De Beatles en wiet: de dag dat Bob Dylan ze hun eerste joint gaf

De Beatles en wiet: de dag dat Bob Dylan ze een joint liet proberen en de wereld voorgoed veranderde

De nacht van vrijdag 28 augustus 1964, in een hotelsuite in New York, veranderde de wereld. Een (niet zo) klein trekje voor de Mens, een grote stap voor de Mensheid.

Op die warme dag, meer dan een halve eeuw geleden, maakten de hersenen van de vier Beatles voor het eerst kennis met het psychoactieve effect van THC. Die avond bracht Bob Dylan ze een zak vol toppen cadeau en veranderde alles voorgoed. De cultuur, de muziek en de kijk op de dingen veranderden op dat moment en er was geen weg terug (gelukkig maar).

De ontmoeting tussen deze vijf megasterren zorgde voor een chemische reactie à la Big Bang die op de een of andere manier de koers van rock, pop, mode, spiritualiteit en nog veel meer voorgoed omboog.

Na die ontmoeting maakten de jongens uit Liverpool de sprong van tienernaïviteit naar de tekstuele en muzikale diepgang van volwassenen. En ook Dylan kwam niet ongeschonden uit die botsing: op zijn volgende plaat liet hij de folk los en gaf hij het collectieve onbewuste van de Verenigde Staten een elektrische gitaar en een stem.

Hoewel ze even oud waren – tussen de 21 en 24 jaar – verafgoodden de Beatles Dylan al sinds ze The Freewheelin’ Bob Dylan (1963) hadden gehoord. De muzikant uit Minnesota bewonderde op zijn beurt de vier Britten en was gefascineerd door wat ze over de hele wereld teweegbrachten.

Voor dat bezoek aan New York zetten beide kanten de nodige stappen om elkaar te leren kennen. Na het optreden in het tennisstadion van Forest Hills, in Queens, keerde het viertal snel terug naar de suite op de zesde verdieping van het Delmonico Hotel in Manhattan, waar ze logeerden.

Terwijl dj Murray the K de platen klaarzette voor het feest na het concert, trokken de Engelsen zich met hun manager Brian Epstein terug in een suite om te eten.

Degene die Dylan naar het hotel bracht, was Al Aronowitz, journalist van de New York Post (en later manager van rockbands), die Dylan op zijn beurt het jaar ervoor had laten kennismaken met wiet, nadat hij de dichter Allen Ginsberg en andere boegbeelden van de beatnikbeweging had ontmoet.

Feit is dat iemand Bob die avond in 1964 ophaalde in de buurt van Woodstock, waar hij woonde. Daarna pikten ze de journalist op in New Jersey, en van daaruit trokken ze met z’n allen naar de telefooncel tegenover het Delmonico, vanwaar ze belden om naar boven te mogen.

– Hé, we zijn er.

Zo’n drieduizend mensen stonden rond de telefooncel en het beroemde gebouw op de hoek van Park Avenue en 59th Street waar de Beatles verbleven. Op de zesde verdieping stonden de gangen vol politieagenten.

In de suite was er dure drank in overvloed. Maar toen Epstein Bob vroeg wat hij wilde drinken, antwoordde hij met zijn kenmerkende droogheid: “Breng maar goedkope wijn”.

Tegelijkertijd bood iemand van de groep hem een paar “purple hearts” aan, amfetaminepillen van het merk Drinamyl die iedereen wakker hielden en die tot dan toe de enige drug waren die de Beatles met enige regelmaat hadden gebruikt, in hun tijd in de kroegen van Hamburg. Maar Dylan sloeg ze af en kwam toen met het meesterplan: wat wiet roken.

Epstein bekende dat ze dat nog nooit hadden gedaan. Dylan lachte ongelovig en vroeg toen wat ze dan bedoelden in het nummer I Want to Hold Your Hand met “and when I touch you I get high, I get high”.

Verrast en lachend legde Lennon uit dat hij het verkeerd had verstaan: in het nummer werd “I can’t hide” gezongen (“ik kan me niet verbergen”, in plaats van “ik word high”). Toen gaf Victor Maymudes, Dylans tourassistent, hem de zak vol cannabistoppen, waarmee ze een fruitschaal vulden, en Bob Dylan draaide de eerste joint die de Beatles zouden roken.

