Uprawa konopi odnotowała znaczny wzrost w wielu krajach w związku z legalizacją marihuany oraz uregulowaniem sprzedaży suszu konopnego CBD, czyli kwiatów konopi. Jednak pojawienie się na rynku kwiatów konopi stawia nowe wyzwania w zakresie bezpieczeństwa i jakości produktów przeznaczonych do konsumpcji.
W szczególności stosowanie pestycydów w uprawie konopi budzi obawy o możliwe przenikanie substancji chemicznych pochodzących z pestycydów do dymu, ekstraktów i produktów spożywczych wytwarzanych z tej rośliny, przeznaczonych do konsumpcji – doustnej lub wziewnej. Celem tego artykułu jest poinformowanie o pestycydach w konopiach i o tym, jak można wybierać bezpieczniejsze produkty.
Czym są pestycydy i dlaczego stosuje się je w uprawie konopi?
Wraz z legalizacją konopi, marihuany i kannabidiolu (CBD) popyt znacznie wzrósł, co skłoniło wielu hodowców do sięgania po techniki zwiększające plony, takie jak stymulatory wzrostu i pestycydy (1).
Konopie (Cannabis sativa) to niezwykła roślina, która, jak każdy żywy organizm, jest podatna na choroby, infekcje i szkodniki. Aby kontrolować te czynniki i zapewnić optymalny plon, w swoim roślinnym mikroświecie roślina konopi wytwarza różne związki, takie jak kannabinoidy i terpeny, które służą jej jako chemiczna obrona przed niektórymi infekcjami i szkodnikami. Czasami jednak naturalne mechanizmy obronne rośliny nie wystarczają i hodowcy mogą być zmuszeni sięgnąć po pestycydy, co rodzi pytania o bezpieczeństwo konsumentów tych konopi.
W krajach, w których konopie są legalne, istnieją pewne przepisy dotyczące stosowania pestycydów w ich uprawie; nadal jednak brakuje ustandaryzowanego protokołu ich użycia. Dopuszcza się śladowe ilości w gotowych kwiatach, jeśli pestycyd jest uznany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za bezpieczny lub umiarkowanie niebezpieczny.
Ważne, by podkreślić, że oceny WHO opierają się na badaniach toksyczności tych związków przyjmowanych doustnie, natomiast bezpieczeństwo przy wdychaniu nie zostało jeszcze dogłębnie zbadane (2). Ma to kluczowe znaczenie, ponieważ wziewne używanie konopi jest jedną z najpowszechniejszych form konsumpcji na świecie. Niektóre kraje mają wytyczne dotyczące monitorowania pestycydów w konopiach, które w większości opierają się na już istniejących wytycznych dla tytoniu.
Rodzaje pestycydów stosowanych w uprawie konopi
Istnieją różne rodzaje pestycydów stosowanych w uprawie konopi, każdy o własnych cechach i zastosowaniach:
- Insektycydy i akarycydy: Zwalczają szkodniki owadzie, które mogą uszkadzać rośliny.
- Fungicydy: Zwalczają infekcje grzybicze, takie jak mączniak prawdziwy i botrytis (szara pleśń).
- Herbicydy: Choć są mniej powszechne, eliminują niepożądane chwasty konkurujące z konopiami o składniki odżywcze i światło.
Jakie pestycydy są najczęściej stosowane w konopiach?
- Insektycydy: Pyretroidy, awermektyny, produkty na bazie siarki, olej neem (pochodzący z drzewa neem) i spinosad (insektycyd pochodzenia naturalnego, wytwarzany w wyniku fermentacji bakterii).
- Fungicydy: Siarka, związki na bazie miedzi i wodorowęglan potasu.
- Herbicydy: Glifosat i parakwat.
Gdzie znajdują się pestycydy w konopiach?
Pestycydy stosowane w uprawie konopi gromadzą się w trichomach, czyli wyspecjalizowanych strukturach znajdujących się na liściach, a przede wszystkim na kwiatach (kwiatostanach) konopi, które zawierają żywicę bogatą w kannabinoidy i terpeny.
