientują się, że tak nie jest, nie słuchają już żadnych innych rad ani informacji. We Francji spożycie alkoholu jest znacznie bardziej świadome i odpowiedzialne niż spożycie konopi.

Jednego wciąż nie rozumiem: skoro tak wielu Francuzów używa konopi, dlaczego są one tak niepopularne wśród polityków?

To po prostu wybór polityczny. Politycy uważają, że konopie nie pomogą im wygrać głosów, wręcz przeciwnie, sądzą, że by je stracili. Uważają, że wyglądają na silniejszych, gdy popierają zakaz konopi. Nasz obecny minister spraw wewnętrznych naprawdę wraca do słownictwa wojny z narkotykami. W telewizji dosłownie nazywa je „konopnym gównem”. To straszne. I podobne postawy widzimy w innych obszarach polityki narkotykowej.

Słyszałem, że we Francji nie można nawet nosić koszulki z liściem konopi. Czy to prawda?

Nasze przepisy narkotykowe są z definicji arbitralne. To wiemy. Są stworzone, by kontrolować, a nie chronić. Jeśli chodzi o to, co dokładnie jest zapisane w ustawie, zabronione jest pokazywanie jakiegokolwiek środka odurzającego „w korzystnym świetle”. W rzeczywistości mogą Cię zatrzymać, jeśli masz na koszulce liść konopi. Czy zdarza się to często? Nie sądzę. Ale czy policjanci mogliby to zrobić? Tak, mają taką władzę i mogą jej użyć, jeśli nie spodoba im się Twoja twarz lub zachowanie.

O ekspercie, z którym przeprowadzono wywiad

Benjamin-Alexandre Jeanroy jest jednym z liderów ruchu konopnego we Francji. Studiował nauki polityczne na Sciences Po w Paryżu oraz studia międzynarodowe nad pokojem na Uniwersytecie Pokoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. Dzięki doświadczeniu w Organizacji Narodów Zjednoczonych założył Augur Associates, by wnieść swoją wiedzę o ewolucji polityki konopnej, kładąc nacisk na porozumienie między zainteresowanymi stronami sektora a ustawodawcami.

Uwaga redakcji: Po zakończeniu i redakcji wywiadu dotarła wiadomość, że CBD jest we Francji legalne we wszystkich formach.

* Artykuł zaadaptowany z oryginalnego wywiadu przez Cannactiva.