Dziś na blogu Cannactiva przedstawiamy artykuł badawczy o składnikach konopi, jednej z najbardziej złożonych roślin, jakie istnieją, która nieustannie zaskakuje naukę.
Dziś zatrzymujemy się przy efekcie dwufazowym, wzorcu reakcji zależnym od dawki — tzw. krzywej dzwonowej — który obserwuje się nie tylko w przypadku CBD, ale u kannabinoidów w ogóle (w tym THC), a nawet u tych, które wytwarza nasz własny organizm.
W istocie efekt dwufazowy polega na czymś sprzecznym z intuicją: wygląda na to, że działanie kannabinoidów rośnie wraz z dawką aż do punktu optymalnego, a potem słabnie. Na przykład, czy wiesz, że w badaniach nad lękiem dawka 300 mg CBD zmniejszyła stres, podczas gdy ani 150 mg, ani 600 mg nie dały takiego samego efektu? Zostań i dowiedz się więcej.
Jeśli interesuje Cię bardziej praktyczne podejście do dawek CBD (krople, mg, według celu), znajdziesz je w naszym przewodniku o optymalnej dawce CBD.
Czym jest efekt dwufazowy (czyli dzwonowy) CBD?
Kannabidiol (CBD) zdobył miejsce wśród osób szukających naturalnych alternatyw dla relaksu i dobrego samopoczucia. Istnieje przekonanie, że „im więcej CBD, tym więcej relaksu lub efektu”, ale w przypadku kannabinoidów rzeczywistość jest o wiele ciekawsza.
Jednym z najlepiej opisanych zjawisk w reakcji na kannabinoidy jest efekt dwufazowy, zwany też efektem dzwonowym lub odwróconą krzywą U. Zrozumienie go jest kluczem do wydobycia z CBD maksimum, ponieważ wyjaśnia, dlaczego umiarkowana dawka może działać lepiej niż bardzo wysoka.
Definicja efektu dwufazowego
Dzwonowy efekt CBD, znany też jako efekt dwufazowy lub odwrócona krzywa „U”, to wzorzec reakcji zależny od dawki: skuteczność CBD rośnie wraz ze wzrostem dawki, ale tylko do pewnego punktu. Powyżej tego punktu dalsze zwiększanie dawki prowadzi do osłabienia efektów.
Innymi słowy: w zależności od dawki można uzyskać dwa rodzaje reakcji. Reakcję pozytywną (gdy jesteśmy blisko optymalnej dawki) i reakcję zerową lub osłabioną (gdy jesteśmy poniżej, a zwłaszcza gdy przekroczymy).
Dzwonowa krzywa dawka–odpowiedź
Gdybyśmy przedstawili działanie CBD w zależności od dawki, nie otrzymalibyśmy linii, która rośnie bez końca, ale dzwon: korzyść rośnie, osiąga maksimum (dawkę optymalną), a potem spada. Zarówno pozostanie poniżej, jak i przekroczenie jej zmniejsza skuteczność.
Reakcja pozytywna a reakcja zerowa
Warto doprecyzować, co oznacza „reakcja negatywna” w tym kontekście. W przypadku CBD reakcja „negatywna” zwykle nie oznacza szkodliwego efektu, lecz raczej reakcję zerową lub zmniejszoną skuteczność: organizm po prostu przestaje reagować tak, jak reagowałby na odpowiednią dawkę.
Dlaczego CBD wywołuje ten efekt dwufazowy?
Efekt dzwonowy kannabinoidów wynika ze złożonych interakcji między kannabinoidami a ich receptorami w układzie endokannabinoidowym.
Interakcja kannabinoidów z ich receptorami
Układ endokannabinoidowy reguluje równowagę (homeostazę) organizmu za pośrednictwem różnych receptorów, głównie CB1 i CB2.
Reakcja na kannabinoid nie jest liniowa, ponieważ w zależności od dawki aktywują się lub są modulowane różne obwody. W przypadku lęku, na przykład, zaproponowano, że równowaga między neurotransmisją pobudzającą i hamującą (z udziałem receptorów CB1 i GABA-B) pomaga wyjaśnić, dlaczego dawka pośrednia lub umiarkowana może być skuteczniejsza niż wysoka (10).
Dotyczy to także THC i anandamidu
Efekt dwufazowy opisano przede wszystkim dla CBD i THC, czyli tetrahydrokannabinolu (1, 2, 3), choć sugerowano, że pojawia się też u innych kannabinoidów.
Co więcej: zjawisko to zdaje się obejmować endokannabinoidy — kannabinoidy wytwarzane przez nasz własny organizm — ponieważ anandamid może wykazywać reakcję w kształcie dzwonu, gdy podaje się go ze źródeł syntetycznych (4). To wszystko sugeruje, że efekt dwufazowy jest dość ogólną cechą tego, jak organizm reaguje na kannabinoidy.
Efekt dwufazowy kannabinoidów jako przykład hormezy
Dzwonowy efekt CBD wpisuje się w szerszą zasadę farmakologii i toksykologii: hormezę. Hormeza opisuje właśnie ten rodzaj reakcji dwufazowej, w której niskie lub umiarkowane dawki substancji wywołują działanie korzystne lub pobudzające, a wysokie je zmniejszają lub odwracają. Nie bez powodu część badań nad efektem dwufazowym kannabinoidów pochodzi od autorów będących autorytetami w dziedzinie hormezy (1).
Ta idea łączy się z klasyczną zasadą: liczy się nie tylko substancja, ale i dawka. W przypadku CBD przekłada się to na coś bardzo konkretnego: znalezienie punktu optymalnego jest ważniejsze niż szukanie najwyższej możliwej dawki.
