Konopie i CBD w chorobach autoimmunologicznych
Konopie, jedna z najstarszych roślin używanych do łagodzenia różnych dolegliwości, znalazły dziś nowe podejście terapeutyczne: leczenie chorób autoimmunologicznych.
Z okazji Światowego Dnia Chorób Autoimmunologicznych na blogu Cannactiva wyjaśniamy, co obecnie wiadomo o związku między chorobami autoimmunologicznymi, układem endokannabinoidowym a potencjałem terapeutycznym konopi w leczeniu tych chorób.
Uwaga: to artykuł informacyjny, bez charakteru zaleceń; nie ma na celu zapobiegania, diagnozowania ani leczenia żadnej choroby. Jego treść może uzupełniać, ale nigdy nie powinna zastępować diagnozy ani leczenia jakiejkolwiek choroby czy objawu. Produkty Cannactiva nie są lekami i są przeznaczone do użytku zewnętrznego. Od daty publikacji mogły pojawić się nowe istotne dowody naukowe. Skonsultuj się z lekarzem, zanim zaczniesz stosować CBD. Podejście terapeutyczne powinno być zawsze indywidualne i zależy od oceny specjalisty.
Czym są choroby autoimmunologiczne?
Choroby autoimmunologiczne to grupa schorzeń o wciąż nieznanym pochodzeniu, które powstają, gdy naturalne mechanizmy obronne organizmu uaktywniają się przeciwko jego własnym tkankom, „atakując przez pomyłkę własne ciało” (1). Dzieli się je na dwie kategorie: miejscowe i układowe. Miejscowe choroby autoimmunologiczne dotyczą tylko jednego określonego narządu lub tkanki, podczas gdy układowe mogą obejmować wiele narządów i układów organizmu.
Do najczęstszych chorób autoimmunologicznych należą reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń i nieswoiste zapalenie jelit. Osoby cierpiące na te choroby często doświadczają utraty masy ciała, ciągłego zmęczenia, stanu zapalnego i przewlekłego bólu, co znacząco wpływa na ich jakość życia i ogólne samopoczucie.
Konopie a odpowiedź immunologiczna
Roślina konopi zawiera ogromną liczbę związków, które mogą działać pojedynczo lub wspólnie, w synergii, wywierając wpływ na organizm i modyfikując odpowiedź immunologiczną (2-4).
Terpeny, związki obecne w marihuanie i konopiach, mają różne działania, które mogą pomagać regulować lub modulować odpowiedź immunologiczną. Niektóre terpeny mają właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co może przyczyniać się do zmniejszenia stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego w organizmie (5, 6).
THC, główny składnik psychoaktywny marihuany, może wchodzić w interakcję z receptorami endokannabinoidowymi CB1 i CB2, zlokalizowanymi w różnych narządach i układach organizmu. Powinowactwo THC do receptorów CB1 w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiada za jego działanie psychoaktywne. Jednak receptory CB2, które znajdują się głównie w układzie odpornościowym, czynią z THC interesujący związek w leczeniu chorób autoimmunologicznych (7), ponieważ mogłoby ono modyfikować odpowiedź immunologiczną, zmniejszając nadmierną aktywność układu odpornościowego, która charakteryzuje te choroby (8).
Z drugiej strony, choć kannabidiol (CBD) nie ma bezpośredniego powinowactwa do receptorów CB1 i CB2, sugerowano, że może je aktywować pośrednio (9). Ponadto CBD ma inne punkty uchwytu związane z chorobami autoimmunologicznymi, co czyni z niego związek o wielu potencjalnych korzyściach w tych schorzeniach.
Mechanizmy działania CBD pomocne w chorobach autoimmunologicznych
Poniżej przedstawiamy główne drogi, którymi CBD mogłoby wywierać swoje działanie terapeutyczne w tych schorzeniach:
Działanie immunomodulujące
Wykazano, że CBD wywołuje śmierć komórkową (apoptozę) aktywowanych komórek odpornościowych, zmniejszając w ten sposób ich liczbę i obniżając ogólną odpowiedź immunologiczną (9, 10). Ma to szczególne znaczenie w chorobach autoimmunologicznych, w których nadmierna aktywacja układu odpornościowego może powodować uszkodzenia własnych tkanek organizmu.
Działanie przeciwzapalne
CBD zmniejsza produkcję substancji wywołujących stan zapalny i zwiększa produkcję tych, które go łagodzą. Hamuje produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α, IL-1β i IL-6, a jednocześnie nasila produkcję cytokin przeciwzapalnych, takich jak IL-10 (10-12). Zmniejszenie stanu zapalnego jest kluczowe w leczeniu chorób autoimmunologicznych, ponieważ przewlekły stan zapalny może prowadzić do uszkodzenia tkanek i nasilenia objawów tych chorób.
