CBD en de hersenen: hoe het helpt bij mentaal evenwicht
De hersenen functioneren door voortdurende communicatie tussen de zenuwcellen, die afhankelijk is van stoffen die neurotransmitters worden genoemd. Een van de belangrijkste hiervan is glutamaat, dat essentieel is voor functies als geheugen, leren en bewegingscontrole. De ontregeling ervan kan echter leiden tot ernstige gezondheidsproblemen. In deze context komt CBD, een niet-psychoactieve verbinding afkomstig van de hennepplant, naar voren als een veelbelovende optie om glutamaat te reguleren.
In dit artikel leggen we uit wat glutamaat is en hoe CBD wordt onderzocht voor de regulatie ervan en voor het bevorderen van de gezondheid van de hersenen.
Wat is glutamaat en waarom is het zo belangrijk?
Glutamaat is een aminozuur dat neuronen gebruiken om te communiceren. De belangrijkste functie is het activeren van neuronen, een neuronale activering die bekendstaat als excitatoire neurotransmissie en die processen zoals geheugen, emoties en leren mogelijk maakt (1).
Glutamaat is als het ware het “gaspedaal” van de hersenen. Het activeert neuronen om informatie te verwerken, waardoor het essentieel is voor functies zoals geheugen en leren, de controle over bewegingen, emoties en zintuiglijke waarneming.
Glutamaat is de belangrijkste excitatoire neurotransmitter in de hersenen, een chemische verbinding die betrokken is bij de overdracht van zintuiglijke informatie, emoties, motorische coördinatie, geheugen en leren (2, 3, 4). Daarom is het in hoge concentraties aanwezig in de hersenen.
Wanneer er te veel glutamaat in de hersenen is, kan deze neurotransmitter neuronen overprikkelen en schade veroorzaken, bekend als “excitotoxiciteit”, die in verband wordt gebracht met neurologische aandoeningen zoals angst, stress of zelfs neurodegeneratieve ziekten zoals de ziekte van Alzheimer.
Hoe werkt CBD in de hersenen?
CBD of cannabidiol heeft, in tegenstelling tot andere stoffen uit cannabis zoals THC, geen psychoactieve effecten. In plaats daarvan werkt het in op verschillende systemen in de hersenen om het mentale evenwicht te helpen bewaren. Dit is wat het doet:
- Glutamaatmodulatie: helpt de “overbelasting” door glutamaat te verminderen, waardoor neuronen worden beschermd tegen schade.
- Bevordert ontspanning: het bevordert de werking van een andere neurotransmitter, GABA, die fungeert als de natuurlijke “rem” van de hersenen, de prikkelende werking van glutamaat tegengaat en bijdraagt aan het evenwicht tussen activering en inactivering van de hersencellen.
- Neuroprotectieve effecten: doordat CBD neuronale schade door excitotoxiciteit voorkomt, kan het nuttig zijn, en het wordt onderzocht voor gebruik bij aandoeningen zoals epilepsie, ziekten zoals parkinson of alzheimer en andere aandoeningen die verband houden met hersenschade.
Bij welke aandoeningen kan CBD helpen?
CBD heeft veelbelovende resultaten laten zien bij de behandeling van bepaalde vormen van epilepsie, vooral vormen die resistent zijn tegen andere medicijnen, zoals het syndroom van Dravet.
Daarnaast maken de stemmingsstabiliserende en angstverminderende eigenschappen het een interessante optie voor problemen die verband houden met een verstoord glutamaatevenwicht, zoals angst en stress, doordat het helpt de overactivatie van de hersenen te kalmeren.
Hoewel de effecten, de veiligheid en de juiste dosering van CBD nog steeds worden onderzocht, tonen studies aan dat dit bestanddeel van hennep de potentie heeft om het mentale welzijn te verbeteren door de chemische balans van de hersenen te ondersteunen. Er zijn meer studies nodig om volledig te begrijpen hoe het werkt en om de effectiviteit bij verschillende aandoeningen te bevestigen.
CBD en glutamaat bij angst
De rol van glutamaat bij angst is complex. Angst hangt samen met de biologie van angstconditionering en er zijn verschillende hersencircuits bij betrokken, waaronder glutamaterge signalering (4).
