CBD w schizofrenii: aktualne badania

Z okazji Światowego Dnia Schizofrenii, przeglądamy aktualne badania nad CBD w tej chorobie. Najpierw musisz wiedzieć, że CBD nie jest obecnie lekiem zatwierdzonym w schizofrenii i że na razie jego stosowanie nie jest wskazane.

CBD, czyli kannabidiol to niepsychoaktywny związek występujący w roślinach konopi. W ostatnich latach pojawił się jako możliwość terapeutyczna w schizofrenii. Należy jednak podkreślić, że obecnie stosowanie CBD w schizofrenii jest nadal na etapie badań, dlatego jego stosowanie jest przeciwwskazane. W tym wpisie przeglądamy badania na ten temat.

Czym jest schizofrenia?

Schizofrenia to poważna choroba psychiczna, która wpływa na to, jak człowiek myśli, czuje i się zachowuje. Objawy mogą obejmować omamy, urojenia, zdezorganizowaną mowę, nieprzewidywalne zachowanie i izolację społeczną. Jest to choroba przewlekła i zwykle wymaga długotrwałego leczenia.

Jak leczy się schizofrenię?

Leczenie może obejmować leki przeciwpsychotyczne i terapię. Schizofrenia jest najczęstszą chorobą z grupy „psychoz”, terminu używanego w psychiatrii na określenie chorób, w których występuje utrata kontaktu z rzeczywistością.

Jaki jest związek między konopiami a schizofrenią?

Schizofrenia nie ma jednej przyczyny, lecz wynika z sumy czynników genetycznych i środowiskowych. Istnieje statystyczny związek między niektórymi wzorcami używania konopi a późniejszym rozwojem schizofrenii (1), co nie oznacza, że używanie konopi jest przyczyną konieczną ani wystarczającą.

Wiadomo też, że u osób z rozpoznaną schizofrenią używanie marihuany nasila objawy choroby, zwiększa liczbę hospitalizacji i pogarsza rokowanie.

Czy medyczna marihuana jest opcją w schizofrenii?

Postęp wiedzy o kannabinoidach pozwolił ustalić, że składnikiem konopi, który zaostrza lub pogarsza schizofrenię, jest tetrahydrokannabinol (THC), ten sam związek odpowiedzialny za działanie psychotropowe i psychoaktywne marihuany. Wysokie dawki THC mogą u osób podatnych wywoływać objawy psychotyczne (takie jak te występujące w schizofrenii).

W 1982 roku po raz pierwszy wykazano u ludzi, że kannabidiol (CBD) może odwracać te skutki wywołane przez THC (2). Dlatego obecnie badania nad medyczną marihuaną w związku ze schizofrenią koncentrują się wyłącznie na kannabidiolu.

Czy są badania sugerujące, że CBD może być przydatne w schizofrenii?

CBD testowano w kilku modelach zwierzęcych, które rutynowo służą do oceny leków przeciwpsychotycznych w fazie przedklinicznej. Istnieją badania na myszach modyfikowanych genetycznie, wykorzystywanych w tym celu, w których sugeruje się, że podawanie CBD ma właściwości przeciwpsychotyczne (3). W modelach zwierzęcych wykazano też, że kannabidiol poprawia sygnalizację mózgową anandamidu, proces powiązany z rozwojem schizofrenii (4). Podsumowując, zestaw danych z badań na zwierzętach sugeruje, że CBD może być dobrym lekiem przeciwpsychotycznym (5).

Czy istnieją przypadki u ludzi, w których sprawdzano działanie kannabidiolu w schizofrenii?

Anegdotyczne doniesienia o pacjentach ze schizofrenią, u których nastąpiła znaczna poprawa po zastosowaniu CBD jako części leczenia, są rejestrowane co najmniej od 1995 roku (6, 7, 8). Te przypadki opublikowano w prestiżowych czasopismach naukowych uznawanych przez środowisko medyczne. Jednak opis przypadków nigdy nie może być uznany za dowód skuteczności leku. Jest wskaźnikiem służącym do podjęcia kolejnego etapu: badań klinicznych.

Badania kliniczne nad skutecznością CBD u pacjentów ze schizofrenią

Wyniki dwóch jedynych dostępnych badań klinicznych dobrej jakości nad kannabidiolem i schizofrenią opublikowano w 2018 roku. Badanie na 88 pacjentach w Wielkiej Brytanii wykazało poprawę po dodaniu CBD do standardowego leczenia pacjentów przez 6 tygodni (9). Inne badanie amerykańskie o podobnym projekcie na 36 pacjentach nie wykazało żadnego korzystnego efektu (10).

Jakie dawki CBD stosowano w badaniach klinicznych nad kannabidiolem i schizofrenią?

W badaniach klinicznych na ludziach, o których przed chwilą mowa, dawka stosowana przez zespół brytyjski wynosiła 1000 mg CBD dziennie doustnie, a zespół z USA stosował 600 mg kannabidiolu dziennie. Prawdopodobnie różnicę w wynikach można wyjaśnić, przynajmniej częściowo, odmiennym dawkowaniem.

