Welk effect heeft cannabis op een bipolaire stoornis?

In februari 2025 publiceerde een van de invloedrijkste kranten van Spanje een artikel met de titel “Cannabis kan een bipolaire stoornis uitlokken”, waarin dr. Eduard Vieta, hoofd psychiatrie van het Hospital Clínic, waarschuwt voor de risico's van cannabisgebruik. De bewering in de kop heeft veel losgemaakt, vooral bij mensen die binnen de cannabiswereld naar alternatieven zoeken, zoals CBD.

Een bipolaire stoornis is een psychische aandoening die wordt gekenmerkt door extreme stemmingswisselingen, van perioden van euforie tot perioden van diepe depressie. Gezien de groeiende populariteit van cannabidiol (CBD) en het medicinale en recreatieve gebruik van wiet, vragen veel mensen met een bipolaire stoornis zich af welk effect deze cannabinoïden op hen kunnen hebben. Hieronder geven we je een overzicht van het wetenschappelijk onderzoek naar de relatie tussen het gebruik van CBD en THC bij een bipolaire stoornis, met de nadruk op mogelijke risico's en op wat nog onzeker is.

Wat is een bipolaire stoornis?

Een bipolaire stoornis is een complexe psychiatrische aandoening die plotselinge stemmingswisselingen veroorzaakt, die het werk, relaties en dagelijkse activiteiten kunnen verstoren. Er zijn twee hoofdtypen:

• Bipolaire stoornis type I: wordt gekenmerkt door ten minste één manische episode, die meestal gepaard gaat met depressieve episodes.
• Bipolaire stoornis type II: wordt gekenmerkt door terugkerende depressieve episodes en hypomane episodes (een minder ernstige vorm van manie).

Ongeveer 2,4% van de wereldbevolking krijgt ergens in het leven met deze aandoening te maken (1). De behandeling bestaat meestal uit stemmingsstabilisatoren (zoals lithium of valproaat), antipsychotica en psychosociale therapie.

Elke stof die de hersenen beïnvloedt, waaronder wiet, kan de behandeling bemoeilijken en mogelijk de symptomen van een bipolaire stoornis verergeren.

Hoe werkt cannabis in de hersenen?

Cannabis bevat talloze cannabinoïden, waarvan THC (tetrahydrocannabinol) en CBD (cannabidiol) de bekendste zijn. THC veroorzaakt de “high” of het psychoactieve effect, terwijl andere cannabinoïden, zoals CBD, weinig of geen psychoactieve effecten hebben.

Omdat cannabinoïden zoals THC hun effect in de hersenen hebben, is het belangrijk om te benadrukken dat hoe jonger iemand is die vaak of veel wiet gebruikt, hoe kwetsbaarder die persoon kan zijn voor veranderingen in de hersenchemie (2). Dat komt grotendeels door de effecten van THC op de hersenen.

Tetrahydrocannabinol (THC) is de belangrijkste psychoactieve stof in wiet. THC werkt in op het endocannabinoïdesysteem, dat een sleutelrol speelt bij het reguleren van de stemming, de slaap en de reactie op stress. Veelvuldig gebruik kan dit evenwicht echter verstoren, vooral bij jongeren, van wie de hersenen nog in ontwikkeling zijn.

Het THC-gehalte van wiet is de afgelopen decennia flink gestegen, van ongeveer 4% tot wel 35% THC in minder dan 30 jaar. Deze toename van de sterkte van cannabis vergroot de risico's die vandaag de dag aan het gebruik ervan verbonden zijn.

Er bestaan tegenwoordig cannabissoorten zonder THC, CBD, met een gehalte van minder dan 0,3% THC. Sommige mensen gebruiken zelfs CBD om te stoppen met blowen.

Cannabisgebruik bij een bipolaire stoornis

Verschillende onderzoeken laten zien dat mensen met een bipolaire stoornis mogelijk vaker cannabis gebruiken dan de algemene bevolking. Redenen voor deze neiging zijn onder meer zelfmedicatie om symptomen van angst of slapeloosheid te verminderen, het gelijktijdig voorkomen van andere stoornissen in middelengebruik en een bepaalde genetische aanleg of omgevingsfactoren (3).

Hoewel sommige mensen zeggen dat cannabis angst of depressieve symptomen verlicht, blijft het wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid ervan beperkt en soms tegenstrijdig.

Mogelijke risico's van wietgebruik bij een bipolaire stoornis

Een van de meest consistente bevindingen in de literatuur is dat wietgebruik manische of hypomane symptomen kan verergeren (3). Niet iedereen reageert op dezelfde manier, maar frequent of zwaar gebruik wordt in verband gebracht met een grotere kans op het verlengen of uitlokken van manische episodes, meer impulsiviteit en risicovol gedrag (2).

