Mila Jansen: God Save the Queen (van de hasj)
Op haar 78ste is Mila Jansen waarschijnlijk de belangrijkste vrouw in de cannabiswereld. Ze staat bekend als de Hasjkoningin. Popicoon in het Amsterdam van de jaren '60, onderneemster, smokkelaarster, moeder en overlevingskunstenaar — ze is de uitvindster van hoogwaardige systemen om hars te extraheren: de Pollinator, de Ice-O-Lator en de Bubbleator. Het verhaal van een dochter van het bos die de geheimen van cannabis vanuit Azië naar de hele planeet bracht.
Het verhaal van Mila Jansen: een van de belangrijkste personen in de geschiedenis van cannabis
Als het waar is dat zoiets als voorbestemming bestaat, dan had het leven — of de kosmos, of wat ons magische bestaan ook regelt — al een troon klaarstaan voor de kleine Mila, nog voordat ze geboren werd in het naoorlogse Liverpool.
Dochter van een bos
Mila is de dochter van een bos. En dat bepaalde haar verhaal: een aaneenschakeling van avonturen die in het teken stonden van planten, bloemen, reizen, vrijheid en vooral wiet als eindbestemming, de kroon van haar koninkrijk.
In het leven van Mila Jansen passen duizend levens. Dochter van een bos? In een besneeuwd bos in de staat Saint Louis, in de Verenigde Staten, tijdens de gruwelijke winter van 1943, vond iemand toevallig de jonge Nederlandse Ilona van Hall, halfbevroren, vrijwillig overgeleverd aan de dood. Haar geest zat gevangen in de herinnering aan een vriend — misschien haar geliefde — die door de nazi's was vermoord tijdens de Duitse inval in Amsterdam. De terreur was reden genoeg voor haar vader om haar, met de bedoeling haar te redden, onmiddellijk per boot naar de andere kant van de Atlantische Oceaan te sturen.
Maar Ilona kon de afstand niet verdragen. Ze liep diep het dichte bos en de sneeuw in om zich voor altijd te laten meevoeren. Het mislukte. Ze had geluk. Iemand zag haar en bracht haar met spoed naar een ziekenhuis. En hier opnieuw het werk van de voorbestemming: op die plek leerde ze Hans Jansen kennen, een 20 jaar oudere zakenman die er ook was opgenomen, een Nederlandse overlevende van de Tweede Wereldoorlog. Binnen enkele maanden trouwde het stel en keerden ze terug naar Europa, waar in het najaar van 1944 Mila werd geboren — zo genoemd dankzij de verpleegster die de paden van haar ouders had samengebracht.
Het was een wereld die voor altijd zou veranderen. En het zou Mila's generatie zijn die de teugels zou nemen van een nieuw maatschappelijk paradigma, waarin het vieren van het leven, van de jeugd en het experimenteren met drugs het karakter van de cultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw zouden vormen.
Hoe ze de Hasjkoningin werd
Al snel zou Mila Jansen een van de belangrijkste vrouwen in de moderne geschiedenis van cannabis worden. Eerst met haar iconische theehuis in de Amsterdamse underground, en later dankzij de wijsheid die ze opdeed door twee decennia in Azië te wonen, waar ze de geheimen en mysteries van hasj leerde kennen als geen ander in het Westen.
Een halve eeuw na haar geboorte, inmiddels moeder van vier kinderen, kreeg Mila Jansen een openbaring terwijl ze de trommel van haar wasmachine zag ronddraaien.
Ze had al door de Indiase dorpen getrokken en was al een popicoon in Nederland geweest. In Afghanistan had ze de charas-methode geleerd: de trichomen scheiden van de bladeren en bloemen van de cannabisplant door ze met de hand te wrijven, een manier om hasj te maken. En toen kwam het eureka-moment: als ze het mechanisme van de wasmachine zou aanpassen aan het eeuwenoude idee van de volkeren van Zuid-Azië, zou ze er toppen in kunnen stoppen en er hars uit kunnen halen.
Zo bedacht Mila de Pollinator, de eerste mechanische harsscheider, de eerste elektronische hasjfabriek, waarmee ze definitief een begrip werd in de prille cannabisindustrie die zich schuchter en clandestien aandiende in het oude Holland.
De Pollinator-methode werkt als de trommel van een droger, alleen scheidt hij geen vuil van kleding, maar maakt hij de trichomen van de cannabis los.
“Er werd al duizenden jaren handmatig hasj gemaakt in landen als Afghanistan, Iran en Pakistan. Daarom ben ik de koningin. Want het was de eerste keer dat mensen hun eigen hasj konden maken zonder er uren mee bezig te zijn”, herhaalt ze vaak in interviews met de pers.
In de jaren van de openbaring en de Pollinator was Jansen al een van de belangrijkste hasjleveranciers van de Amsterdamse coffeeshops. Ze had grote indoorkwekerijen die ze voor de politie verborgen hield. Mila's hasj was zo goed dat in het begin zelfs veel verkooppunten hem niet wilden, omdat ze hem te sterk vonden, te krachtig.
