Cannabis, een van de oudste planten die wordt gebruikt om verschillende kwalen te verlichten, heeft nu een nieuwe therapeutische benadering gevonden: de behandeling van auto-immuunziekten.
Ter gelegenheid van de Werelddag voor auto-immuunziekten leggen we op het blog van Cannactiva uit wat er op dit moment bekend is over de relatie tussen auto-immuunziekten, het endocannabinoïde systeem en het therapeutische potentieel van cannabis om deze ziekten te behandelen.
Opmerking: Dit is een informatief, niet-voorschrijvend artikel en is niet bedoeld om een ziekte te voorkomen, diagnosticeren of behandelen. De inhoud kan de diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar mag deze nooit vervangen. Cannactiva-producten zijn geen geneesmiddelen en zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Na de publicatiedatum kan relevant nieuw wetenschappelijk bewijs beschikbaar zijn gekomen. Raadpleeg je arts voordat je CBD gebruikt. De therapeutische aanpak moet altijd persoonlijk zijn en hangt af van de professionele beoordeling.
Wat zijn auto-immuunziekten?
Auto-immuunziekten zijn een groep aandoeningen met een nog onbekende oorsprong, die optreden wanneer de natuurlijke afweer van het lichaam zich tegen de eigen weefsels keert: ze “vallen per vergissing het eigen lichaam aan” (1). Ze worden ingedeeld in twee categorieën: lokale en systemische. Lokale auto-immuunziekten tasten alleen een specifiek orgaan of weefsel aan, terwijl systemische auto-immuunziekten meerdere organen en lichaamssystemen kunnen aantasten.
Veel voorkomende auto-immuunziekten zijn reumatoïde artritis, multiple sclerose, lupus en inflammatoire darmziekten. Mensen die aan deze ziekten lijden, hebben vaak last van gewichtsverlies, constante vermoeidheid, ontstekingen en chronische pijn, wat hun levenskwaliteit en algemene welzijn aanzienlijk aantast.
Cannabis en de immuunrespons
De cannabisplant bevat een groot aantal bestanddelen die afzonderlijk of samen, in synergie, kunnen werken om effecten uit te oefenen op het lichaam en de immuunrespons van het lichaam te wijzigen (2-4).
Terpenen, verbindingen die voorkomen in cannabis en hennep, hebben verschillende effecten die kunnen helpen bij het reguleren of moduleren van de immuunrespons. Sommige terpenen bezitten ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen, die kunnen bijdragen aan de vermindering van ontstekingen en oxidatieve stress in het lichaam (5, 6).
THC, het belangrijkste psychoactieve bestanddeel van wiet, kan een wisselwerking aangaan met de endocannabinoïde receptoren CB1 en CB2, die zich in verschillende organen en systemen van het lichaam bevinden. De affiniteit van THC voor de CB1-receptoren in het centrale zenuwstelsel is verantwoordelijk voor de psychoactieve effecten. Toch maken de CB2-receptoren, die zich voornamelijk in het immuunsysteem bevinden, THC tot een interessante stof voor de behandeling van auto-immuunziekten (7), omdat het de immuunrespons zou kunnen wijzigen door de overmatige activiteit van het immuunsysteem te verminderen die kenmerkend is voor deze ziekten (8).
Anderzijds heeft cannabidiol (CBD) weliswaar geen directe affiniteit voor de CB1- en CB2-receptoren, maar er is gesuggereerd dat het deze indirect kan activeren (9). Bovendien heeft CBD andere aangrijpingspunten die betrokken zijn bij auto-immuunziekten, waardoor het een stof is met meerdere mogelijke voordelen bij deze aandoeningen.
Werkingsmechanismen van CBD die kunnen helpen bij auto-immuunziekten
De belangrijkste routes waarlangs CBD zijn therapeutische effecten bij deze aandoeningen zou kunnen uitoefenen, worden hieronder beschreven:
Immunomodulerende effecten
Van CBD is aangetoond dat het celdood (apoptose) van geactiveerde immuuncellen induceert, waardoor hun aantal afneemt en de algehele immuunrespons afneemt (9, 10). Dit is met name relevant bij auto-immuunziekten, waarbij overmatige activering van het immuunsysteem schade aan de lichaamseigen weefsels kan veroorzaken.
Ontstekingsremmende effecten
CBD vermindert de productie van stoffen die ontstekingen veroorzaken en verhoogt de productie van stoffen die ontstekingen verminderen. Het remt de productie van ontstekingsbevorderende cytokinen, zoals TNF-α, IL-1β en IL-6, terwijl het de productie van ontstekingsremmende cytokinen, zoals IL-10, verhoogt (10-12). Het verminderen van ontstekingen is cruciaal bij de behandeling van auto-immuunziekten, omdat chronische ontstekingen kunnen leiden tot weefselschade en de symptomen van deze ziekten kunnen verergeren.