Czy obecnie trwają kolejne badania kliniczne?

Tak. Trwają badania kliniczne nad stosowaniem CBD w schizofrenii, z dużą liczbą pacjentów, w tak prestiżowych instytucjach jak Instytut Zdrowia Psychicznego w Mannheim (Niemcy) (11), Uniwersytet Kopenhaski (12), Centrum Badań nad Konopiami Uniwersytetu Kalifornijskiego (13) czy King’s College w Londynie (14).

Większość tych badań klinicznych rekrutuje pacjentów lub już trwa, a wyniki mają być dostępne w latach 2023–2024. W badaniach tych stosuje się dawki 1000 mg CBD dziennie, choć niektóre badania analizujące konkretne aspekty stosują dawki 300–400 mg CBD dziennie.

Jak działa CBD w schizofrenii?

Dostępne na rynku leki przeciwpsychotyczne są bardzo skuteczne w przypadku niektórych objawów schizofrenii, takich jak urojenia i omamy. Ich główną wadą są jednak działania niepożądane: sedacja, senność, trudności z koncentracją, otyłość i cukrzyca, problemy mięśniowe, problemy seksualne…

Wielu pacjentów ze schizofrenią może prowadzić w miarę normalne życie, przyjmując przepisane leki. Jednak skutki uboczne są najczęstszą przyczyną porzucenia leczenia, dlatego posiadanie leków przeciwpsychotycznych o mniejszej liczbie skutków ubocznych jest priorytetem. Nieliczne działania niepożądane CBD sprawiają, że jego potencjalne zastosowanie jako leku przeciwpsychotycznego jest szczególnie interesujące.

CBD i leki na schizofrenię

Czy CBD może zastąpić inne leki przeciwpsychotyczne?

Bardzo ważne jest podkreślenie, że we wszystkich dostępnych dotąd badaniach klinicznych CBD dodawano do konwencjonalnego leczenia. To znaczy, są to badania porównujące efekt dodania CBD lub placebo do leczenia, które pacjent już przyjmuje.

Działanie przeciwpsychotyczne CBD pozwoliłoby, pod nadzorem lekarza, zmniejszyć dawkę konwencjonalnego leku przeciwpsychotycznego, zmniejszając częstotliwość i nasilenie działań niepożądanych, które, jak już wskazaliśmy, są głównym problemem dostępnych leków.

Nie ma danych sugerujących, że CBD można stosować jako lek przeciwpsychotyczny samodzielnie. Pod tym względem zastąpienie leku przeciwpsychotycznego kannabidiolem u pacjenta ze schizofrenią jest absolutnie przeciwwskazane.

Czy występują interakcje między CBD a lekami przeciwpsychotycznymi?

Istnieją dane teoretyczne i laboratoryjne wskazujące, że CBD mogłoby zmieniać stężenie we krwi dwóch najczęściej stosowanych leków przeciwpsychotycznych: risperidonu i olanzapiny (15). Nie ma jednak danych wskazujących, że te wstępne dane mają znaczenie u ludzi. W istocie wskazaliśmy, że wszystkie przeprowadzone badania kliniczne dodają kannabidiol do zwykłego leczenia, bez zgłoszenia jakichkolwiek incydentów w tym zakresie.

Czy istnieją inne kierunki badań dotyczące CBD i zaburzeń psychotycznych?

Wskazaliśmy wcześniej, że ogólnie używanie marihuany pogarsza stan osób z rozpoznaną schizofrenią. Mimo to niektórzy chorzy nadal używają konopi w sposób kompulsywny i nieuporządkowany. Współwystępowanie dwóch zaburzeń (schizofrenia + zaburzenie związane z używaniem konopi) znane jest jako „podwójna diagnoza”, a CBD stanowi interesującą opcję leczenia, która jest już wprowadzana (16), choć jej skuteczność nie została jeszcze udowodniona, a zatem nie jest zalecana.

Podsumowując, CBD, czyli kannabidiol, rysuje się jako możliwa opcja terapeutyczna w schizofrenii, ale konieczne są dalsze badania, zanim będzie można to stwierdzić z pewnością.

Ostatecznie absolutnie niezbędne jest, aby pacjenci ze schizofrenią poprosili o radę lekarza specjalistę przed użyciem CBD i innych produktów pochodzących z konopi.

Celem tego wpisu jest informowanie, a jego treść nie ma na celu zapobiegania, diagnozowania ani leczenia żadnej choroby ani objawu. Jego treść może uzupełniać, ale nigdy zastępować diagnozy lub leczenia przez specjalistę. CBD nie jest lekiem zatwierdzonym w schizofrenii. Produkty Cannactiva nie są lekami. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz wątpliwości dotyczące schizofrenii i przed użyciem CBD.

