W ostatnich latach zainteresowanie zakupem CBD wyraźnie wzrosło, przyciągając uwagę milionów ludzi na całym świecie. Ten związek konopi był przedmiotem intensywnej analizy i badań ze względu na szeroką gamę potencjalnych korzyści dla zdrowia i dobrego samopoczucia. Jednak wraz z upowszechnianiem się jego stosowania pojawiła się też inna kwestia, która zasługuje na wyczerpującą analizę: czy CBD uzależnia?
Czym jest CBD i do czego się go stosuje?
CBD, czyli kannabidiol, to jeden z setek związków chemicznych wytwarzanych przez roślinę konopi. W przeciwieństwie do THC, kannabinoidu odpowiedzialnego za działanie marihuany, CBD nie wywołuje efektów psychoaktywnych.
Obecnie coraz więcej osób interesuje się produktami zawierającymi CBD ze względu na ich możliwe korzyści dla zdrowia. Dużo mówiło się o tym, jak CBD mogłoby pomagać w dolegliwościach takich jak lęk, bezsenność i przewlekły ból. Choć produkty z CBD są w wielu krajach dostępne bez recepty, warto wspomnieć, że leczenie tych dolegliwości wymaga porady specjalisty.
Skąd pozyskuje się CBD? Czy jest legalne?
CBD jest głównym składnikiem ekstraktu z konopi, odmiany cannabis bez THC, innej niż roślina marihuany. Ponieważ nie zawierają THC, uprawa konopi jest całkowicie legalna, podobnie jak produkty pochodne z CBD, wolne od THC.
Czy CBD uzależnia?
Jedną z najczęstszych wątpliwości, które martwią ludzi przed rozważeniem stosowania CBD, jest jego potencjał uzależniający.
Krótko mówiąc, odpowiedź na to pytanie brzmi: CBD nie uzależnia. Aby to stwierdzić, naukowcy opierają się na tym, że kannabidiol nie aktywuje tych samych szlaków neuronalnych co inne substancje uzależniające i nie powoduje tolerancji ani zespołu abstynencyjnego. W badaniach na zwierzętach nie wywołuje też zmian zachowania obserwowanych w eksperymentach z innymi narkotykami. I wreszcie, nie opublikowano przypadków osób uzależnionych od CBD.
Co więcej, ten związek konopi ma właściwości przeciwuzależnieniowe, a jego zastosowanie w leczeniu uzależnień od substancji takich jak tytoń i alkohol jest obecnie badane.
Najczęstsze pytania o CBD i uzależnienie
Dlaczego CBD nie uzależnia?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, porozmawialiśmy z doktorem Caudevillą, lekarzem rodzinnym i ekspertem od uzależnień z dużym doświadczeniem w projektach opiekuńczych, badawczych i dydaktycznych związanych ze spożyciem narkotyków.
Zostań z nami do końca, aby lepiej zrozumieć czym są uzależnienia, dlaczego CBD nie uzależnia i jak ten związek wpływa na nasze ciało i umysł:
Czym jest uzależnienie?
Uzależnienie to złożone i wielowymiarowe pojęcie, badane w różnych dziedzinach, takich jak psychologia, medycyna, psychiatria, antropologia i socjologia. Odnosi się do wzorca spożycia substancji, w którym odczuwa się znaczny dyskomfort, a jednostka nie jest w stanie kontrolować jej używania, pomimo negatywnych konsekwencji, jakie może to mieć w różnych obszarach jej życia, takich jak zdrowie, relacje rodzinne, praca, życie towarzyskie, ekonomia, a nawet problemy prawne.
Jak diagnozuje się uzależnienie?
Uzależnienia są zjawiskiem złożonym, a ich definicja i diagnoza mogą się różnić w zależności od perspektywy i kontekstu, w którym są analizowane.
Do definiowania i diagnozowania zaburzeń psychicznych najczęściej stosuje się dwa systemy: Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM) oraz Międzynarodową Klasyfikację Chorób (ICD) Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). W ostatniej edycji DSM (5.), opublikowanej w 2013 roku, uwzględniono nowe kryteria definiowania „zaburzenia związanego z używaniem konopi”, co wywołało debatę i krytykę ze strony środowiska naukowego (1-3).
Jakie substancje mogą uzależniać?
Rozważając pytanie, czy CBD uzależnia, trzeba zrozumieć, że uzależnienie nie ogranicza się wyłącznie do narkotyków, lecz może przejawiać się w związku z różnymi substancjami, a nawet uzależniającymi zachowaniami lub czynnościami.
Potencjał wywoływania problemów z uzależnieniem jest różny wśród substancji działających na ośrodkowy układ nerwowy. Narkotyki takie jak opioidy, amfetaminy i kokaina mają większy potencjał uzależniający niż inne substancje, takie jak MDMA czy marihuana. Ponadto nie wszystkie substancje zakazane powodują uzależnienie. Na przykład potencjał uzależniający LSD i w ogóle psychodelików jest zerowy (4).