Hoe de Beatles reageerden op hun eerste joint

Lennon wees Ringo aan als “koninklijke voorproever”, en Dylan nam hem mee naar een andere kamer en gaf hem de sigaret. Alles had een ongewone, speelse plechtigheid. Door zijn onervarenheid rookte de drummer hem helemaal op, zonder hem door te geven, en hij zag eruit alsof hij tijdens “Helter Skelter” zijn hoofd in een trommel van zijn drumstel had gestoken.

“Het was de eerste keer dat ik echt wiet rookte en ik lachte en lachte en lachte”, vertelde Ringo vele jaren later in een tv-interview.

Ook Paul beschreef het moment, in “Many Years from Now”, het boek van Barry Miles uit 1997: “De eerste keer dat ik rookte, kwam het echt hard aan. Het was een hele ontdekking, iets anders. George Harrison, John en ik zaten in de grote kamer van de suite te drinken. We zaten daar met onze whisky-cola’s en Dylan had Ringo net een trekje gegeven.

Ringo kwam binnen en we vroegen hem: ‘Hoe is het?’. ‘Het plafond komt op me af’, antwoordde hij. En wij riepen: ‘O god! Dat moeten we proberen!’, en we sprongen op en renden naar de achterkamer, eerst John, toen George en ik, en daarna Brian. We namen allemaal een trekje en zeiden zo’n vijf minuten lang: ‘Dit doet niks. Voelen jullie iets?’ En dan begonnen we onbedaarlijk te lachen”.

Het sloeg bij iedereen op een bijzondere manier aan. Epstein, een elegante en gereserveerde man, vonden ze terug met een jointje tussen zijn lippen. Hij keek in de spiegel, wees naar zichzelf en riep: “Jood!”. George liep als een mimespeler achter Paul aan, en John en Ringo lagen dubbel van het lachen op de vloer.

Ook Dylan kwam op dezelfde golflengte en nam een flinke tijd de telefoon van de kamer op met de kreet “Hallo, met Beatlemania!”. Jaren later, in de show van Conan O’Brien, voor miljoenen kijkers, herinnerde Starr zich: “Stel je voor: Dylan was je eerste dealer!”.

Paul McCartney dacht dat hij een moment van verlichting doormaakte en vroeg om pen en papier: “Ik rende de hele nacht heen en weer, en later, toen ik terugging naar de slaapkamer, ontdekte ik de Zin van het Leven. Ik wilde de mensen vertellen waar het om ging. Ik was de grootste ontdekkingsreiziger, in die zee van wiet, in New York. Ik bevoer de zeeën en ik had het ontdekt”. Toen assistent Mal Evans eindelijk pen en papier voor hem had gevonden, noteerde hij een wat raadselachtige proto-tweet: “Er zijn zeven niveaus”.

“Het is een nogal bondige opmerking; het heeft te maken met veel grote religies, al wist ik dat toen nog niet. We weten het nu omdat we sindsdien veel aandacht aan die dingen hebben besteed, maar dat was de eerste keer”, vertelde McCartney dertig jaar later aan Miles, en hij gaf toe: “We waren er best trots op dat Dylan ons had ingewijd in wiet. Het was alsof je werd ingewijd in meditatie en je mantra van de Maharishi had gekregen”.

De invloed van wiet op de Beatles

Vanaf die avond werd de invloed van cannabis op de artistieke ontwikkeling van de Beatles van doorslaggevend belang en opende die voor hen de deuren der waarneming. “Ze verruimden hun geest”, in de woorden van hun persvoorlichter, Derek Taylor. “Tot de komst van de rap bleef de popmuziek grotendeels beïnvloed door die avond in het Delmonico. De ontmoeting veranderde niet alleen de popmuziek, ze veranderde de tijden”, analyseerde Aronowitz later.

Feit is dat er na die episode in de teksten van de Beatles woorden opdoken als “high” (stoned, van de wereld, zweverig, in hogere sferen) of “grass” (wiet), en nummers die op de een of andere manier naar wiet verwezen, zoals “A Day in the Life” of “With a Little Help from My Friends”.