Verstoringen in het excitatoir-inhibitoire circuit, waarbij de remmende neurotransmitter GABA en glutamaat betrokken zijn, zijn verantwoordelijk voor angststoornissen. Daarom richten verschillende anxiolytische geneesmiddelen zich op het verminderen van de neuronale prikkelbaarheid, waardoor neuronen minder sterk reageren op glutamaat.
Cannabinoïden en mentaal evenwicht: hun invloed op de glutamaatregulatie
De cannabisplant bevat talloze stoffen die cannabinoïden worden genoemd en die het glutamaterge systeem via verschillende mechanismen kunnen beïnvloeden.
Mentale effecten van THC op glutamaat
Tetrahydrocannabinol (THC), de psychoactieve cannabinoïde die in grote hoeveelheden in wiet voorkomt, kan de afgifte van glutamaat moduleren door activering van endocannabinoïdereceptoren in de hersenen, de zogeheten CB1-receptoren (10). Deze interactie kan de glutamaatsignalering bij chronische cannabisgebruikers veranderen (11) en daardoor cognitieve processen beïnvloeden. Daarnaast is aangetoond dat THC de glutamaatniveaus in de hersenen kan verhogen, wat mogelijk verband houdt met psychose veroorzaakt door hoge doses wiet (11).
Mentale effecten van CBD op glutamaat
In tegenstelling tot THC werkt CBD op verschillende gebieden in de hersenen, niet alleen op de endocannabinoïdereceptoren. De regulatie van glutamaat door CBD kan verlopen via binding aan een ander type receptor, de transient receptor potential vanilloid type 1-receptoren of TRPV1 (12).
CBD kan ook de werking van GABA versterken, een neurotransmitter die de “inactivering” van neuronen bevordert. CBD kan de effecten van glutamaat remmen door de GABAerge transmissie te verhogen en GPR55-receptoren in de basale ganglia van de hersenen te antagoniseren (13). Daarnaast kan CBD de chemische balans van de hersenen verbeteren door serotonine te reguleren. Als agonist van serotonerge receptoren, met name de 5-HT1A-serotoninereceptoren, kan CBD de overdracht van glutamaat en GABA in de prefrontale cortex onderdrukken (14).
Al met al lijkt CBD een positieve invloed te hebben op de activerings- en inactiveringssystemen van de hersenen. Het effect van CBD op al deze receptoren kan de excitatoire en inhibitoire banen in de hersenen moduleren, met antipsychotische en anti-epileptische effecten. Door de door glutamaat veroorzaakte excitotoxiciteit te verminderen, heeft CBD aantoonbaar neuroprotectieve eigenschappen en helpt het bovendien de stemming en de cognitieve functie te stabiliseren.
Therapeutisch potentieel van CBD bij glutamaatstoornissen
CBD kan de overmatige afgifte van glutamaat in de hersenen verminderen en zo de neuronen beschermen, wat vooral belangrijk is bij neurodegeneratieve ziekten. Ook maakt de modulatie van de neuronale excitatie-inhibitie door CBD het tot een mogelijke behandeling voor bepaalde vormen van epilepsie, zoals het syndroom van Dravet (15).
CBD kan ook effectief zijn bij de behandeling van medicijnresistente epilepsie die samenhangt met het syndroom van Dravet, het syndroom van Lennox-Gastaut, tubereuze sclerose en temporaalkwabepilepsie (16, 17, 18). Belangrijk om te vermelden is dat CBD niet alle mensen met epilepsie helpt: sommige studies hebben vastgesteld dat bepaalde mensen niet op de effecten ervan reageren (19).
Conclusie
Glutamaat is een neurotransmitter die betrokken is bij verschillende hersenfuncties, en de regulatie ervan is cruciaal voor het behoud van gezonde neuronen. CBD biedt therapeutisch potentieel om glutamaat te helpen reguleren en medische aandoeningen te behandelen die samenhangen met de ontregeling ervan.