Het leven van Mila Jansen
De eerste joint
De eerste keer dat ze een joint probeerde was eind 1964, op haar 20ste. “Vanaf dat moment werd het mijn favoriete drug. In die tijd was er geen wiet in Amsterdam, dus het was een joint met hasj, en dat is wat ik al meer dan 50 jaar rook”, vertelt de koningin. In die jaren werd ze een beroemdheid dankzij de opening van haar kledingwinkel “Kink 22”.
Van kledingwinkel naar theehuis
Het was een wilde tijd voor de Nederlandse hoofdstad. Na ruim een jaar de favoriete kledingzaak van de belangrijkste modellen te zijn geweest, na beroemdheden als Tina Turner te hebben ontvangen, na een icoon van de *beat* te zijn geworden, veranderden Mila en haar zakenpartners in november '67 de modezaak in een theehuis dat ze Cleo de Merode doopten, ter ere van een danseres die bevriend was met Mata Hari.
Cleo de Merode was geen coffeeshop, maar wordt beschouwd als de eerste coffeeshop. Want binnen, in een ruimte versierd met Perzische tapijten, gouden stangen en lage tafels, hing een sfeer van absolute vrijheid, in de lijn die werd uitgezet door wegbereiders van de jeugdcultuur uit de late jaren '60, zoals Bob Dylan of Timothy Leary.
De paskamers werden privéruimtes met kussens. Iedereen kon roken wat hij wilde en er ging altijd een sigaret met tabak en hasj rond tussen de tafels. “Het is nooit de eerste coffeeshop geweest, omdat we nooit iets verkochten — we deelden alleen de hasj die uit Turkije, Libanon en zelfs Afghanistan kwam”, verduidelijkt ze.
Mila's vlucht naar het land van cannabis
Toch duurde het niet lang voordat de lokale politie klachten van buurtbewoners ontving en toen besloot de oprichtster te vertrekken, samen met haar dochtertje. De ordehandhavers dreigden haar aan te geven bij de kinderbescherming en haar dochter af te pakken. Dus ging Mila op haar 24ste ver weg van Nederland in ballingschap. Het was het begin van een reis door het Oosten die 14 jaar zou duren, waarin ze nog drie kinderen zou krijgen.
“Een prachtig deel van mijn leven. In de zomers liep ik met mijn vier kinderen door de Himalaya, en in de winter brachten we tijd door in Goa”, vertelde Mila. Het waren jaren met heel weinig geld, en een deel van wat ze bij elkaar bracht, verdiende ze door hasj naar Europa te sturen in dezelfde tassen waarmee ze kleding van lokale weefsters exporteerde. Ze leerde de sadhu's kennen en rookte chillums met handgewreven hasj. Ze bracht zelfs tijd door in Tibetaanse kloosters. Ze bevond zich in het oorspronkelijke land van de cannabiscultuur en haalde er alles uit.
Mila's terugkeer naar Amsterdam
Door gezondheidsproblemen van een van haar kinderen besloot Mila vijftien jaar later terug te keren naar Amsterdam. Al snel vond ze in de cannabisteelt niet alleen een baan, maar ook een roeping.
Het was niet moeilijk om werk te vinden in de cannabisindustrie, want ze wist altijd al dat ze groene vingers had, als echte dochter van het bos. Op haar zevende, na in verschillende landen te hebben gewoond vanwege het werk van haar vader, verhuisde haar gezin naar een huis met tuin in Essex, in het Verenigd Koninkrijk. “Wat vond ik het heerlijk om met mijn moeder in de tuin te werken! In de zomer plukte ik manden vol bloemen (...) Het was een prachtige tuin om in op te groeien; hij zat vol geheimen”, vertelt Mila in haar meer dan interessante boek How I Became the Hash Queen.
Anders dan 14 jaar daarvoor zat Amsterdam nu vol wiet en coffeeshops die voortdurend bevoorraad moesten worden. Dus ging ze doen wat ze leuk vond.
“Ik begon met het maken van wietstekken en een jaar later begon ik mijn eigen kweek met achttien lampen. Het ging goed en ik kon alle schoolkosten betalen. Uiteindelijk hadden we met vrienden dertien kwekerijen in Amsterdam, maar zulke plekken komen en gaan. Zelfs de prachtige kas waarin ik in '92 werkte, heeft het einde niet gehaald: we verloren 24.000 planten 10 dagen voor de oogst”, vertelde ze. Ze was de eerste sterke vrouw in een clandestiene industrie die volledig door mannen werd gedomineerd, maar opnieuw dook de politie op als bedreiging voor haar vrijheid.
