Antonio Escohotado: pionier van cannabiskennis in Spanje

Vandaag nodigen we op de blog van Cannactiva La Emboscadura uit, de monografische uitgeverij van Antonio Escohotado, om te praten over de ervaring met cannabis van de filosoof die de voorschriften van de antidrugsmoraal uitdaagde.

“De grootste dienst die je een land kunt bewijzen, is een nuttige plant toevoegen aan zijn cultuur”.Thomas Jefferson, Summary of Public Service

Wie was Antonio Escohotado

Antonio Escohotado Espinosa was een Spaanse filosoof, universiteitsprofessor en essayist, bekend om zijn werk Historia General de las Drogas (1989). Als fervent criticus van het prohibitionistische beleid verdedigde Escohotado onvermoeibaar de individuele vrijheid en daagde hij sociale en juridische conventies uit met goed onderbouwde argumenten en diepgaande eruditie. Zijn leven is buitengewoon: van het vertalen van grote auteurs (Newton, Hobbes, enz.), via het medeoprichten van discotheek Amnesia op Ibiza, tot het doceren van filosofie, rechten en sociologie aan de universiteit gedurende meer dan 30 jaar.

Antonio Escohotado, die in november 2021 overleed, geldt vandaag als een legende van het hedendaagse Spaanse denken. Tientallen jaren lang onderscheidde hij zich door zijn diepgaande analyse van controversiële onderwerpen en zijn onvermoeibare zoektocht naar nieuwe perspectieven op kwesties die als omstreden gelden, waaronder wiet.

Passie voor kennis

Antonio werd geboren in een burgerlijke familie en voelde al op jonge leeftijd een onbedwingbare passie voor kennis. Escohotado tartte de conventies en begaf zich op onbekend terrein om de complexiteit van de maatschappij, de werkelijkheid en de menselijke geest te verkennen. Zijn onderzoek naar cannabis, vastgelegd in werken als La Cuestión del Cáñamo of Aprendiendo de las Drogas, maakt hem tot een centrale figuur van de antiprohibitionistische beweging, vooral wat Spanje betreft.

Voor Escohotado was cannabis meer dan alleen een recreatieve plant; in de strikt persoonlijke sfeer was het een groot deel van zijn leven een middel voor introspectie en creativiteit. Hij zag het als een katalysator voor wat hij “depressieve luciditeit” noemde, een gemoedstoestand die hem in staat stelde zijn gedachten te verkennen en zijn teksten vanuit een andere invalshoek te herzien na lange nachten van intellectueel werk.

Begin en ervaringen

De relatie van Escota met cannabis begon relatief laat vergeleken met de jongeren van zijn tijd, opnieuw een blijk van de voorzichtigheid en elegantie die de persoonlijkheid van de meester kenmerkten, waarmee hij de mogelijke schade van vroeg wietgebruik vermeed. Naar verluidt vond zijn eerste kennismaking met deze wereld plaats begin jaren 70, toen hij na het afronden van zijn studie verlof aanvroeg van zijn functie als ambtenaar bij het Instituto de Crédito Oficial (ICO) en naar Ibiza verhuisde met het plan zich aan te sluiten bij de ‘Broederschap van de Eeuwige Liefde’, zoals hij “bekende” tijdens een Eleusinische ontmoeting met Fernando Sánchez Dragó in San Lorenzo del Escorial. Het hoofddoel van deze groep was wereldwijd gratis LSD te verspreiden, en ze financierde zichzelf met de smokkel van rode Libanese hasj. Hoewel de hippiesekte haar oorsprong had in de Verenigde Staten en niet in de buurt van de Balearen, hadden ze een “man op het eiland” – zo noemde Escohotado hem meermaals –, aan wie hij het boek Mi Ibiza privada opdroeg.

De oprichting van Amnesia en de eerste wietteelt

De omzwervingen van de auteur op de Pityusen brachten hem er uiteindelijk toe afstand te nemen van dat idee. Dat mondde uit in de oprichting van de beroemde discotheek Amnesia samen met zijn goede vriend Manolo Saez de Heredia, en tegelijk in zijn eerste stapjes in de teelt van wiet. Escohotado stortte zich op de verzorging van de plant en wist een prachtig exemplaar in zijn tuin te laten opgroeien, iets zeldzaams in het Spanje van die tijd.

Zijn toewijding aan de teelt werd echter al snel gefnuikt door de politie, die een exemplaar in beslag nam waar Escohotado bijzonder trots op was. Om die reden werd onze hoofdpersoon voor het eerst gearresteerd, in het “kasteel” van Dalt Vila.

Na zijn terugkeer naar Madrid zette Escohotado zijn onderzoek naar psychoactieve stoffen voort, en dit keer als echte pionier in de hydroponische teelt van wiet. Deze methode, waarbij planten in een voedingsrijke wateroplossing groeien in plaats van in aarde, heeft een aantal voordelen waardoor ze vandaag de dag een bijzonder aantrekkelijke optie is voor kwekers. Escohotado regelde – begin jaren 90 – de voedingsstoffen nauwkeurig en zorgde voor een paradijselijke groei- en bloeiomgeving voor zijn meisjes. Hij was een van de eerste Spanjaarden met een vaste aanvoer van Nederlandse zaden – van het type Skunk of White Widow – met een tot dan toe ongekende kracht, die volgens zijn eigen woorden “toppen als maiskolven” gaven.