Neuroprotectieve effecten
Bij auto-immuunziekten met ontstekingen, zoals multiple sclerose, waarbij neuro-inflammatie en neurodegeneratie een belangrijke rol spelen, zou CBD neuronen kunnen beschermen tegen oxidatieve schade. Neuroprotectie is van vitaal belang om de progressie van de ziekte te voorkomen en de neurologische functie bij getroffen patiënten te behouden.
Ontspannende effecten
Stress is een belangrijke factor bij auto-immuunziekten (13). Er is waargenomen dat chronische blootstelling aan stressvolle gebeurtenissen immunosuppressieve effecten kan hebben en het risico op het ontwikkelen van een auto-immuunziekte kan verhogen (14, 15). CBD kan helpen om stress te verminderen en angst te verlichten, wat op zijn beurt een positief effect kan hebben op de behandeling van deze ziekten.
Klinisch bewijs voor cannabis bij auto-immuunziekten
Huidig onderzoek naar cannabis en CBD bij auto-immuunziekten suggereert dat het gebruik van CBD-rijke producten de levenskwaliteit van mensen met deze ziekten kan helpen verbeteren. Er zijn echter significante effecten gevonden bij aandoeningen zoals multiple sclerose, inflammatoire darmziekten (IBD) en reumatoïde artritis in onderzoeken waarbij combinaties van THC met CBD werden gebruikt (8).
Bij multiple sclerose is bijvoorbeeld aangetoond dat het gebruik van THC en CBD spierspasticiteit en neuropathische pijn vermindert en de mobiliteit verbetert. Bij inflammatoire darmziekten hebben deze cannabinoïden geholpen om darmontstekingen te verminderen en spijsverteringssymptomen te verbeteren. Bij reumatoïde artritis is een afname van gewrichtspijn en ontsteking waargenomen, waardoor de fysieke functie en levenskwaliteit van patiënten is verbeterd (8).
Gebruik van CBD voor auto-immuunziekten
Hoewel de effectiviteit van CBD bij immuunstoornissen is aangetoond via de moleculaire mechanismen, zijn de effecten in klinische studies bescheiden. CBD kan helpen om te gaan met sommige symptomen van auto-immuunziekten, hoewel er geen specifieke dosering is voorgesteld voor de behandeling ervan. Het is belangrijk om op te merken dat de respons op CBD aanzienlijk kan verschillen tussen individuen, dus dosering en controle moeten op het individu worden afgestemd.
Hoewel THC heilzame effecten kan hebben bij patiënten met immuunstoornissen, wordt het door de psychoactieve effecten minder vaak gekozen als aanvullende behandeling. Daarnaast maakt het veiligheidsprofiel van CBD, met onder andere minder bijwerkingen en geen psychoactieve effecten, het een betere keuze voor mensen die alternatieven zoeken voor de behandeling van auto-immuunziekten.
Het wordt aanbevolen om het gebruik van therapieën zoals medicinale cannabis of CBD onder strikt medisch toezicht te doen vanwege de grote variabiliteit in de individuele respons op cannabinoïden.
Conclusie
Het endocannabinoïde systeem is nauw verbonden met het immuunsysteem en daarom worden cannabinoïden gezien als een uitstekende optie voor de behandeling van auto-immuunziekten. Studies die de mechanismen hebben onderzocht die ten grondslag liggen aan de immunomodulerende effecten van cannabinoïden hebben inzicht gegeven in hun therapeutische potentieel, maar er is nog steeds diepgaander en gedetailleerder onderzoek nodig naar het gebruik ervan in klinische studies.
De hoop is dat we in de komende jaren definitieve informatie zullen hebben over de behandeling van auto-immuunziekten met cannabinoïden, wat een revolutie teweeg zou kunnen brengen in de aanpak en behandeling van deze aandoeningen.
Opmerking: Dit is een informatief, niet-voorschrijvend artikel en is niet bedoeld om een ziekte te voorkomen, diagnosticeren of behandelen. De inhoud kan de diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar mag deze nooit vervangen. Cannactiva-producten zijn geen geneesmiddelen en zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Na de publicatiedatum kan relevant nieuw wetenschappelijk bewijs beschikbaar zijn gekomen. Raadpleeg je arts voordat je CBD gebruikt. De therapeutische aanpak moet altijd persoonlijk zijn en hangt af van de professionele beoordeling.
