Medicinaal gebruik van cannabis door de geschiedenis heen

Cannabis, een van de oudste planten die in de geneeskunde wordt gebruikt, heeft een rijke geschiedenis van culturele, medische en juridische implicaties. Vandaag leggen we op de Cannactiva blog de geschiedenis uit van het medicinale gebruik van cannabis en de reis van de plant door de jaren heen om de mensheid te helpen.

Eerste bewijs van medicinaal cannabisgebruik

Het medicinale gebruik van cannabis gaat duizenden jaren terug. Cannabis is een van de eerste planten die door mensen werd gekweekt. Er zijn bewijzen dat de teelt teruggaat tot 4000 voor Christus in China.

In de farmacopee ‘Pen Ts’ao Ching’, de oudste Chinese medische tekst waarin cannabis wordt genoemd en die dateert uit de 1e eeuw na Christus, wordt het gebruik ervan beschreven ter verlichting van reuma, jicht en malaria (1). Deze kennis gaat terug tot de tijd van keizer Shen Nung, rond 2700 voor Christus.

In Egypte zijn er oude beschrijvingen van hennep of cannabis in een gegraveerde tekst in de piramides van Memphis, gedateerd 2350 voor Christus, waar het wordt genoemd als een plant voor het maken van touwen. Anderzijds vermelden papyri uit 1700 voor Christus de medische eigenschappen van cannabis voor de behandeling van oogproblemen, gynaecologische aandoeningen en migraine (2).

Uitbreiding van medicinale cannabis naar India

Het medicinale gebruik van cannabis verspreidde zich van China naar India, het Midden-Oosten en uiteindelijk naar Europa. In India werd cannabis gebruikt om pijn, indigestie, diarree en huidaandoeningen te behandelen.

In de ‘Sushruta Samhita’, een oude Indiase tekst, wordt cannabis genoemd als een remedie tegen diarree, catarre en koorts (3).

De ‘Atharvaveda’, een tekst uit 1600 voor Christus, categoriseert cannabis als een heilige plant die geluk en vrijheid schenkt (4).

Bijdragen van het Midden-Oosten aan medicinale cannabis

Tijdens de Islamitische Gouden Eeuw stond cannabis ook bekend om zijn medicinale toepassingen. Het werd vermeld in medische compendia uit 1000 na Christus, zoals die van Avicenna, waarin staat dat cannabis werd gebruikt als diureticum, digestief en om de hersenen te reinigen.

Jaren later, in 1464, werd gemeld dat cannabishars de epilepsie van één persoon had genezen (5), de eerste melding van cannabisgebruik voor epilepsie.

Afrika, Amerika en Europa in het historisch medicinaal gebruik van cannabis

Moslims introduceerden cannabis in Europa rond 1150 na Christus, via papier gemaakt van hennepvezel. Hoewel er geen concreet bewijs is van medicinaal gebruik tot de middeleeuwen, is het bekend dat het deel uitmaakte van de volksgeneeskunde om tumoren, hoest en geelzucht te behandelen. De middeleeuwse tekst ‘The Herball, or General Historie of Plantes’ (1597) van John Gerard vermeldt cannabis als een remedie voor verschillende kwalen (6).

Van cannabis is bekend dat het al sinds 1400 na Christus in Afrika voorkomt en voornamelijk wordt gebruikt voor de behandeling van malaria, bevallingen, miltvuur, astma en dysenterie (5).

De eerste cannabiszaden arriveerden in Amerika in de 16e eeuw, via de handel van Afrikaanse slaven, die cannabis al medicinaal gebruikten. In Brazilië werd het bijvoorbeeld op het platteland gebruikt om tandpijn en menstruatiekrampen te verlichten (7).

19e eeuw: Cannabis in de westerse geneeskunde

Ondanks het gebruik van cannabis in verschillende tradities over de hele wereld, werd cannabis in de westerse geneeskunde geïntroduceerd dankzij het werk van de Ierse arts William B. O’Shaughnessy.