Hoewel is waargenomen dat wiet manie kan verergeren, melden sommige mensen op korte termijn verlichting van hun depressieve symptomen. Deze ervaringen zijn echter grotendeels subjectief en worden niet ondersteund door sluitend klinisch onderzoek. Bovendien kan zelfmedicatie met wiet bij een bipolaire stoornis gevaarlijk zijn, en moet er altijd een professional in de geestelijke gezondheidszorg worden geraadpleegd.

CBD bij een bipolaire stoornis

In tegenstelling tot THC is CBD niet psychoactief, en het heeft de belangstelling van medisch onderzoek gewekt vanwege zijn mogelijke anxiolytische, ontstekingsremmende en neuroprotectieve eigenschappen. Sommige voorlopige studies suggereren dat hoge doses CBD kunnen helpen bij de behandeling van depressieve symptomen bij een bipolaire stoornis. Daarnaast is het mogelijke antipsychotische effect onderzocht bij aandoeningen zoals schizofrenie.

Hoewel er geen bewijs is dat CBD een bipolaire stoornis verergert, zijn de onderzoeken nog beperkt en zijn er meer klinische studies nodig om de effectiviteit en veiligheid als onderdeel van de behandeling vast te stellen.

Details: Wetenschappelijke onderzoeken naar CBD en bipolaire stoornis

Er zijn voorlopige studies die erop wijzen dat CBD anxiolytische, ontstekingsremmende en neuroprotectieve effecten kan hebben. Het wetenschappelijk bewijs voor een directe werkzaamheid bij een bipolaire stoornis is echter beperkt (5). Sommige onderzoekers hebben de mogelijkheid geopperd dat hoge doses CBD (300 mg per dag of meer) kunnen helpen bij bipolaire depressie, maar er ontbreken klinische studies die dit stevig bevestigen (6).

CBD is ook onderzocht op zijn mogelijke antipsychotische eigenschappen bij schizofrenie (7), een stoornis die soms kenmerken gemeen heeft met bipolaire manie. Hoewel deze bevindingen niet direct van toepassing zijn op een bipolaire stoornis, suggereren ze dat CBD enig nut kan hebben bij het onder controle houden van psychotische symptomen tijdens manische episodes. Desondanks zijn er geen duidelijke negatieve effecten van CBD bij een bipolaire stoornis beschreven, al ontbreken definitieve gegevens nog steeds.

Klinische implicaties van cannabis bij een bipolaire stoornis

Zorgverleners moeten bij mensen met een bipolaire stoornis standaard vragen naar cannabisgebruik, omdat dit het verloop van de ziekte kan beïnvloeden. Ook is het goed dat zowel patiënten als hun familieleden op de hoogte zijn van de risico's van het gebruik van psychoactieve middelen zoals wiet, vooral vanwege het verband met manische terugvallen en cognitieve achteruitgang.

Hoewel gesuggereerd is dat CBD nuttig kan zijn als aanvullende behandeling voor bipolaire depressie (6), is er meer onderzoek nodig. In de tussentijd is het essentieel dat mensen met een bipolaire stoornis zelfmedicatie zonder medisch toezicht vermijden, omdat het de stemming uit balans kan brengen en de vastgestelde behandeling kan bemoeilijken.

Conclusie

Wetenschappelijk bewijs suggereert dat wietgebruik risico's met zich mee kan brengen voor mensen met een bipolaire stoornis, waaronder een verhoogd risico op manische episodes, mogelijke aantasting van het cognitief functioneren en complicaties bij de behandeling. Hoewel sommige gebruikers tijdelijke verlichting van depressie melden, worden deze gegevens niet ondersteund door sterk klinisch bewijs. In het specifieke geval van CBD zijn grotere klinische onderzoeken nodig om de voordelen en risico's bij deze stoornis nauwkeurig te bepalen.

Opmerking: Dit is een informatief, niet-voorschrijvend artikel en is niet bedoeld om een ziekte te voorkomen, diagnosticeren of behandelen. De inhoud kan de diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar mag deze nooit vervangen. Als jij of iemand in je omgeving symptomen van een bipolaire stoornis ervaart of je overweegt veranderingen in je behandeling (waaronder het gebruik van cannabis), raadpleeg dan een zorgverlener. Cannactiva-producten zijn geen geneesmiddelen en zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Na de publicatiedatum kan relevant nieuw wetenschappelijk bewijs beschikbaar zijn gekomen. Raadpleeg je arts voordat je CBD gebruikt. Therapeutisch advies moet persoonlijk zijn en is afhankelijk van professionele beoordeling.