Kan CBD de manier verbeteren waarop we anderen begrijpen en met hen omgaan? Cannabis bevat stoffen die op de hersenen inwerken en die volgens wetenschappelijk onderzoek invloed kunnen hebben op ons vermogen om de emoties, bedoelingen en gedachten van andere mensen te begrijpen, oftewel op de sociale cognitie.
De cannabisplant bevat talloze bestanddelen die op onze hersenen kunnen inwerken en zo de werking ervan veranderen, en daarmee ook de werking van de geest.
De hersenen zijn verantwoordelijk voor een groot aantal cognitieve functies, maar op onze CBD-blog richten we ons op de effecten van cannabisgebruik op de sociale cognitie. Daarvoor doen we een beroep op onderzoeker Alberto Sainz: hij heeft een onderzoeksmaster in de neurowetenschappen, promoveerde in de psychofarmacologie van cannabinoïden en werkt samen met de stichting ICEERS.
Wat is sociale cognitie?
Sociale cognitie is ons vermogen om anderen te begrijpen: hoe ze denken, wat ze voelen en waarom ze doen wat ze doen. Het is een essentieel vermogen om met andere mensen om te gaan, en het vraagt een reeks vaardigheden waarmee we het gedrag van anderen in een sociale context kunnen begrijpen, interpreteren en voorspellen, zoals emoties herkennen of de bedoelingen van anderen begrijpen.
Binnen de sociale cognitie springen twee essentiële vaardigheden eruit:
- Empathie: het vermogen om te begrijpen en te delen wat een ander voelt. Empathie kan cognitief zijn (emoties herkennen zonder ze zelf te voelen), emotioneel (voelen wat de ander voelt) of compassievol (de ander willen helpen).
- Theory of mind (ToM): het vermogen om te begrijpen dat andere mensen andere gedachten, verlangens, overtuigingen, emoties of bedoelingen hebben dan wij. Theory of mind kan cognitief zijn (ideeën en bedoelingen herkennen) of affectief (de emoties van de ander begrijpen en je ermee verbinden).
Deze vaardigheden zijn cruciaal om gezonde sociale relaties te onderhouden en beter te communiceren.
Welke invloed heeft cannabisgebruik op hoe we anderen begrijpen?
De werking van de hersenen wordt nog niet volledig begrepen, maar stukje bij beetje ontdekken neurowetenschappers het raderwerk van dit fascinerende orgaan. Een van de huidige onderzoeksthema's is hoe stoffen uit cannabis, zoals THC en CBD, complexe mentale functies zoals sociale vaardigheden beïnvloeden.
Die belangstelling komt zowel voort uit de effecten die bij regelmatige wietgebruikers zijn waargenomen, bij wie verschillen zijn beschreven in het reguleren en begrijpen van emoties, als uit de mogelijke impact van therapeutisch cannabisgebruik bij patiënten die normaal geen cannabis gebruiken.
Hoe kan cannabis de hersenen beïnvloeden? Werkingsmechanisme
Cannabinoïden zijn de bestanddelen van cannabis die een wisselwerking aangaan met ons endocannabinoïde systeem (ECS), een biologisch systeem in de hersenen dat processen als stemming, eetlust, geheugen en pijn reguleert.
Het endocannabinoïde systeem bevindt zich in hersengebieden als de amygdala en de prefrontale cortex, die verantwoordelijk zijn voor de verwerking van emoties.
Cannabinoïden uit cannabis, zoals THC en CBD, gaan een wisselwerking aan met deze receptoren en kunnen de werking van deze hersengebieden moduleren. Daarom onderzoeken steeds meer studies hoe deze stoffen de cognitieve vaardigheden kunnen beïnvloeden, waaronder de sociale vaardigheden, wat zou kunnen helpen om de rol van cannabis in de sociale cognitie te begrijpen en het mogelijke verband met psychiatrische en neurologische ontwikkelingsstoornissen, zoals schizofrenie of autisme.