O’Shaughnessy’s werk, dat gedurende meerdere jaren in India werd uitgevoerd, leidde ertoe dat hij cannabis evalueerde, beschreef en introduceerde in de westerse geneeskunde. Onder de medicinale toepassingen van cannabis die O’Shaughnessy beschrijft, springt het vermogen om reuma, epilepsie en pijn te behandelen eruit. Zijn bevindingen, gepubliceerd in de Transactions of the Medical and Physical Society of Bengal (1838-1840), beïnvloedden het gebruik van cannabis in Europa en Noord-Amerika.

Een van de populairste anekdotes uit die tijd is die van Sir John Russell Reynolds (1828-1896), de lijfarts van koningin Victoria van Engeland, die cannabis voorschreef om de menstruatiekrampen van de vorstin te verlichten. Reynolds was een voorstander van medicinale cannabis, onder andere voor de behandeling van epilepsie en pijn. Hij publiceerde verschillende artikelen over de therapeutische voordelen en beschouwde het als een van de meest waardevolle medicijnen.

Een andere prominente persoonlijkheid was Jacques-Joseph Moreau (1804-1884), een Franse psychiater die als een van de eersten de psychotrope effecten van cannabis bestudeerde. Moreau reisde naar het Midden-Oosten om de effecten van hasj te onderzoeken en richtte in Parijs de Club des Hashischins op, een ontmoetingsplaats om met hasj te experimenteren.

Het gebruik van cannabis begon zich over de hele wereld te verspreiden. In Europa en de Verenigde Staten werden meer dan 100 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd die de medische waarde van cannabis ondersteunen.

Medische indicaties voor cannabis in deze jaren tot de 20e eeuw werden meestal toegeschreven aan de kalmerende, hypnotische en pijnstillende eigenschappen (5).

Verzet tegen medicinale cannabis in de 20e eeuw

In de westerse cultuur nam de belangstelling voor medicinale cannabis af vanwege de uiteenlopende effecten die werden waargenomen bij planten die in verschillende regio’s groeiden en vanwege wettelijke beperkingen, zoals de Marihuana Tax Act van 1937 in de Verenigde Staten. In 1941 werd cannabis uit de Amerikaanse farmacopee geschrapt (5).

Aan de andere kant explodeerde het recreatieve cannabisgebruik in deze eeuw, met een piek in de jaren 1960. Een cruciaal aspect was het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen van 1961. Dit internationale verdrag, aangenomen onder auspiciën van de Verenigde Naties, was een belangrijke mijlpaal in het vormgeven van het wereldwijde drugsbeleid, waaronder cannabis. Het verdrag classificeerde cannabisbloemen en harsen als internationaal gecontroleerde stoffen, wat leidde tot strenge maatregelen tegen de productie, het op de markt brengen en niet-medisch gebruik ervan. Dit verdrag heeft een blijvende invloed gehad op de wetgeving en de sociale perceptie van cannabis als een gevaarlijke drug, en heeft geleid tot stigmatisering en beleid dat zowel de individuele vrijheid als het medisch onderzoek en therapeutisch gebruik van cannabis heeft beperkt.

Hoewel het recreatieve gebruik bijdroeg aan de golf van cannabisverbod en -restricties in veel landen, wakkerde het ook de interesse van de wetenschappelijke gemeenschap aan om de eigenschappen van cannabis en de potentiële voordelen ervan voor de mensheid te bestuderen.

Eind 20e en begin 21e eeuw

De ontdekking van het endocannabinoïde systeem in de jaren 1990 en het daaropvolgende onderzoek onderstreepten het therapeutische potentieel van cannabis. Mechoulam en Parker (2013) onderzoeken in ‘Nature Reviews Neuroscience’ (8) de rol van dit systeem bij het moduleren van fysiologische processen en leggen daarmee de basis voor een beter begrip van de medische toepassingen van cannabis.

Raphael Mechoulam verdient extra erkenning voor zijn baanbrekende werk. Deze Israëlische scheikundige, die vaak “de vader van de medicinale cannabis” wordt genoemd, isoleerde en synthetiseerde THC (tetrahydrocannabinol), de belangrijkste psychoactieve stof in cannabis, voor het eerst in 1964. Zijn onderzoek heeft bijgedragen aan een beter begrip van de wisselwerking tussen cannabinoïden en het menselijk lichaam.