Later verhuisde hij van Hoyo del Manzanares naar Parquelagos, maar dit keer was het geen politie-inval die de oogst van de filosoof verwoestte, maar een stel gewetenloze kruimeldieven. Dat is bijna ironisch: wie als burger wiet kweekt, puur om in zijn eigen behoefte te voorzien, lijkt vandaag de dag keer op keer te worden tegengewerkt zonder enige bescherming van de autoriteiten. Escohotado zag opnieuw zijn oogst verloren gaan zonder iets terug te kunnen doen, en tot zijn ongeluk hoorde hij maanden later dat zijn oogst was verkocht op de zwarte markt in de bergen rond Madrid, met de meerprijs die hoort bij “de wiet van Escohotado”.

De Madrileense auteur liet zich niet ontmoedigen en pakte de jaren daarna de draad weer op, maar dit keer met een goed zichtbare bijl op zijn veranda, in de hoop mogelijke dieven af te schrikken die rond zijn kleine kweek in de achtertuin van zijn twee-onder-een-kapwoning slopen. Helaas had die visuele dreiging niet altijd het gewenste effect, en jaren later, op een andere noodlottige nacht, wisten de indringers opnieuw zijn huis binnen te dringen en er met zijn drie planten vandoor te gaan.

Escohotado vertelde dat hij, toen hij doorhad wat er gebeurde, de tuin in rende onder het uitroepen van allerlei scheldwoorden en zelfs de hand van een van de dieven wist te raken, die ongedeerd met de buit ontsnapten.

Door zijn ongelukkige ervaringen met het kweken van wiet zagen zijn vaardigheden als kweker na dit incident nooit meer het daglicht; vanaf dat moment voorzag hij zich van wat lezers en vrienden hem zo vriendelijk waren te schenken.

Antonio Escohotado's nalatenschap op het gebied van drugs

In zijn goed gedocumenteerde trilogie Historia General de las Drogas legt Escohotado uit hoe drugs een wezenlijk onderdeel zijn geweest van allerlei culturen over de hele wereld om in contact te komen met het goddelijke. Hij noemt op zijn minst opmerkelijke feiten, zoals dat de hosties bij heidense riten vroeger broodhosties met psychoactieve ingrediënten waren, of dat tot ver in de 20e eeuw drugs die vandaag streng gecriminaliseerd zijn, zoals opium, de steen der wijzen van de geneeskunde waren. Dat duurde tot het Internationale Verdrag van de VN van 1961, toen bepaalde stoffen willekeurig als “drugs” werden ingedeeld en verboden raakten. Zo werden cannabis en zijn hars (hasj) op lijst IV van drugs gezet, op hetzelfde niveau als heroïne. Op een paar vellen papier werden duizenden jaren geschiedenis en traditionele cultuur vernietigd.

*“Matigheid is elegantie. Elegantie is matigheid, en dat woord komt van kiezen.”*Antonio Escohotado

In een van zijn interviews zegt Escohotado dat “drugs verbieden is alsof je wilt dat auto's niet hard rijden door hun snelheidsregelaar weg te halen”. Het verbod is niet alleen nutteloos om drugsgebruik te beheersen, maar heeft gebruikers ook veranderd in proefkonijnen voor ongereguleerde en dus versneden stoffen, waardoor de risico's van het gebruik toenemen. Antonio Escohotado was geen voorstander van de legalisering van drugs, maar van de afschaffing van de prohibitionistische wetten, omdat het probleem pas ontstond nadat ze strafbaar werden gesteld.

Het werk van Antonio Escohotado Espinosa en zijn bijdrage aan de studie en de praktijk van cannabis in Spanje zijn van onschatbare waarde, en zijn nalatenschap leeft voort als bewijs van zijn toewijding aan intellectueel onderzoek. Hij wees er altijd op hoe belangrijk het is om bereid te zijn van gedachten te veranderen, als wezenlijk onderdeel van het leren, en wees het dogmatisme van religies en politieke ideologieën af. Zijn motto was “leven en laten leven”. Zijn nalatenschap blijft wereldwijd het debat over persoonlijke vrijheid en drugsbeleid inspireren.

*“Vanaf de huid naar binnen begint mijn exclusieve jurisdictie. Ik kies zelf wat die grens wel of niet mag oversteken. Ik ben een soevereine staat, en de grenzen van mijn huid zijn mij veel heiliger dan de politieke grenzen van welk land ook”.*Anonieme tijdgenoot

Hoewel hij beroemd werd door zijn goed gedocumenteerde trilogie Historia General de las Drogas, schreef Escohotado ook filosofische werken over hegeliaanse metafysica, zoals Realidad y Substancia, en een diepgaande analyse van het communisme, vastgelegd in de monumentale trilogie Los Enemigos del Comercio.

In de zoektocht naar de waarheid over het gebruik van deze eeuwenoude plant heeft cannabis talloze echte en potentiële voordelen voor de maatschappij, of het nu gaat om een plant voor de productie van tal van ecologische en duurzame materialen, of om medicinale toepassingen via de verschillende cannabinoïden in deze “goddelijke” plant, zoals de Madrileense auteur deze veelzijdige struik ooit noemde.

Jorge Melero en Jorge Escohotado

La Emboscadura