Omslagfoto: Cannafest Praag 2022, van magazin-konopi.cz.
In de ogen van de internationale gemeenschap is Tsjechië altijd gezien als een zeer liberaal land als het gaat om cannabis- of hennepwetten. De wetswijzigingen van 2022 – zoals het toestaan van de export van medicinale cannabis en het verhogen van de THC-limiet naar 1% – versterken die status. Meestal is echter niets wat het lijkt, en er moeten nog veel kwesties worden opgelost om een bloeiende, eerlijke en bevredigende cannabismarkt op te bouwen, met regels die gunstig zijn voor zowel het individu als de samenleving als geheel.
Waarom wordt Tsjechië gezien als een van de meest liberale landen in Europa en de wereld als het gaat om de relatie met cannabis? Welke belangrijke veranderingen hebben er plaatsgevonden in dit kleine land met 10 miljoen inwoners en wat kan de rest van Europa de komende maanden en jaren nog meer van de Tsjechen verwachten?
Een stukje cannabisgeschiedenis in Tsjechië
In 2010 werden in Tsjechië kleine hoeveelheden cannabis voor eigen gebruik gedecriminaliseerd. Dat betekende dat mensen die tot 10 gram gedroogde wiet bij zich hadden of thuis minder dan 5 planten kweekten, er alleen met een boete voor een overtreding vanaf kwamen, zonder rechtszaak of gevangenisstraf. De politie en de rechters besloten de wil van de wetgever echter een beetje om te buigen en begonnen iedereen te vervolgen die cannabis kweekte, welke soort dan ook, zodra die kwekers de plant afsneden en met het drogen begonnen.
Het argument van de ordehandhavers is dat je, als je cannabis oogst (al is het maar een klein takje van 2 gram), eigenlijk geen cannabis meer kweekt, maar wiet produceert. En dan is het geen gewone overtreding meer, maar een misdrijf. Toch kon deze aanpak in 2010 worden beschouwd als een van de meest liberale, vergeleken met andere landen in de hele wereld.
Het systeem voor medicinale cannabis en de tekortkomingen ervan
Een ander keerpunt kwam in 2013, toen Tsjechië als een van de eerste landen van de Europese Unie het medicinale gebruik van cannabis legaliseerde. Er wordt gezegd dat de Tsjechen de eersten ter wereld waren die dit via een wetgevingsproces in hun wetboek vastlegden. Helaas is de wil van de wetgever – opnieuw – lamgelegd, dit keer niet door de ordehandhaving, maar door bureaucratie en overregulering vanuit de staatsautoriteiten.
Daardoor heeft het systeem jarenlang niet goed gefunctioneerd. Het gebrek aan soorten of variëteiten van cannabisplanten, het gebrek aan artsen, de vele administratieve problemen, het gebrek aan voorlichting, de hoge prijzen... dat alles droeg ertoe bij dat het zo'n zes jaar duurde voordat het aantal geregistreerde patiënten en grammen cannabis echt begon te groeien. Dat was vooral te danken aan de invoering van een vergoedingsregeling in 2020, waarbij 90 procent van de gemiddelde maandelijkse voorgeschreven hoeveelheid van 30 gram door de zorgverzekering wordt vergoed.
In januari 2022 werd de wet opnieuw gewijzigd, dit keer zodat een onbeperkt aantal binnenlandse kwekers is toegestaan (acht jaar lang mocht maar één Tsjechisch bedrijf medicinale cannabis kweken in Tsjechië, omdat de wet er niet meer toestond – de rest van de medicinale cannabis werd uit Canada geïmporteerd) en ook de export van medicinale cannabis naar het buitenland (wat eveneens verboden was). Inmiddels bouwen bedrijven in handen van rijke investeerders al ultramoderne faciliteiten om in Tsjechië medicinale cannabis van topkwaliteit te kweken en daarmee de rest van Europa te bevoorraden.
Van 0,3 naar 1 procent THC
Als het gaat om hennep en soorten die rijk zijn aan CBD, liepen de Tsjechen ook op dit gebied voorop, want de toegestane THC-limiet ligt in dit land al tientallen jaren op 0,3% (in tegenstelling tot de Europese Unie, die de limiet pas in 2023 van 0,2 naar 0,3% verhoogde). En sinds januari 2022 is Tsjechië het eerste EU-land (en na Zwitserland het tweede in heel Europa) dat het THC-gehalte voor alle cannabis heeft verhoogd naar 1%.