Hoewel onderzoek naar CBD en de invloed ervan op neurotransmitters waardevolle inzichten heeft opgeleverd, valt er nog veel te ontdekken. Er zijn meer studies nodig om de onderliggende mechanismen volledig te begrijpen en om de werkzaamheid van CBD vast te stellen bij verschillende klinische aandoeningen die samenhangen met een verstoord glutamaatevenwicht.
Opmerking: dit is een informatief artikel zonder voorschrijvend karakter en is niet bedoeld om een ziekte te voorkomen, te diagnosticeren of te behandelen. De inhoud kan de diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar mag deze nooit vervangen. Cannactiva-producten zijn geen geneesmiddelen en zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Na de publicatiedatum kan er relevant nieuw wetenschappelijk bewijs zijn verschenen. Raadpleeg je arts voordat je CBD gebruikt. Therapeutisch advies moet persoonlijk zijn en hangt af van een professionele beoordeling.
Referenties
- Owen, A. D., & Bird, M. M. (1997). Role of glutamate in the regulation of the outgrowth and motility of neurites from mouse spinal cord neurons in culture. Journal of anatomy, 191 ( Pt 2)(Pt 2), 301–307. https://doi.org/10.1046/j.1469-7580.1997.19120301.x
- Hassel, Bjørnar & Dingledine, Raymond. (2012). Glutamate and Glutamate Receptors. Basic Neurochemistry. 342-366. http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-12-374947-5.00017-1
- Davis, M., Rainnie, D., & Cassell, M. (1994). Neurotransmission in the rat amygdala related to fear and anxiety. Trends in neurosciences, 17(5), 208–214. https://doi.org/10.1016/0166-2236(94)90106-690106-6)
- Bergink, V., van Megen, H. J., & Westenberg, H. G. (2004). Glutamate and anxiety. European neuropsychopharmacology : the journal of the European College of Neuropsychopharmacology, 14(3), 175–183. https://doi.org/10.1016/S0924-977X(03)00100-700100-7)
- Hilton, J. F., Christensen, K. E., Watkins, D., Raby, B. A., Renaud, Y., de la Luna, S., Estivill, X., MacKenzie, R. E., Hudson, T. J., & Rosenblatt, D. S. (2003). The molecular basis of glutamate formiminotransferase deficiency. Human mutation, 22(1), 67–73. https://doi.org/10.1002/humu.10236
- Greenberg, D.A. (2003). Neurotransmitters, Overview. Encyclopedia of the Neurological Sciences, Academic Press, Pages 614-621, https://doi.org/10.1016/B0-12-226870-9/01216-8.
- Masic, U., & Yeomans, M. R. (2014). Umami flavor enhances appetite but also increases satiety. The American journal of clinical nutrition, 100(2), 532–538. https://doi.org/10.3945/ajcn.113.080929
- Wu, B., Eldeghaidy, S., Ayed, C., Fisk, I. D., Hewson, L., & Liu, Y. (2022). Mechanisms of umami taste perception: From molecular level to brain imaging. Critical reviews in food science and nutrition, 62(25), 7015–7024. https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1909532
- Yamaguchi, S., & Ninomiya, K. (2000). Umami and food palatability. The Journal of nutrition, 130(4S Suppl), 921S–6S. https://doi.org/10.1093/jn/130.4.921S
- Pistis, M., Ferraro, L., Pira, L., Flore, G., Tanganelli, S., Gessa, G. L., & Devoto, P. (2002). Delta(9)-tetrahydrocannabinol decreases extracellular GABA and increases extracellular glutamate and dopamine levels in the rat prefrontal cortex: an in vivo microdialysis study. Brain research, 948(1-2), 155–158. https://doi.org/10.1016/s0006-8993(02)03055-x03055-x)
- Colizzi, M., McGuire, P., Pertwee, R. G., & Bhattacharyya, S. (2016). Effect of cannabis on glutamate signalling in the brain: A systematic review of human and animal evidence. Neuroscience and biobehavioral reviews, 64, 359–381. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2016.03.010