Referenties
- Koppala, S. N. & Guruprasad, V. (2023). Overview of Autoimmunity: Classification, Disease Mechanisms, and Etiology. Turk J Immunol;11(3):93-105. https://doi.org/10.4274/tji.galenos.2024.13008
- El-Gohary, M., & Eid, M. A. (2004). Effect of cannabinoid ingestion (in the form of bhang) on the immune system of high school and university students. Human & experimental toxicology, 23(3), 149–156. https://doi.org/10.1191/0960327104ht426oa
- Jan, T. R., Su, S. T., Wu, H. Y., & Liao, M. H. (2007). Suppressive effects of cannabidiol on antigen-specific antibody production and functional activity of splenocytes in ovalbumin-sensitized BALB/c mice. International immunopharmacology, 7(6), 773–780. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2007.01.015
- Dotsey, E., Ushach, I., Pone, E., Nakajima, R., Jasinskas, A., Argueta, D. A., Dillon, A., DiPatrizio, N., Davies, H., Zlotnik, A., Crompton, P. D., & Felgner, P. L. (2017). Transient Cannabinoid Receptor 2 Blockade during Immunization Heightens Intensity and Breadth of Antigen-specific Antibody Responses in Young and Aged mice. Scientific reports, 7, 42584. https://doi.org/10.1038/srep42584
- Bento, A. F., Marcon, R., Dutra, R. C., Claudino, R. F., Cola, M., Leite, D. F., & Calixto, J. B. (2011). β-Caryophyllene inhibits dextran sulfate sodium-induced colitis in mice through CB2 receptor activation and PPARγ pathway. The American journal of pathology, 178(3), 1153–1166. https://doi.org/10.1016/j.ajpath.2010.11.052
- de Almeida, A. A., Silva, R. O., Nicolau, L. A., de Brito, T. V., de Sousa, D. P., Barbosa, A. L., de Freitas, R. M., Lopes, L. D., Medeiros, J. R., & Ferreira, P. M. (2017). Physio-pharmacological Investigations About the Anti-inflammatory and Antinociceptive Efficacy of (+)-Limonene Epoxide. Inflammation, 40(2), 511–522. https://doi.org/10.1007/s10753-016-0496-y
- Munro, S., Thomas, K. L., & Abu-Shaar, M. (1993). Molecular characterization of a peripheral receptor for cannabinoids. Nature, 365(6441), 61–65. https://doi.org/10.1038/365061a0
- Giorgi, V., Marotto, D., Batticciotto, A., Atzeni, F., Bongiovanni, S., & Sarzi-Puttini, P. (2021). Cannabis and Autoimmunity: Possible Mechanisms of Action. ImmunoTargets and therapy, 10, 261–271. https://doi.org/10.2147/ITT.S267905
- Ligresti, A., De Petrocellis, L., & Di Marzo, V. (2016). From Phytocannabinoids to Cannabinoid Receptors and Endocannabinoids: Pleiotropic Physiological and Pathological Roles Through Complex Pharmacology. Physiological reviews, 96(4), 1593–1659. https://doi.org/10.1152/physrev.00002.2016
- Nichols, J. M., & Kaplan, B. L. F. (2020). Immune Responses Regulated by Cannabidiol. Cannabis and cannabinoid research, 5(1), 12–31. https://doi.org/10.1089/can.2018.0073
- Mammana, S., Cavalli, E., Gugliandolo, A., Silvestro, S., Pollastro, F., Bramanti, P., & Mazzon, E. (2019). Could the Combination of Two Non-Psychotropic Cannabinoids Counteract Neuroinflammation? Effectiveness of Cannabidiol Associated with Cannabigerol. Medicina (Kaunas, Lithuania), 55(11), 747. https://doi.org/10.3390/medicina55110747
- Castillo, P. E., Younts, T. J., Chávez, A. E., & Hashimotodani, Y. (2012). Endocannabinoid signaling and synaptic function. Neuron, 76(1), 70–81. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2012.09.020
- Tan, S. Y., & Yip, A. (2018). Hans Selye (1907-1982): Founder of the stress theory. Singapore medical journal, 59(4), 170–171. https://doi.org/10.11622/smedj.2018043
- Stojanovich, L., & Marisavljevich, D. (2008). Stress as a trigger of autoimmune disease. Autoimmunity reviews, 7(3), 209–213. https://doi.org/10.1016/j.autrev.2007.11.007
- Boscarino J. A. (2004). Posttraumatic stress disorder and physical illness: results from clinical and epidemiologic studies. Annals of the New York Academy of Sciences, 1032, 141–153. https://doi.org/10.1196/annals.1314.011