Działanie neuroprotekcyjne
W chorobach autoimmunologicznych, w których występuje stan zapalny, jak w stwardnieniu rozsianym, gdzie neurozapalenie i neurodegeneracja odgrywają ważną rolę, CBD mogłoby chronić neurony przed uszkodzeniem oksydacyjnym. Neuroprotekcja jest niezbędna, aby zapobiegać postępowi choroby i utrzymywać funkcje neurologiczne u dotkniętych nią pacjentów.
Działanie relaksujące
Stres jest ważnym czynnikiem w chorobach autoimmunologicznych (13). Zaobserwowano, że przewlekłe narażenie na stresujące zdarzenia może mieć działanie immunosupresyjne i zwiększać ryzyko rozwoju choroby autoimmunologicznej (14, 15). CBD może pomagać łagodzić stres i lęk, co z kolei może mieć pozytywny wpływ na leczenie tych chorób.
Dowody kliniczne dotyczące konopi w chorobach autoimmunologicznych
Obecne badania nad konopiami i CBD w chorobach autoimmunologicznych sugerują, że stosowanie produktów bogatych w CBD może pomagać poprawiać jakość życia osób z tymi chorobami. Mimo to znaczące efekty stwierdzono w takich schorzeniach jak stwardnienie rozsiane, nieswoiste zapalenie jelit (NZJ) i reumatoidalne zapalenie stawów w badaniach, w których stosowano połączenia THC z CBD (8).
Na przykład w stwardnieniu rozsianym stosowanie THC i CBD zmniejszało spastyczność mięśni i ból neuropatyczny oraz poprawiało mobilność. W nieswoistym zapaleniu jelit te kannabinoidy pomogły zmniejszyć stan zapalny jelit i złagodzić objawy ze strony przewodu pokarmowego. W reumatoidalnym zapaleniu stawów zaobserwowano zmniejszenie bólu stawów i stanu zapalnego, co poprawia sprawność fizyczną i jakość życia pacjentów (8).
Stosowanie CBD w chorobach autoimmunologicznych
Choć skuteczność CBD w zaburzeniach odporności wykazano poprzez jego mechanizmy molekularne, jego efekty w badaniach klinicznych były skromne. CBD może pomagać radzić sobie z niektórymi objawami chorób autoimmunologicznych, choć nie zaproponowano konkretnej dawki do ich leczenia. Warto podkreślić, że reakcja na CBD może się znacznie różnić między osobami, dlatego dawkowanie i monitorowanie powinny być indywidualne.
Choć THC może mieć korzystne działanie u pacjentów z zaburzeniami odporności, jego działanie psychoaktywne sprawia, że rzadziej wybiera się je jako terapię uzupełniającą. Ponadto profil bezpieczeństwa CBD, obejmujący mniejszą częstość działań niepożądanych i brak działania psychoaktywnego, czyni je lepszą opcją dla osób szukających alternatyw w leczeniu chorób autoimmunologicznych.
Zaleca się, aby stosowanie terapii takich jak medyczna marihuana czy CBD odbywało się pod ścisłym nadzorem lekarza z powodu dużej zmienności indywidualnej odpowiedzi na kannabinoidy.
Podsumowanie
Układ endokannabinoidowy jest ściśle powiązany z układem odpornościowym, dlatego kannabinoidy proponuje się jako doskonałą opcję w leczeniu chorób autoimmunologicznych. Badania, które zgłębiały mechanizmy leżące u podstaw immunomodulującego działania kannabinoidów, dostarczyły wiedzy o ich potencjale terapeutycznym, ale wciąż potrzeba bardziej dogłębnych i szczegółowych badań nad ich zastosowaniem w badaniach klinicznych.
Mamy nadzieję, że w najbliższych latach otrzymamy ostateczne informacje na temat leczenia kannabinoidami chorób autoimmunologicznych, co mogłoby zrewolucjonizować postępowanie w tych schorzeniach i ich leczenie.
Uwaga: to artykuł informacyjny, bez charakteru zaleceń; nie ma na celu zapobiegania, diagnozowania ani leczenia żadnej choroby. Jego treść może uzupełniać, ale nigdy nie powinna zastępować diagnozy ani leczenia jakiejkolwiek choroby czy objawu. Produkty Cannactiva nie są lekami i są przeznaczone do użytku zewnętrznego. Od daty publikacji mogły pojawić się nowe istotne dowody naukowe. Skonsultuj się z lekarzem, zanim zaczniesz stosować CBD. Podejście terapeutyczne powinno być zawsze indywidualne i zależy od oceny specjalisty.