Kannabinoidy i terpeny są związkami hydrofobowymi, podobnie jak pestycydy. Dlatego gęstość trichomów i retencja pestycydów są skorelowane, co może oznaczać, że im więcej trichomów, tym wyższe stężenie pestycydów (3).
Wpływ pestycydów na zdrowie konsumentów konopi
WHO zbadała ilości pestycydów, które stanowią ryzyko przy spożyciu doustnym, ale przyjmowanie drogą wziewną zostało zbadane w niewielkim stopniu. Pestycydy mogą przenosić się do dymu w procesie zwanym pirolizą, w którym chemiczny rozkład materii organicznej pod wpływem ciepła może zamienić niektóre pestycydy w związek bardziej toksyczny niż pierwotny, który ostatecznie zostanie wchłonięty przez płuca konsumenta (4).
Niektóre badania określiły ilościowo pozostałości pestycydów w dymie konopi, używając różnych urządzeń do palenia (4). Badania te podkreślają pilną potrzebę ustanowienia wytycznych regulacyjnych opartych na rzetelnych badaniach naukowych, które mogłyby zapewnić konsumentom konopi zaufanie.
Czy można mieć konopie bez pestycydów?
Tak, można uprawiać konopie bez pestycydów dzięki alternatywnym strategiom. Obejmują one kontrolę biologiczną i mechaniczną, wprowadzanie naturalnych drapieżników i stosowanie barier fizycznych. Ponadto skuteczne mogą być również selekcyjne krzyżowanie roślin odpornych na szkodniki oraz stosowanie produktów takich jak olej neem, mydła insektycydowe i nawóz, powszechnie używanych w uprawie ekologicznej.
Jednym z autorytetów w tej dziedzinie jest Jorge Cervantes, autor książki Biblia de Cultivo, który poświęcił ponad 40 lat życia na uprawę i badanie ekologicznych i biologicznych technik uprawy konopi wysokiej jakości.
Ekologiczna uprawa konopi
Czy istnieje bezpieczny sposób uprawy konopi do palenia?
Tak, dzięki integrowanej ochronie roślin (IPM) i uprawie ekologicznej.
Integrowana ochrona roślin (IPM)
To holistyczne i przyjazne dla środowiska podejście łączące metody kontroli biologicznej, agrotechnicznej, fizycznej i chemicznej. Obejmuje podejmowanie decyzji w oparciu o profilaktykę i monitorowanie, z użyciem pestycydów tylko w ostateczności. Strategie IPM w uprawie konopi obejmują płodozmian, wprowadzanie owadów pożytecznych (na przykład biedronek, roztoczy drapieżnych) i stosowanie pestycydów ekologicznych.
Preferowanie pestycydów ekologicznych
Ekologiczna uprawa konopi rezygnuje z pestycydów syntetycznych i stosuje naturalne metody zwalczania szkodników, takie jak użycie insektycydów ekologicznych. Wynika to z tego, że pestycydy syntetyczne (czyli złożone z cząsteczek niewystępujących w naturze, wytwarzanych wyłącznie w laboratoriach) mają zazwyczaj bardziej stabilną i trwałą strukturę chemiczną, co sprzyja ich kumulacji w środowisku i w organizmach żywych. Ponadto toksyczność niektórych z tych pestycydów pochodzenia syntetycznego może poważnie zakłócać podstawowe procesy biologiczne, zwiększając ryzyko dla zdrowia ludzi i środowiska.
Wśród pestycydów ekologicznych stosowanych w uprawie konopi znajdują się olej neem, pozyskiwany z drzewa neem, o szerokim spektrum działania owadobójczego, oraz spinosad, naturalny insektycyd pochodzący z bakterii Saccharopolyspora spinosa, skuteczny przeciwko wielu szkodnikom owadzim. Ponadto ten rodzaj uprawy sprzyja utrzymaniu zdrowej gleby, aby zwiększyć odporność roślin.