Dlaczego warto rozumieć krzywą dzwonową, stosując CBD?
Zrozumienie efektu dwufazowego jest kluczowe, by wykorzystać potencjał CBD. Zbyt wysoka dawka może wywołać brak reakcji, choć bardzo prawdopodobne, że ulgę dałaby dawka niższa.
Ponadto efekt dwufazowy podkreśla znaczenie dawek dopasowanych indywidualnie: czynniki takie jak metabolizm, waga czy pewne indywidualne uwarunkowania sprawiają, że reakcja różni się u poszczególnych osób. Dawka, która dla jednej osoby jest „niska”, może być optymalna dla innej, i odwrotnie.
Bardzo wyraźny przykład dają badania nad lękiem: w teście publicznego przemawiania dawka 300 mg CBD zmniejszyła stres, ale tego samego efektu nie zaobserwowano przy 150 mg ani przy 600 mg (7, 8). Czyli ani mało, ani dużo: punkt pośredni był najskuteczniejszy.
Jeśli szukasz części praktycznej — ile kropli, ile mg i jak dostosować dawkę do swojego celu — omawiamy to krok po kroku w naszym przewodniku o optymalnej dawce CBD.
Pamiętaj też, że sposób przyjmowania CBD wpływa na potrzebną dawkę i na to, jak szybko odczuwasz efekty: nie wchłania się on tak samo podjęzykowo, jak miejscowo czy wziewnie. Wszystkie opcje omawiamy w naszym przewodniku o sposobach przyjmowania CBD.
Co się stanie, jeśli weźmiesz zbyt dużo CBD?
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) CBD jest ogólnie bezpieczne i dobrze tolerowane. Ale nadmierne przyjmowanie może prowadzić do niepożądanych skutków, takich jak:
- Zmęczenie lub nadmierna senność
- Zmiany apetytu
- Suchość w ustach
- Dolegliwości żołądkowo-jelitowe
- Lekki spadek ciśnienia krwi
Poza krzywą skuteczności to kolejny powód, by nie przesadzać. Jeśli zastanawiasz się, dokąd sięga ten nadmiar, omawiamy to w naszym artykule o przedawkowaniu CBD.
Podsumowanie
Efekt dwufazowy CBD przypomina nam, że w przypadku kannabinoidów większa dawka nie oznacza większych korzyści. Skuteczność podąża za krzywą dzwonową: istnieje punkt optymalny, a zarówno pozostanie poniżej, jak i przekroczenie go sprawia, że efekt maleje.
Praktyczna lekcja jest prosta: zaczynać od niskich lub umiarkowanych dawek i dostosowywać je, aż znajdzie się ilość, która najlepiej działa u danej osoby. W miarę jak nauka nadal bada kannabinoidy, CBD wciąż okazuje się interesującym sprzymierzeńcem dobrego samopoczucia. Pamiętaj, by zawsze skonsultować się z pracownikiem ochrony zdrowia, zanim włączysz go do swojej rutyny.
To artykuł informacyjny, który nie ma na celu zapobiegania, diagnozowania ani leczenia żadnej choroby. Jego treść może uzupełniać, ale nigdy zastępować diagnozy ani leczenia jakiegokolwiek schorzenia. Produkty Cannactiva nie są lekami i są przeznaczone do użytku zewnętrznego. Skonsultuj się z lekarzem przed użyciem CBD.
Źródła naukowe
- Calabrese, E. J., & Rubio-Casillas, A. (2018). Biphasic effects of THC in memory and cognition. European Journal of Clinical Investigation, 48(5), e12920.
- Taylor, D. A., & Fennessy, M. R. (1977). Biphasic nature of the effects of delta9-tetrahydrocannabinol on body temperature and brain amines of the rat. European Journal of Pharmacology, 46(2), 93–99.
- Katsidoni, V., Kastellakis, A., & Panagis, G. (2013). Biphasic effects of Δ9-tetrahydrocannabinol on brain stimulation reward and motor activity. The International Journal of Neuropsychopharmacology, 16(10), 2273–2284.
- Sulcova, E., Mechoulam, R., & Fride, E. (1998). Biphasic effects of anandamide. Pharmacology, Biochemistry, and Behavior, 59(2), 347–352.
- Jan, T. R., & Kaminski, N. E. (2001). Role of mitogen-activated protein kinases in the differential regulation of interleukin-2 by cannabinol. Journal of Leukocyte Biology, 69(5), 841–849.
- Chen, W., Kaplan, B. L., Pike, S. T., et al. (2012). Magnitude of stimulation dictates the cannabinoid-mediated differential T cell response to HIVgp120. Journal of Leukocyte Biology, 92(5), 1093–1102.
- Linares, I. M., Zuardi, A. W., Pereira, L. C., et al. (2019). Cannabidiol presents an inverted U-shaped dose-response curve in a simulated public speaking test. Revista Brasileira de Psiquiatria, 41(1), 9–14.
- Zuardi, A. W., Rodrigues, N. P., Silva, A. L., et al. (2017). Inverted U-Shaped Dose-Response Curve of the Anxiolytic Effect of Cannabidiol during Public Speaking in Real Life. Frontiers in Pharmacology, 8, 259.
- Zhornitsky, S., & Potvin, S. (2012). Cannabidiol in humans—the quest for therapeutic targets. Pharmaceuticals (Basel), 5(5), 529–552.
- Rey, A. A., Purrio, M., Viveros, M. P., & Lutz, B. (2012). Biphasic effects of cannabinoids in anxiety responses: CB1 and GABA(B) receptors in the balance of GABAergic and glutamatergic neurotransmission. Neuropsychopharmacology, 37(12), 2624–2634.