Z drugiej strony niektóre leki na receptę również mogą powodować uzależnienie i objawy odstawienia przy nagłym ich odstawieniu, jak benzodiazepiny, zolpidem i jego pochodne, pregabalina czy niektóre leki przeciwdepresyjne. Istnieje mit, że uzależnienia dotyczą wyłącznie narkotyków, ale w rzeczywistości różnica między „narkotykami” a „lekami” jest bardziej teoretyczna niż rzeczywista.
Jakie są objawy uzależnienia?
Uzależnienia mogą przejawiać się jako zależność fizyczna i psychiczna. Zależność fizyczna oznacza zmiany w organizmie spowodowane ciągłym przyjmowaniem substancji uzależniającej, takie jak rozwój tolerancji i zespół abstynencyjny. Tolerancja oznacza potrzebę coraz większych dawek, aby uzyskać ten sam początkowy efekt substancji, co prowadzi do zwiększenia spożycia i rozwoju zależności fizycznej. Z kolei zespół abstynencyjny to zespół objawów, które pojawiają się po nagłym przerwaniu przyjmowania substancji uzależniającej. Te objawy mogą być nieprzyjemne i różnić się w zależności od rodzaju substancji i nasilenia uzależnienia. Unikanie zespołu abstynencyjnego jest jedną z przyczyn podtrzymujących uzależnienie fizyczne.
Dla kontrastu, uzależnienie psychiczne koncentruje się na emocjonalnych i behawioralnych aspektach związanych z kompulsywnym pragnieniem przyjmowania substancji uzależniającej lub angażowania się w uzależniającą czynność albo zachowanie. W odróżnieniu od uzależnienia fizycznego uzależnienie psychiczne nie musi być związane ze zmianami w organizmie, lecz raczej ze wzorcami myślenia i zachowania, które podtrzymują kompulsywne pragnienie przyjmowania lub angażowania się w uzależniającą czynność. Czynniki emocjonalne i psychologiczne, takie jak lęk, depresja, nuda czy potrzeba ucieczki, mogą przyczyniać się do rozwoju uzależnienia psychicznego.
Różnica między zależnością fizyczną a psychiczną jest teoretyczna, ponieważ mózg jest anatomicznym i funkcjonalnym podłożem zarówno tego, co psychiczne, jak i tego, co fizyczne. Sfera psychiczna również warunkuje obiektywne i mierzalne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym. Ostatecznie uzależnienie obejmuje złożoną interakcję między fizycznymi i psychicznymi aspektami jednostki.
W jakich częściach mózgu powstają uzależnienia?
Na poziomie anatomicznym uzależnienia są powiązane z zespołem struktur mózgowych układu dopaminergicznego mezokortykolimbicznego (9). Ta sieć obejmuje z jednej strony szlak mezolimbiczny, który łączy brzuszne pole nakrywki z jądrem półleżącym i odgrywa kluczową rolę w postrzeganiu nagrody i tworzeniu wspomnień związanych z przyjemnością. Obejmuje też korę przedczołową, odpowiedzialną za osąd, podejmowanie decyzji i kontrolę impulsów.
Osłabienie funkcji kory przedczołowej może przyczyniać się do utrwalania zachowań uzależniających, utrudniając osobie zaprzestanie przyjmowania substancji lub angażowania się w uzależniające czynności.
Zależność między dopaminą, uzależnieniami a CBD
Na poziomie neurobiologicznym uzależnienia dotyczą układu nagrody w mózgu, w którym dopamina, neuroprzekaźnik związany z przyjemnością i motywacją, odgrywa podstawową rolę we wzmacnianiu zachowań uzależniających. Dopamina wzmacnia skojarzenie między bodźcem uzależniającym a przyjemnością, tworząc w ten sposób pętlę dodatniego sprzężenia zwrotnego (8).
Z czasem wielokrotna ekspozycja na substancje lub uzależniające zachowania prowadzi do zmian w mózgu, które utrzymują się w czasie, wzmacniając połączenia neuronalne związane z uzależnieniem. To tworzy większą zależność i tolerancję, co prowadzi do kompulsywnego poszukiwania substancji lub uzależniającej czynności.
CBD może wpływać na układ nagrody i dopaminy w mózgu, ale w inny sposób niż substancje powodujące uzależnienie. Choć jest to wciąż obszar badań, sugeruje się, że kannabidiol może wpływać na układ nagrody w mózgu, zmniejszając przyjemny efekt substancji uzależniających, a tym samym obniżając motywację do ich przyjmowania. Ponadto za pośrednictwem układu endokannabinoidowego CBD mogłoby pomagać w zmniejszaniu lęku związanego z abstynencją od substancji uzależniających.