Mila's kroning tot koningin van de hasj
Opnieuw werd de crisis voor Mila een kans: de politievervolging leidde tot haar kroning. Toen ze uit de illegale handel stapte, ontving Jansen van de kosmos de inspiratie om de Pollinator uit te vinden, en niet lang daarna vond ze de Ice-O-Lator uit, een vernieuwende methode om hars te maken met water en ijs.
Haar uitvinding zorgde voor de geboorte van een volledig Nederlandse hasj, droog geperst, bekend als “nederhasj”. En zij bezette voor altijd de troon van Hasjkoningin.
Alles wat Mila aan cannabis te danken heeft, heeft de plant ook aan haar te danken. Wat we geven, ontvangen we — Jansen weet het, wij weten het allemaal. “Hasj houdt me gezond en bij m'n verstand tegen alle waanzin die het leven met zich meebrengt”, herhaalt de koningin vaak. Ze is bijna 79 en straalt nog altijd als een vers geplukte bloem.
De erfenis van Mila Jansen in de CBD-hasj die we vandaag verkopen
De Pollinator en de Ice-O-Lator bleven niet in Amsterdam: ze veranderden voor altijd de manier waarop wereldwijd hasj wordt gemaakt. Als we vandaag bij Cannactiva onze CBD-hasj maken — de droog gezeefde dry sift, de klassieke geperste hasj, de ice-o-lator gemaakt met water en ijs — doen we dat volgens dezelfde ambachtelijke principes die Mila populair maakte. Deze vier soorten hasj liggen het dichtst bij de geest van de koningin:
Veelgestelde vragen over Mila Jansen
Hoe oud is Mila Jansen?
Mila werd geboren in Liverpool in het najaar van 1944, dus wordt ze 82 jaar in 2026. Ze staat nog steeds aan het hoofd van Pollinator Company en is regelmatig te zien op internationale cannabisbeurzen.
Wat is het verschil tussen de Pollinator, de Ice-O-Lator en de Bubbleator?
Het zijn alle drie uitvindingen van haar om trichomen te scheiden, maar ze werken volgens verschillende principes:
- Pollinator (1994) — mechanische trommel, droog zeven. Levert pollen / dry sift.
- Ice-O-Lator (1998) — handmatige filterzakken, water + ijs. Levert ice-o-lator van maximale zuiverheid.
- Bubbleator — gemotoriseerde versie van de Ice-O-Lator. Hiermee kun je grote hoeveelheden verwerken zonder met de hand te schudden, met behoud van dezelfde kwaliteit.
Heeft Mila Jansen bubble hash uitgevonden?
In de praktijk wel. Vóór haar Ice-O-Lator (1998) was extractie met water en ijs een doe-het-zelftechniek zonder vaste methode; Mila was de eerste die haar industrialiseerde met een set filterzakken met oplopende maaswijdte. De term “bubble hash” werd later populair dankzij Bubbleman, maar de methode en de apparatuur die het reproduceerbaar maken, zijn van haar.
Wat is “nederhasj” en waarom wordt het met Mila Jansen geassocieerd?
“Nederhasj” (van Nederland) is hasj die volledig in Nederland wordt gemaakt van planten die daar zijn gekweekt, droog geperst. Vóór de uitvindingen van Mila kwam vrijwel alle hasj die in Amsterdam circuleerde uit Marokko, Libanon of Afghanistan. Met de Pollinator kon je voor het eerst kwaliteitshasj maken zonder iets te importeren, en daarmee ontstond een hele Nederlandse school.
Waar is Pollinator Company tegenwoordig?
Op Grasweg 41D, 1031 HW Amsterdam (in Amsterdam-Noord, op 10 minuten met de pont vanaf Centraal Station). Het is tegelijk fabriek, headshop en persoonlijk archief van Mila — een cannabisbibliotheek, historische machines en, met een beetje geluk, een kop thee met de koningin als ze er is. Open van maandag tot en met vrijdag van 11.00 tot 18.00 uur.
Welk boek heeft Mila Jansen geschreven?
Haar autobiografie heet How I Became the Hash Queen (in het Spaans verschenen als Cómo llegué a ser la reina del hachís). Ze vertelt uit eerste hand over de hele reis: Liverpool, Cleo de Merode, de 14 jaar in India en Afghanistan, wat ze leerde van sadhu's en in Tibetaanse kloosters, de clandestiene kwekerijen in Amsterdam en het exacte moment waarop ze, kijkend naar de draaiende wasmachine, op het idee van de Pollinator kwam.
Begin hier: CBD-hasj om de wereld van Mila te ontdekken
Als je nieuwsgierig bent geworden naar wat Mila al drie decennia geleden in gang zette, kun je het makkelijkst beginnen met ons CBD-hasjpakket: onze vier soorten CBD-hasj in één pakket, om texturen, smaken en extractiemethoden te vergelijken. Of ga meteen voor de ice-o-lator en de dry sift, de twee soorten hasj die de geest van de uitvindingen van de Hasjkoningin het best weergeven.