Om te beoordelen hoe cannabisgebruik de sociale cognitie beïnvloedt, gebruiken studies tests voor het begrijpen van gezichtsuitdrukkingen, theory-of-mindtests en functionele MRI (fMRI), waarmee je kunt zien welke hersengebieden actief worden tijdens sociale interactie.
THC en sociale cognitie
Sommige wetenschappelijke studies hebben cannabisgebruik in verband gebracht met veranderingen in de cognitieve vaardigheden die met sociale cognitie te maken hebben. Studies naar cannabisgebruik werken meestal met cannabis met een hoog gehalte aan THC (de psychoactieve stof van cannabis) en een zeer laag (of geen) gehalte aan andere cannabinoïden. De resultaten van deze studies wijzen erop dat cannabisgebruikers minder cognitieve empathie tonen wanneer ze onder invloed van THC zijn. De conclusie is dat THC de cognitieve empathie vermindert, dus het vermogen om de emoties van andere mensen te herkennen, en daarnaast de verwerking van negatieve emoties vermindert (1–11).
Daarnaast toonde een wetenschappelijke studie die met hersenscans bekeek welke hersengebieden actief werden onder invloed van THC aan dat THC-gebruik samenhangt met verschillen in de activering van hersengebieden die betrokken zijn bij de theory of mind (12). Dat zou kunnen betekenen dat THC vaardigheden verandert zoals het begrijpen van de gedachten, overtuigingen en bedoelingen van andere mensen.
CBD en sociale cognitie
Naar de effecten van CBD op vaardigheden die met sociale cognitie te maken hebben, is maar heel weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan. Een van de belangrijkste studies vond geen enkel verschil in de cognitieve vaardigheden tijdens CBD-gebruik (10), terwijl een andere studie vond dat CBD de cognitieve empathie verbeterde, dus het herkennen van de emoties van anderen, maar alleen van positieve emoties, vergeleken met placebo (6). Bovendien kon CBD de effecten van THC op de cognitieve empathie tegengaan.
Een studie liet zien dat CBD hielp om positieve emoties beter te herkennen en dat het ook de negatieve effecten van THC op empathie kon verminderen.
Onderzoek naar cannabis en sociale cognitie in de cannabisclubs van Barcelona
Onlangs bevestigde een dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek in de cannabisclubs van Barcelona, geleid door José Carlos Bouso van de stichting International Center for Ethnobotanical Education Research and Service (ICEERS) en onderzoeker Alberto Sainz, dat chronisch THC-gebruik het herkennen van emoties bij regelmatige cannabisgebruikers vermindert, en daarnaast de emotionele empathie voor negatieve emoties verlaagt. Verder toonde de studie aan dat THC en CBD tegengestelde effecten hebben op het herkennen van emoties, met een beter vermogen om emoties te herkennen wanneer mensen onder invloed van CBD zijn. De resultaten toonden voor het eerst aan dat CBD de vaardigheden die met theory of mind te maken hebben verbetert bij regelmatige cannabisgebruikers, en dan met name de cognitieve theory of mind: het vermogen om te begrijpen wat andere mensen denken, geloven of willen (13,14).
Conclusie: beïnvloedt cannabisgebruik hoe we anderen begrijpen?
Volgens het huidige wetenschappelijke bewijs lijkt THC het vermogen te verminderen om de emoties van anderen te herkennen, en vermindert het ook het vermogen om je affectief in een ander in te leven wanneer de emoties negatief zijn.
CBD lijkt tegengestelde effecten te hebben: vergeleken met THC verbetert het het vermogen om emoties te herkennen, en het kan zelfs de negatieve effecten van THC tegengaan. Bovendien verbetert CBD het vermogen om de gedachten en bedoelingen van andere mensen te begrijpen.
Kortom, de studies laten zien dat regelmatige cannabisgebruikers hun vaardigheden op het gebied van sociale cognitie kunnen zien afnemen, vooral door THC. CBD daarentegen kan dat tegengaan of die vaardigheden zelfs verbeteren. Hoe dan ook is het huidige onderzoek nog vrij beperkt, en moeten we wachten op nieuw onderzoek dat de resultaten bevestigt.