Het werk van Lester Grinspoon, een psychiater en professor emeritus aan de Harvard Medical School, valt ook op. Hij was een vroege voorstander van medicinale cannabis nadat hij aanvankelijk sceptisch was over de voordelen ervan. Hij publiceerde een van de meest iconische cannabisboeken, “Marihuana Reconsidered” in 1971, een boek waarin hij cannabis opnieuw evalueert en pleit voor medicinaal gebruik. Zijn werk hielp de publieke perceptie van cannabis te veranderen in een tijd waarin het zwaar gecriminaliseerd was.

Legalisatie en medisch gebruik van cannabis vandaag

De 21e eeuw wordt gekenmerkt door een golf van legalisering van medicinale cannabis in Europa en in verschillende regio’s, deels gedreven door groeiend wetenschappelijk bewijs en publieke pleitbezorging. Medisch gebruik is nu legaal in veel landen en staten, zij het onder strenge regels.

Conclusie

De reis van cannabis van een oude medicinale plant naar een controversiële stof en vervolgens naar een therapeutisch middel weerspiegelt de complexiteit van de relatie van cannabis met de samenleving en de geneeskunde. De historische context en het huidige wetenschappelijke onderzoek bieden een overtuigend verhaal over het medische potentieel van cannabis, maar het debat over het gebruik en de legaliteit ervan blijft een kans voor verdere conclusies.

Referenties
  1. Li HL, Lin H. Een archeologisch en historisch verslag van cannabis in China. Econ Bot 1974;28(4):437-47. Beschikbaar op: https://www.jstor.org/stable/4253540
  2. Russo E. B. (2007). Geschiedenis van cannabis en zijn preparaten in sage, wetenschap en sobriquet. Chemie & biodiversiteit, 4(8), 1614-1648. https://doi.org/10.1002/cbdv.200790144
  3. Bania G. (2022). Verschuivingen in therapeutische praktijken en afname van medicinale cannabis in het Indiase noordoostelijke grensgebied (1826-1925). Tijdschrift voor cannabisonderzoek, 4(1), 52. https://doi.org/10.1186/s42238-022-00159-4
  4. Touw M. (1981). Het religieuze en medicinale gebruik van Cannabis in China, India en Tibet. Tijdschrift voor psychoactieve drugs, 13(1), 23-34. https://doi.org/10.1080/02791072.1981.10471447
  5. Zuardi A. W. (2006). Geschiedenis van cannabis als medicijn: een overzicht. Revista brasileira de psiquiatria (Sao Paulo, Brazilië : 1999), 28(2), 153-157. https://doi.org/10.1590/s1516-44462006000200015
  6. House of Lords, Wetenschap en Technologie – Negende Verslag. (1998). Hoofdstuk 2 – Geschiedenis van het gebruik van cannabis. Publicaties van het Comité voor wetenschap en technologie. Beschikbaar op: https://publications.parliament.uk/pa/ld199798/ldselect/ldsctech/151/15103.htm
  7. Pinho AR. Sociale en medische aspecten van cannabisgebruik in Brazilië. In: Rubin V, eds. Cannabis en cultuur. Parijs: Uitgeverij Mounton; 1975. p. 293-302. Beschikbaar op: https://cannalib.eu/wp-content/uploads/2022/03/Cannabis-and-Culture-1975.pdf
  8. Mechoulam, R., & Parker, L. A. (2013). Het endocannabinoïde systeem en de hersenen. Jaarlijks overzicht van psychologie, 64, 21-47. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143739

Masha Burelo
Investigadora en cannabinoides | Doctoranda en Neurociencia

Mi Cesta0
There are no products in the cart!
Continue shopping
Open chat
1
Hulp nodig?
Hallo!
Kunnen we u helpen?
Whatsapp Aandacht (maandag-vrijdag/ 11-18 uur)