Hetzelfde geldt voor Dylan, die amper anderhalf jaar later Blonde on blonde (1966) uitbracht, dat opent met Rainy Day Women ♯12 & 35, een hymne die recht op het hart afgaat en waarin hij lachend “Everybody must get stoned” roept. Het nummer werd destijds door veel radiozenders geweerd, maar haalde toch de tweede plaats in de Amerikaanse hitlijsten.

Bij de Beatles schreef Paul het eerste nummer dat helemaal over wiet ging: “Got to Get You into My Life”, op Revolver, ook uit 1966.

“Het is een nummer daarover, het gaat niet over een persoon, maar over wiet. Het is een ode aan wiet, zoals een ander een ode aan chocolade zou schrijven. Ik vond het lekker, ik kreeg er geen nare momenten van en voor mij was het een manier om de geest te verruimen, letterlijk”, legde hij uit. Dit zijn de eerste regels van het nummer:

“Ik was alleen, ik ging een eindje rijden
ik wist niet wat ik zou vinden
een andere weg waar ik
een andere manier van denken zou kunnen zien”.

Al tijdens de opnames van de film Help! in februari 1965 namen en filmden de Beatles scènes in een waas van cannabisrook, maar het is vooral op het album Rubber Soul (december 1965) dat wiet een belangrijke rol ging spelen in hun artistieke zoektocht.

De Beatles gingen niet verder dan joints roken en gaan zitten om te componeren of op te nemen. “Er werd onderzocht of je muziek kon maken met behulp van wiet, dus je rookte een joint, ging dan achter de piano zitten en dacht: ‘Ah, dit zou wel eens een heel goed idee kunnen zijn’”, vertelde McCartney.

Rubber Soul kan worden beschouwd als een van de meest stonede albums uit de geschiedenis. “Het is het jointalbum”, bevestigde Lennon in 1972. Het is een werk dat een stilistische breuk markeert in de geschiedenis van de band, die vanaf dan complexer en volwassener wordt.

De titel zelf zit al vol cannabishumor: “Rubber soul” betekent letterlijk “rubberen ziel”. Maar het is ook een ironische verwijzing naar de zwarte muziekstijl waarmee veel Engelse rockers begonnen te experimenteren, en waarvoor ze in de Verenigde Staten op de vingers werden getikt (de Rolling Stones kregen kritiek omdat ze “plastic soul” maakten).

De opnames van Rubber Soul waren de klik die talloze vensters opende en voor de Beatles een kleurrijke, andere en behoorlijk hippieachtige weg insloeg (in elk geval een tijdlang), daarna met Revolver, Magical Mystery Tour of Sgt. Pepper. “Dylan heeft ons allemaal ingewijd in wiet en opende ons echt voor een ander soort gevoeligheid; meer zoals jazzmuzikanten”, herinnerde Paul zich in Many Years from Now.

Lennon kwam als een activist op voor cannabisgebruik, in navolging van de campagne die Allen Ginsberg leidde, wat hem vervolging door de regering-Nixon opleverde. “Het enige wat je zeker kunt zeggen over wiet, is dat het niet gewelddadig is”, benadrukte John in de jaren zeventig in een toespraak in Canada.

Ook Paul gaf in het boek van Miles zijn visie: “Als iemand me om echt advies vraagt, zou ik zeggen dat hij clean moet blijven. Maar in een stressvolle wereld zou ik nog steeds zeggen dat wiet een van de beste kalmerende drugs was. Mensen vallen er eerder van in slaap dan dat ze een moord gaan plegen”.

Wat zou er gebeurd zijn met onze smaak, onze invloeden en onze platenkasten als Bob die dag, in plaats van naar het Delmonico te gaan, in zijn fauteuil was blijven lezen? ... Aan Plato wordt een uitspraak toegeschreven die het onderschrift bij de foto van die ontmoeting zou kunnen zijn: “Als de stemming van de muziek verandert, beven de muren van de stad”.

Waarom zouden we niet geloven dat op die vrijdag in augustus 1964 de revolutie van de jaren zestig echt begon?

Misschien is het zoals McCartney tegen Barry Miles zei: “Voor mij zijn de jaren zestig als de toekomst, alsof ze nooit gebeurd zijn. Ik heb het gevoel dat dat decennium nog moet komen. We zitten in een soort tijdsvervorming en het moet nog komen”.