Badania naukowe nad tym, czy CBD uzależnia
Badania naukowe nad potencjałem uzależniającym CBD wykazały, że ten kannabinoid nie ma działania uzależniającego, przynajmniej w takim sensie, w jakim stosuje się to pojęcie do innych substancji psychoaktywnych, na podstawie badań z hodowli komórkowych (13-15) i zwierząt doświadczalnych. (16-18)
- CBD nie aktywuje mechanizmów i szlaków neuronalnych, które są pobudzane przez inne narkotyki.
- Nie wywołuje zmian zachowania obserwowanych u zwierząt narażonych na narkotyki uzależniające.
- Nie powoduje tolerancji farmakologicznej ani zespołu abstynencyjnego.
- Nie opublikowano przypadków osób uzależnionych od kannabidiolu.
Brak właściwości psychoaktywnych CBD wiąże się z jego zerowym potencjałem uzależnienia lub zależności. W istocie ma właściwości przeciwuzależnieniowe, a jego potencjał jako leku do leczenia różnych uzależnień jest obecnie badany.
Należy zaznaczyć, że potencjał uzależniający konopi jest związany wyłącznie z THC, głównym związkiem psychoaktywnym marihuany. Oceniając potencjał uzależniający jakiejkolwiek substancji, trzeba też brać pod uwagę czynniki psychologiczne i społeczne. Zaburzenia uzależnieniowe związane z konopiami są rzadsze niż te związane z substancjami takimi jak alkohol, tytoń czy kokaina (19). W przypadkach, gdy występują zaburzenia uzależnieniowe związane z konopiami, zaangażowanym związkiem farmakologicznym jest THC.
Jak ustalamy, co uzależnia?
Badania naukowe analizujące potencjał uzależniający substancji opierają się na neurobiologicznym modelu uzależnień, przedstawianym jako problem neuroprzekaźników i szlaków mózgowych. Trzeba jednak uznać, że to podejście było krytykowane ze względu na redukcjonizm i pomijanie innych istotnych czynników, takich jak kontekst społeczny, kulturowy i psychologiczny.
Dowody dotyczące substancji uzależniających pochodzą głównie z badań na zwierzętach doświadczalnych (przede wszystkim szczurach i myszach), w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych. W tym środowisku eksperymentalnym można doprowadzić do tego, że mysz uzależni się od substancji. Ale na przykład istotne jest to, że gdy te eksperymenty prowadzi się w przestrzeniach, w których zwierzęta mają dostęp do zabawek, wykazują ogromny brak zainteresowania narkotykami. (10)
Ponadto model neurobiologiczny pomija inne istotne czynniki, takie jak kontekst społeczny, kulturowy i psychologiczny ludzi. To redukcjonistyczne podejście zaniedbuje czynniki psychospołeczne, środowiskowe i genetyczne, które również odgrywają ważną rolę w rozwoju uzależnień. (11)
Oczywiste i ważne jest podkreślenie, że rozwój uzależnień u ludzi może być bardzo różny od obserwowanego u zwierząt doświadczalnych. Zachowania zwierząt i ludzi są bardzo odmienne. Zwłaszcza w aspektach, które wiążą się z uwarunkowaniami kulturowymi, takimi jak odżywianie czy sfera seksualna. W czynnościach związanych z tymi aspektami ludzie (przynajmniej ogromna większość) nie zachowują się jak psy czy myszy.
Po pięćdziesięciu latach badań nie udało się jeszcze uzyskać ani jednego skutecznego leczenia farmakologicznego opartego na tym modelu neurobiologicznym. Znamienne jest, że język i komunikacja (psychoterapia) są jednym z najskuteczniejszych sposobów leczenia zaburzeń uzależnieniowych, co wskazuje, że prawdopodobnie jest to zachowanie wyłącznie ludzkie (12).
To uwidacznia znaczenie oceny specjalisty w diagnozowaniu uzależnień, ponieważ badania naukowe często pomijają w swoich analizach czynniki ludzkie i mogą nie odzwierciedlać rzeczywistości dotyczącej danej substancji.
Podsumowując…
Ogólnie CBD jest substancją bezpieczną, niepsychoaktywną i nieuzależniającą. Zaleca się właściwe i odpowiedzialne stosowanie. W związku z obawami dotyczącymi uzależnień niezbędna jest ocena specjalisty i indywidualna odpowiedź.
Celem tego artykułu jest popularyzacja wiedzy i nie ma on na celu diagnozowania, zapobiegania ani leczenia żadnej choroby czy objawu. Jego treść może uzupełniać, ale nigdy zastępować diagnozy lub leczenia jakiejkolwiek choroby czy objawu. Produkty Cannactiva nie są lekami. Zalecamy skonsultowanie się z pracownikiem ochrony zdrowia przed użyciem produktów CBD, zwłaszcza w przypadku historii uzależnienia lub innych problemów zdrowotnych.