Bibliografia

1. Arseneault L, Cannon M, Poulton R, Murray R, Caspi A, Moffitt TE. Cannabis use in adolescence and risk for adult psychosis: longitudinal prospective study. BMJ. 2002 Nov 23;325(7374):1212-3. doi: 10.1136/bmj.325.7374.1212. PMID: 12446537; PMCID: PMC135493.
2. Zuardi AW, Shirakawa I, Finkelfarb E, Karniol IG. Action of cannabidiol on the anxiety and other effects produced by delta 9-THC in normal subjects. Psychopharmacology (Berl). 1982;76(3):245-50. doi: 10.1007/BF00432554. PMID: 6285406.
3. Long LE, Malone DT, Taylor DA. Cannabidiol reverses MK-801-induced disruption of prepulse inhibition in mice. Neuropsychopharmacology. 2006 Apr;31(4):795-803. doi: 10.1038/sj.npp.1300838. PMID: 16052245.
4. Leweke FM, Piomelli D, Pahlisch F, Muhl D, Gerth CW, Hoyer C, Klosterkötter J, Hellmich M, Koethe D. Cannabidiol enhances anandamide signaling and alleviates psychotic symptoms of schizophrenia. Transl Psychiatry. 2012 Mar 20;2(3):e94. doi: 10.1038/tp.2012.15. PMID: 22832859; PMCID: PMC3316151.
5. Davies C, Bhattacharyya S. Cannabidiol as a potential treatment for psychosis. Ther Adv Psychopharmacol. 2019 Nov 8;9:2045125319881916. doi: 10.1177/2045125319881916. PMID: 31741731; PMCID: PMC6843725.
6. Makiol C, Kluge M. Remission of severe, treatment-resistant schizophrenia following adjunctive cannabidiol. Aust N Z J Psychiatry. 2019 Mar;53(3):262. doi: 10.1177/0004867418815982. Epub 2018 Dec 13. PMID: 30543310.
7. Zuardi AW, Crippa JA, Hallak JE, Pinto JP, Chagas MH, Rodrigues GG, Dursun SM, Tumas V. Cannabidiol for the treatment of psychosis in Parkinson's disease. J Psychopharmacol. 2009 Nov;23(8):979-83. doi: 10.1177/0269881108096519. Epub 2008 Sep 18. PMID: 18801821.
8. Makiol C, Kluge M. Remission of severe, treatment-resistant schizophrenia following adjunctive cannabidiol. Aust N Z J Psychiatry. 2019 Mar;53(3):262. doi: 10.1177/0004867418815982. Epub 2018 Dec 13. PMID: 30543310.
9. McGuire P, Robson P, Cubala WJ, Vasile D, Morrison PD, Barron R, Taylor A, Wright S. Cannabidiol (CBD) as an Adjunctive Therapy in Schizophrenia: A Multicenter Randomized Controlled Trial. Am J Psychiatry. 2018 Mar 1;175(3):225-231. doi: 10.1176/appi.ajp.2017.17030325. Epub 2017 Dec 15. PMID: 29241357.
10. Boggs DL, Surti T, Gupta A, Gupta S, Niciu M, Pittman B, Schnakenberg Martin AM, Thurnauer H, Davies A, D'Souza DC, Ranganathan M. The effects of cannabidiol (CBD) on cognition and symptoms in outpatients with chronic schizophrenia a randomized placebo controlled trial. Psychopharmacology (Berl). 2018 Jul;235(7):1923-1932. doi: 10.1007/s00213-018-4885-9. Epub 2018 Apr 5. PMID: 29619533.
11. Enhancing Recovery in Early Schizophrenia. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02926859
12. Cannabidiol for Treatment of Non-affective Psychosis and Cannabis Use. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT04105231
13. Effects of Cannabidiol (CBD) Versus Placebo as an Adjunct to Treatment in Early Psychosis. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT04411225
14. Does Cannabidiol Attenuate the Acute Effects of ∆9-tetrahydrocannabinol Intoxication in Individuals Diagnosed With Schizophrenia? A Double-blind, Randomised, Placebo-controlled Experimental Study (INTEGRATE). ClinicalTrials.gov Identifier: NCT04605393
15. Ujváry I, Hanuš L. Human Metabolites of Cannabidiol: A Review on Their Formation, Biological Activity, and Relevance in Therapy. Cannabis Cannabinoid Res. 2016 Mar 1;1(1):90-101. doi: 10.1089/can.2015.0012. PMID: 28861484; PMCID: PMC5576600.
16. Garel N, Greenway K, Joober R. The antipsychotic potential of cannabidiol: clinical implications for patients with psychosis and comorbid cannabis use disorder. J Psychiatry Neurosci. 2021 Jan 18;46(1):E164-E165. doi: 10.1503/jpn.200114. PMID: 33464779; PMCID: PMC7955839.
17. CBD Cigarettes Instead of Normal Cigarettes as Innovative Treatment for Schizophrenia. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT04700930