W wielu krajach, aby sprzedawać produkty z konopi jako ekologiczne, konieczne jest uzyskanie certyfikatu uprawy ekologicznej. Zazwyczaj certyfikacja ta wymaga przestrzegania rygorystycznych zasad, co gwarantuje, że produkty końcowe są wolne od pozostałości pestycydów syntetycznych.
Czy olej neem to naprawdę odpowiedź?
Olej neem działa jako skuteczny pestycyd dzięki swojemu głównemu składnikowi aktywnemu, azadyrachtynie. Choć uważa się go za stosunkowo bezpieczne rozwiązanie, jego profil bezpieczeństwa przy podawaniu drogą wziewną nie został dokładnie zbadany. Dotychczas udokumentowane przypadki zatrucia neem są rzadkie i dotyczyły spożycia doustnego (5). Chociaż nie możemy zakładać, że wdychanie neem jest całkowicie bezpieczne, może to być bezpieczniejsza opcja w porównaniu z pestycydami syntetycznymi.
Podsumowanie
Stosowanie pestycydów w uprawie konopi to złożony temat, który podkreśla znaczenie oceny potencjalnych zagrożeń dla zdrowia. Coraz więcej konsumentów konopi wybiera uprawę domową, aby mieć pewność, że nie palą kwiatów z pozostałościami pestycydów, jednak obecnie zarówno pestycydy naturalne, jak i syntetyczne, stosowane w sposób rozsądny, wydają się bezpieczne w krótkim okresie. Jedynym sposobem sprawdzenia, czy w konopiach użyto pestycydów, jest badanie laboratoryjne na obecność pestycydów, choć jest ono drogie i również nie daje żadnej gwarancji. Rozporządzenie UE 396/2005 dotyczące żywności i produktów rolnych ustanawia najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) w tych produktach. Jednak nawet jeśli można oznaczyć ilościowo pestycydy użyte w produkcie, nieznane są bezpieczne poziomy tych związków przy wdychaniu. Ponadto nie zbadano toksyczności tych cząsteczek w połączeniu (jeden pestycyd może wzmacniać toksyczność innego). To „efekt koktajlu” opisywany przez kilku badaczy, takich jak Nicolás Olea, wyzwanie, które pojawia się również w przypadku poziomów pestycydów dopuszczonych w żywności.
Kluczowe jest dalsze badanie długoterminowych skutków śladowych ilości pestycydów w konopiach oraz uregulowanie stosowania tych związków, aby konsumpcja produktów z konopi nie zagrażała zdrowiu konsumentów.
Bibliografia
- Lenton, S., Frank, V. A., Barratt, M. J., Potter, G. R., & Decorte, T. (2018). Growing practices and the use of potentially harmful chemical additives among a sample of small-scale cannabis growers in three countries. Drug and alcohol dependence, 192, 250–256. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2018.07.040
- Taylor, A., & Birkett, J. W. (2020). Pesticides in cannabis: A review of analytical and toxicological considerations. Drug testing and analysis, 12(2), 180–190. https://doi.org/10.1002/dta.2747
- Antonious, G. F., & Snyder, J. C. (1993). Trichome density and pesticide retention and half‐life. Journal of Environmental Science and Health, Part B, 28(2), 205–219. https://doi.org/10.1080/03601239309372823
- Sullivan, N., Elzinga, S., & Raber, J. C. (2013). Determination of pesticide residues in cannabis smoke. Journal of toxicology, 2013, 378168. https://doi.org/10.1155/2013/378168
- Mishra, A., & Dave, N. (2013). Neem oil poisoning: Case report of an adult with toxic encephalopathy. Indian journal of critical care medicine : peer-reviewed, official publication of Indian Society of Critical Care Medicine, 17(5), 321–322. https://doi.org/10.4103/0972-5229.120330