Bibliografia
- Hamilton, I., Tracy, D. (2020). Problems with defining cannabis dependence. Current Opinion in Psychiatry, 33(1), 14–19.
- Schlag, A. K., Hindocha, C., Zafar, R., Nutt, D. J., & Curran, H. V. (2021). Cannabis based medicines and cannabis dependence: A critical review of issues and evidence. Journal of Psychopharmacology (Oxford, England), 35(7), 773–785.
- Sznitman, S. R., & Room, R. (2018). Rethinking indicators of problematic cannabis use in the era of medical cannabis legalization. Addictive behaviors, 77, 100–101.
- Schlag AK, Aday J, Salam I, Neill JC, Nutt DJ. Adverse effects of psychedelics: From anecdotes and misinformation to systematic science. J Psychopharmacol. 2022 Mar;36(3):258-272.
- Sonkurt HO. Cryptocurrency Trading as a Behavioral Addiction: A Case Report. Psychiatr Danub. 2023 Spring;35(1):128-131
- Stevens MW, Dorstyn D, Delfabbro PH, King DL. Global prevalence of gaming disorder: A systematic review and meta-analysis. Aust N Z J Psychiatry. 2021 Jun;55(6):553-568.
- Grall-Bronnec M, Bulteau S, Victorri-Vigneau C, Bouju G, Sauvaget A. Fortune telling addiction: Unfortunately a serious topic about a case report. J Behav Addict. 2015 Mar;4(1):27-31
- Volkow, N. D., & Morales, M. (2015). The Brain on Drugs: From Reward to Addiction. Cell, 162(4), 712–725.
- Koob, G. F., & Volkow, N. D. (2010). Neurocircuitry of addiction. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 35(1), 217–238
- Baran NM. Reductionist thinking and animal models in neuropsychiatric research. Behavioral and Brain Sciences. 2019;42:e3
- Field M, Heather N, Wiers RW. Indeed, not really a brain disorder: Implications for reductionist accounts of addiction. Behavioral and Brain Sciences. 2019;42:e9.
- de Wit H, Epstein DH, Preston KL. Does human language limit translatability of clinical and preclinical addiction research? Neuropsychopharmacology. 2018;43(10):1985-8
- Thomas A, Baillie GL, Phillips AM, Razdan RK, Ross RA, Pertwee RG. Cannabidiol displays unexpectedly high potency as an antagonist of CB1 and CB2 receptor agonists in vitro. Br J Pharmacol. 2007;150(5):613–23
- Bisogno T, Hanus L, De Petrocellis L, et al. Molecular targets for cannabidiol and its synthetic analogues: effect on vanilloid VR1 receptors and on the cellular uptake and enzymatic hydrolysis of anandamide. Br J Pharmacol. 2001;134(4):845–52
- Katsidoni V, Anagnostou I, Panagis G. Cannabidiol inhibits the reward- facilitating effect of morphine: involvement of 5-HT1A receptors in the dorsal raphe nucleus. Addict Biol. 2013;18(2):286–96
- Hine B, Torrelio M, Gershon S. Interactions between cannabidiol and delta9-THC during abstinence in morphine-dependent rats. Life Sci. 1975;17(6):851–7
- Bhargava HN. Effect of some cannabinoids on naloxone-precipitated abstinence in morphine-dependent mice. Psychopharmacology. 1976;49(3):267–70.
- Parker LA, Burton P, Sorge RE, Yakiwchuk C, Mechoulam R. Effect of low doses of delta9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on the extinction of cocaine-induced and amphetamine-induced conditioned place preference learning in rats. Psychopharmacology (Berl) 2004;175(3):360–6.
- Lopez-Quintero C, Pérez de los Cobos J, Hasin DS, Okuda M, Wang S, Grant BF, Blanco C. Probability and predictors of transition from first use to dependence on nicotine, alcohol, cannabis, and cocaine: results of the National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions (NESARC). Drug Alcohol Depend. 2011 May 1;115(1-2):120-30.
- Cunha JM, Carlini EA, Pereira AE, Ramos OL, Pimentel C, Gagliardi R, Sanvito WL, Lander N, Mechoulam R. Chronic administration of cannabidiol to healthy volunteers and epileptic patients. Pharmacology. 1980;21(3):175-85. doi: 10.1159/000137430.
- Taylor L, Gidal B, Blakey G, Tayo B, Morrison G. A Phase I, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Single Ascending Dose, Multiple Dose, and Food Effect Trial of the Safety, Tolerability and Pharmacokinetics of Highly Purified Cannabidiol in Healthy Subjects. CNS Drugs. 2018 32:1053-1067. doi: 10.1007/s40263-018-0578-5.