Bibliografia
- Koppala, S. N. & Guruprasad, V. (2023). Overview of Autoimmunity: Classification, Disease Mechanisms, and Etiology. Turk J Immunol;11(3):93-105. https://doi.org/10.4274/tji.galenos.2024.13008
- El-Gohary, M., & Eid, M. A. (2004). Effect of cannabinoid ingestion (in the form of bhang) on the immune system of high school and university students. Human & experimental toxicology, 23(3), 149–156. https://doi.org/10.1191/0960327104ht426oa
- Jan, T. R., Su, S. T., Wu, H. Y., & Liao, M. H. (2007). Suppressive effects of cannabidiol on antigen-specific antibody production and functional activity of splenocytes in ovalbumin-sensitized BALB/c mice. International immunopharmacology, 7(6), 773–780. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2007.01.015
- Dotsey, E., Ushach, I., Pone, E., Nakajima, R., Jasinskas, A., Argueta, D. A., Dillon, A., DiPatrizio, N., Davies, H., Zlotnik, A., Crompton, P. D., & Felgner, P. L. (2017). Transient Cannabinoid Receptor 2 Blockade during Immunization Heightens Intensity and Breadth of Antigen-specific Antibody Responses in Young and Aged mice. Scientific reports, 7, 42584. https://doi.org/10.1038/srep42584
- Bento, A. F., Marcon, R., Dutra, R. C., Claudino, R. F., Cola, M., Leite, D. F., & Calixto, J. B. (2011). β-Caryophyllene inhibits dextran sulfate sodium-induced colitis in mice through CB2 receptor activation and PPARγ pathway. The American journal of pathology, 178(3), 1153–1166. https://doi.org/10.1016/j.ajpath.2010.11.052
- de Almeida, A. A., Silva, R. O., Nicolau, L. A., de Brito, T. V., de Sousa, D. P., Barbosa, A. L., de Freitas, R. M., Lopes, L. D., Medeiros, J. R., & Ferreira, P. M. (2017). Physio-pharmacological Investigations About the Anti-inflammatory and Antinociceptive Efficacy of (+)-Limonene Epoxide. Inflammation, 40(2), 511–522. https://doi.org/10.1007/s10753-016-0496-y
- Munro, S., Thomas, K. L., & Abu-Shaar, M. (1993). Molecular characterization of a peripheral receptor for cannabinoids. Nature, 365(6441), 61–65. https://doi.org/10.1038/365061a0
- Giorgi, V., Marotto, D., Batticciotto, A., Atzeni, F., Bongiovanni, S., & Sarzi-Puttini, P. (2021). Cannabis and Autoimmunity: Possible Mechanisms of Action. ImmunoTargets and therapy, 10, 261–271. https://doi.org/10.2147/ITT.S267905
- Ligresti, A., De Petrocellis, L., & Di Marzo, V. (2016). From Phytocannabinoids to Cannabinoid Receptors and Endocannabinoids: Pleiotropic Physiological and Pathological Roles Through Complex Pharmacology. Physiological reviews, 96(4), 1593–1659. https://doi.org/10.1152/physrev.00002.2016
- Nichols, J. M., & Kaplan, B. L. F. (2020). Immune Responses Regulated by Cannabidiol. Cannabis and cannabinoid research, 5(1), 12–31. https://doi.org/10.1089/can.2018.0073
- Mammana, S., Cavalli, E., Gugliandolo, A., Silvestro, S., Pollastro, F., Bramanti, P., & Mazzon, E. (2019). Could the Combination of Two Non-Psychotropic Cannabinoids Counteract Neuroinflammation? Effectiveness of Cannabidiol Associated with Cannabigerol. Medicina (Kaunas, Lithuania), 55(11), 747. https://doi.org/10.3390/medicina55110747
- Castillo, P. E., Younts, T. J., Chávez, A. E., & Hashimotodani, Y. (2012). Endocannabinoid signaling and synaptic function. Neuron, 76(1), 70–81. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2012.09.020
- Tan, S. Y., & Yip, A. (2018). Hans Selye (1907-1982): Founder of the stress theory. Singapore medical journal, 59(4), 170–171. https://doi.org/10.11622/smedj.2018043
- Stojanovich, L., & Marisavljevich, D. (2008). Stress as a trigger of autoimmune disease. Autoimmunity reviews, 7(3), 209–213. https://doi.org/10.1016/j.autrev.2007.11.007
- Boscarino J. A. (2004). Posttraumatic stress disorder and physical illness: results from clinical and epidemiologic studies. Annals of the New York Academy of Sciences, 1032, 141–153. https://doi.org/10.1196/annals.1314.011