Deze verandering trekt nu al investeerders aan – kwekers, extractiebedrijven, groothandels – die het voordeel zien van het kweken van cannabissoorten met maximaal 1% THC, vergeleken met de soorten met slechts 0,3% die de rest van de EU-landen toestaat. Dat betekent dat je planten meer CBD en een rijker terpeenprofiel kunnen hebben en dat je tegelijk niet bang hoeft te zijn om voor de rechter te belanden alleen omdat je planten 0,6% THC bevatten. Hetzelfde geldt voor extracties: bedrijven hebben geen certificaten meer nodig waarmee ze verdovende middelen mogen verwerken, zolang die niet boven 1% THC uitkomen.
De situatie van CBD in Tsjechië
Wat zich nog in een soort grijs gebied bevindt, is de CBD-sector: officieel verkopen de meeste merken hun oliën enz. alleen als producten voor verdere verwerking, niet voor consumptie, om mogelijke vragen van de voedsel- en gezondheidsautoriteiten te vermijden over de registratie als nieuw voedingsmiddel (novel food) of over tests op toxiciteit en zware metalen. De markt voor CBD-wiet en CBD-olie is vrij groot, maar door het gebrek aan regelgeving en duidelijkheid zitten er tussen de goede en betrouwbare bedrijven ook veel louche ondernemers die gewoon CBD-isolaat van onbekende herkomst verkopen, met onnauwkeurige informatie over de inhoud, verwarrende en valse gezondheidsclaims en waarschijnlijk resten van schadelijke stoffen.
Wat nog erger is: de Tsjechische markt werd in 2022 overspoeld met zogenoemde HHC, dat milde psychoactieve effecten heeft die vergelijkbaar zijn met die van THC. Maar anders dan THC was HHC destijds in Tsjechië op geen enkele manier gereguleerd, hoewel niemand echt weet wat de effecten op lange termijn kunnen zijn en er, opnieuw, geen waarborgen zijn wat betreft de inhoud en de residuen van dit semisynthetische materiaal, dat in grote hoeveelheden uit de Verenigde Staten wordt geïmporteerd. Inmiddels valt HHC in veel landen onder de drugswetgeving en is het verboden (in Spanje sinds april 2025, via de Orden SND/380/2025). Bij Cannactiva raden we af om het te kopen: het is van synthetische oorsprong, de herkomst is twijfelachtig en er zijn ernstige gevallen bekend. Wie het toch wil doen, moet de wet in zijn land heel goed nakijken, want het is gevaarlijk.
Wat volgt: de toekomst van cannabis in Tsjechië
Tot slot, maar zeker niet het minst belangrijk, moet de situatie van recreatieve cannabis worden genoemd. De Tsjechische nationale drugsbeleidscoördinator, Jindřich Vobořil, leidt een poging om nieuwe wetgeving op te stellen die in feite een einde maakt aan het cannabisverbod in Tsjechië. Er zijn veel punten om over te discussiëren, maar als alles volgens plan verloopt (wat waarschijnlijk niet zo zal zijn), zou er in 2024 een gereguleerde markt moeten zijn, waarbij ook thuisteelt is toegestaan, naast het bestaan van cannabisclubs. De coördinator heeft de steun van de regering en van de premier zelf, maar het blijft een lange en moeilijke strijd, omdat de ordehandhavers en de lobbygroepen van de farmaceutische sector en de alcoholindustrie deze poging zien als een ernstige bedreiging voor hun welzijn en elk middel zullen inzetten dat ze tot hun beschikking hebben om deze verandering tegen te houden, een verandering die – vooral in combinatie met de inspanningen van Duitsland – een kolossale impact zou kunnen hebben op het afbrokkelen van het cannabisverbod op het hele oude continent en in de hele wereld. (Update: die gereguleerde markt is er in 2024 niet gekomen; sindsdien heeft Tsjechië alleen gedeeltelijke wijzigingen in zijn cannabiswetgeving aangenomen.)
Noot van de redactie: artikel bewerkt door Cannactiva op basis van het origineel.