Bronnen
- Bossong MG, van Hell HH, Jager G, Kahn RS, Ramsey NF, Jansma JM. The endocannabinoid system and emotional processing: A pharmacological fMRI study with delta9-tetrahydrocannabinol. Eur Neuropsychopharmacol. 2013 Dec;23(12):1687–97.
- Freeman D, Dunn G, Murray RM, Evans N, Lister R, Antley A, et al. How cannabis causes paranoia: using the intravenous administration of delta9-tetrahydrocannabinol (THC) to identify key cognitive mechanisms leading to paranoia. Schizophr Bull. 2015 Mar;41(2):391–9.
- Gorka SM, Fitzgerald DA, de Wit H, Phan KL. Cannabinoid modulation of amygdala subregion functional connectivity to social signals of threat. Int J Neuropsychopharmacol Off Sci J Coll Int Neuropsychopharmacol CINP. 2015 Feb;18(3).
- Gorka SM, Phan KL, Lyons M, Mori S, Angstadt M, Rabinak CA. Cannabinoid Modulation of Frontolimbic Activation and Connectivity During Volitional Regulation of Negative Affect. Neuropsychopharmacol Off Publ Am Coll Neuropsychopharmacol. 2015 Dec 9;
- Hindocha C, Wollenberg O, Carter Leno V, Alvarez BO, Curran HV, Freeman TP. Emotional processing deficits in chronic cannabis use: a replication and extension. J Psychopharmacol Oxf Engl. 2014 May;28(5):466–71.
- Hindocha C, Freeman TP, Schafer G, Gardener C, Das RK, Morgan CJA, et al. Acute effects of delta-9-tetrahydrocannabinol, cannabidiol and their combination on facial emotion recognition: A randomised, double-blind, placebo-controlled study in cannabis users. Eur Neuropsychopharmacol. 2015 Mar;25(3):325–34.
- Hudson R, Rushlow W, Laviolette SR. Phytocannabinoids modulate emotional memory processing through interactions with the ventral hippocampus and mesolimbic dopamine system: implications for neuropsychiatric pathology. Psychopharmacology (Berl). 2018 Feb;235(2):447–58.
- Metrik J, Aston ER, Kahler CW, Rohsenow DJ, McGeary JE, Knopik VS. Marijuana’s acute effects on cognitive bias for affective and marijuana cues. Exp Clin Psychopharmacol. 2015 Oct;23(5):339–50.
- Pillersdorf D, Scoboria A. Cannabis-associated impairments in the fading affect bias and autobiographical memory specificity. Conscious Cogn. 2019 Sep;74:102792.
- Woelfl T, Rohleder C, Mueller JK, Lange B, Reuter A, Schmidt AM, et al. Effects of Cannabidiol and Delta-9-Tetrahydrocannabinol on Emotion, Cognition, and Attention: A Double-Blind, Placebo-Controlled, Randomized Experimental Trial in Healthy Volunteers. Front Psychiatry. 2020;11:576877.
- Wycoff AM, Metrik J, Trull TJ. Affect and cannabis use in daily life: a review and recommendations for future research. Drug Alcohol Depend. 2018 Oct 1;191:223–33.
- Roser P, Lissek S, Tegenthoff M, Nicolas V, Juckel G, Brüne M. Alterations of theory of mind network activation in chronic cannabis users. Schizophr Res. 2012 Aug;139(1–3):19–26.
- Sainz-Cort A, Martín-Islas M, Jimenez-Garrido D, López-Navarro M, Oña G, Muñoz-Marron E, et al. Validation of the Spanish version of the multifaceted empathy test: comparison between cannabis use effects and controls in social cognition. Int Clin Psychopharmacol. 2025 Mar 1;40(2):100–9.
- Sainz-Cort A, Jimenez-Garrido D, Muñoz-Marron E, Viejo-Sobera R, Heeroma J, Bouso JC. The Effects of Cannabidiol and δ-9-Tetrahydrocannabinol in Social Cognition: A Naturalistic Controlled Study. Cannabis Cannabinoid Res. 2024 Feb;9(1):230–40.