- Musella, A., De Chiara, V., Rossi, S., Prosperetti, C., Bernardi, G., Maccarrone, M., & Centonze, D. (2009). TRPV1 channels facilitate glutamate transmission in the striatum. Molecular and cellular neurosciences, 40(1), 89–97. https://doi.org/10.1016/j.mcn.2008.09.001
- Kaplan, J. S., Stella, N., Catterall, W. A., & Westenbroek, R. E. (2017). Cannabidiol attenuates seizures and social deficits in a mouse model of Dravet syndrome. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 114(42), 11229–11234. https://doi.org/10.1073/pnas.1711351114
- Santana, N., Bortolozzi, A., Serrats, J., Mengod, G., & Artigas, F. (2004). Expression of serotonin1A and serotonin2A receptors in pyramidal and GABAergic neurons of the rat prefrontal cortex. Cerebral cortex (New York, N.Y. : 1991), 14(10), 1100–1109. https://doi.org/10.1093/cercor/bhh070
- Martínez-Aguirre, C., Márquez, L. A., Santiago-Castañeda, C. L., Carmona-Cruz, F., Nuñez-Lumbreras, M. L. A., Martínez-Rojas, V. A., Alonso-Vanegas, M., Aguado-Carrillo, G., Gómez-Víquez, N. L., Galván, E. J., Cuéllar-Herrera, M., & Rocha, L. (2023). Cannabidiol Modifies the Glutamate Over-Release in Brain Tissue of Patients and Rats with Epilepsy: A Pilot Study. Biomedicines, 11(12), 3237. https://doi.org/10.3390/biomedicines11123237
- Thiele, E. A., Bebin, E. M., Bhathal, H., Jansen, F. E., Kotulska, K., Lawson, J. A., O'Callaghan, F. J., Wong, M., Sahebkar, F., Checketts, D., Knappertz, V., & GWPCARE6 Study Group (2021). Add-on Cannabidiol Treatment for Drug-Resistant Seizures in Tuberous Sclerosis Complex: A Placebo-Controlled Randomized Clinical Trial. JAMA neurology, 78(3), 285–292. https://doi.org/10.1001/jamaneurol.2020.4607
- Devinsky, O., Patel, A. D., Cross, J. H., Villanueva, V., Wirrell, E. C., Privitera, M., Greenwood, S. M., Roberts, C., Checketts, D., VanLandingham, K. E., Zuberi, S. M., & GWPCARE3 Study Group (2018). Effect of Cannabidiol on Drop Seizures in the Lennox-Gastaut Syndrome. The New England journal of medicine, 378(20), 1888–1897. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1714631
- Crippa, J. A., Crippa, A. C., Hallak, J. E., Martín-Santos, R., & Zuardi, A. W. (2016). Δ9-THC Intoxication by Cannabidiol-Enriched Cannabis Extract in Two Children with Refractory Epilepsy: Full Remission after Switching to Purified Cannabidiol. Frontiers in pharmacology, 7, 359. https://doi.org/10.3389/fphar.2016.00359
- Devinsky, O., Cilio, M. R., Cross, H., Fernandez-Ruiz, J., French, J., Hill, C., Katz, R., Di Marzo, V., Jutras-Aswad, D., Notcutt, W. G., Martinez-Orgado, J., Robson, P. J., Rohrback, B. G., Thiele, E., Whalley, B., & Friedman, D. (2014). Cannabidiol: pharmacology and potential therapeutic role in epilepsy and other neuropsychiatric disorders. Epilepsia, 55(6), 791–802. https://doi.org/10.1111/epi.12631
Veelgestelde vragen
Welke emoties en gewaarwordingen veroorzaakt glutamaat?
Hoewel glutamaat niet rechtstreeks specifieke emoties of gewaarwordingen opwekt, is het essentieel voor de hersenfuncties die aan emotionele en zintuiglijke ervaringen ten grondslag liggen. Een goede werking ervan is cruciaal om de cognitieve vermogens op peil te houden.
Wat gebeurt er als glutamaat ontregeld raakt?
Hoewel het zeldzaam is, bestaat er een genetische aandoening, glutamaat-formiminotransferasedeficiëntie, die wordt gekenmerkt door een tekort aan glutamaat (5). Daarnaast speelt een ontregelde glutamaatsignalering een rol bij verschillende neurologische aandoeningen, waaronder epilepsie, schizofrenie en neurodegeneratieve ziekten (6).
