De Maltese legalisatie: de harde realiteit van het falen van de regering
Malta is de kleinste lidstaat van de Europese Unie, met slechts een half miljoen inwoners. In december 2021 werd het ook het eerste EU-land dat cannabis in sommige vormen legaliseerde voor recreatief gebruik. Hoe is dat zo gekomen en hoe was de situatie eind 2022, bijna een jaar na deze gedurfde stap?
Laten we beginnen met een samenvatting van wat er in december 2021 precies gebeurde. De teelt en het bezit van wiet voor persoonlijk gebruik werden gelegaliseerd, net als het bezit van maximaal zeven gram in het openbaar voor mensen van 18 jaar en ouder. Thuis mochten per huishouden maximaal vier cannabisplanten gekweekt worden.
Legale cannabisclubs in plaats van een gereguleerde markt
Behalve dat mensen thuis een paar cannabisplanten mochten kweken, zou er nog een andere vorm van niet-commerciële activiteit worden toegestaan: het bestaan van legale cannabisclubs waarin leden wiet konden kweken voor eigen gebruik en ook voor andere leden. Hetzelfde concept bestaat al in landen als Spanje, en ook andere landen hebben ermee geëxperimenteerd (België, Nederland), al opereren deze clubs op de meeste plaatsen nog steeds in een juridisch grijs gebied.
Het lidmaatschap van de clubs zou beperkt worden tot 500 personen en er zou slechts maximaal 7 gram per dag aan elke persoon mogen worden verstrekt, met een maximum van 50 gram per maand. De verenigingen, die niet binnen 250 meter van een school mogen liggen, mochten ook maximaal 20 zaden per maand aan elk lid uitdelen.
In het oorspronkelijke wetsvoorstel was er geen sprake van de oprichting van een gereguleerde markt met cannabiswinkels en commerciële kwekers met een vergunning, zoals we die kennen in Canada, Colorado of Californië, mogelijk omdat de regering de Europese instellingen niet te veel wilde provoceren.
De valkuilen van Malta's inspanningen om cannabis te legaliseren
Zoals we weten, zien dingen er op papier vaak heel anders uit als ze in het echt worden toegepast, vooral als het om cannabis gaat. Helaas bleek de Maltese legalisatie een van die gevallen te zijn.
De realiteit komt hard aan
Ten eerste richtte de Maltese regering kort na de goedkeuring van het wetsvoorstel voor de legalisatie van cannabis de Autoriteit voor het Verantwoord Gebruik van Cannabis (ARUC) op en benoemde Mariella Dimech tot directeur. Maar op 10 november 2022 werd ze plotseling ontslagen, omdat premier Robert Abela gefrustreerd was over de vertragingen bij het opzetten van het wettelijke kader waarbinnen de genoemde clubs zouden kunnen opereren. Dit betekent dat er tot nu toe geen enkele cannabisclub in Malta is en dat er ook geen regelgevende richtlijnen voor bestaan.
Maar Dimech reageerde door te zeggen dat de regering haar zonder middelen en zonder personeel had gelaten, waardoor ze geen enkele van de benodigde regels kon opstellen. Na haar ontslag bekritiseerden verschillende Maltese ngo's de regering, omdat “de structuren die in de wet worden genoemd om het gebruik (van cannabis) te reguleren, schitteren door totale afwezigheid”. Volgens hen leek de regering meer geïnteresseerd in het zo snel mogelijk legaliseren van cannabis dan in het eerst oprichten van een sterk orgaan dat passende regels en voorschriften voor de opkomende sector zou opstellen.
Nieuwe ARUC-directeur en eens kijken wat er nu gaat gebeuren
De ARUC heeft nu een nieuwe directeur - Leonid McKay - die leiding gaf aan organisaties die zich verzetten tegen de cannabishervormingen. Daarom noemen lokale pro-cannabisgroepen zoals Releaf zijn benoeming een “regelrechte belediging” voor de inspanningen om cannabis te legaliseren en zeggen ze hem niet te vertrouwen.
Op 14 november 2022 publiceerde de krant Malta Independent een vernietigend redactioneel commentaar met de titel “Het fiasco van de cannabislegalisatie”, waarin de parlementsleden van de regering werden bekritiseerd omdat ze de stemming over de legalisatie er vlak voor de parlementsverkiezingen doorheen hadden gejaagd. “De belofte dat er in april van dit jaar een regelgevend kader zou zijn, werd al snel de bodem ingeslagen, en de laatste belofte is dat alles tegen het einde van dit jaar in werking zal zijn”, klaagt de redactie van Malta Independent. “Zoals de zaken er nu voor staan, betekent het ontbreken van een regelgevend kader dat geen van de verenigingen die een vergunning zouden hebben gekregen om legaal cannabis te verkopen, daadwerkelijk de deuren kan openen”.
De situatie in de praktijk is dus nogal absurd: volwassenen in Malta mogen nu legaal cannabis gebruiken, maar hebben geen enkele manier om er legaal aan te komen (tenzij ze zelf kweken, wat niet iedereen kan of wil). Het oorspronkelijke doel van de regering, de zwarte markt een klap toedienen en meer mensen naar de legaliteit brengen, kan niet worden bereikt, en in werkelijkheid drijft het ontbreken van regels voor de clubs meer mensen naar de zwarte markt.
De toekomst van de cannabislegalisatie in Malta
Hopelijk geeft de regering haar fouten toe en corrigeert ze die liever vandaag dan morgen, al betwijfelen veel Maltese activisten en drugsexperts dat met het nieuwe hoofd van de Autoriteit voor het Verantwoord Gebruik van Cannabis. Er is ook bezorgdheid dat de grote cannabisbedrijven en hun lobbygroepen de regering onder druk zetten om een gereguleerde markt op te zetten, ook al is de situatie van de clubs en het persoonlijk gebruik nog niet opgelost.
* Noot van de redactie: dit artikel is door Cannactiva bewerkt op basis van de oorspronkelijke versie. Het beschrijft de situatie eind 2022. Sindsdien heeft de ARUC de regels voor de verenigingen goedgekeurd en in oktober 2023 de eerste vergunningen verleend.
